Gubernia permska () – gubernia Imperium Rosyjskiego, RFSRR i ZSRR istniejąca w latach 1781–1923, położona po obu stronach Uralu. Jej stolicą był Perm.
Historia W 1737 z ujezdów guberni kazańskiej: czerdyńskiego, solikamskiego i kungurskiego została utworzona prowincja kungurska (permska) ze stolicą w Kungurze.
Katarzyna II podpisała ukaz o utworzeniu namiestnictwa permskiego złożonego z dwóch obwodów: permskiego i jekaterynburskiego. Stolicą namiestnictwa został Perm, a pierwszym namiestnikiem – (Евгений Петрович Кашкин). Do jednostki administracyjnej przyłączono zachodnie rejony i niektóre tereny orenburskiej.
W latach 1780-1781 przeprowadzono budowę oficjalnych budynków, ustanowiono trakty: kazański (Jełabuga – Mienzielinsk) i syberyjski. Uroczyste „otwarcie” miasta i guberni nastąpiło roku.
Pierwotnie w skład guberni permskiej wchodziło 16 ujezdów: w obwodzie permskim – permski, czerdyński, solikamski, ochański, kungurski, krasnoufimski i obwiński; w obwodzie jekaterynburskim – jekaterynburski, wierchoturski, kamyszłowski, irbicki, szadryński, czelabiński, dałmatowski, ałapajewski. W 1783 r. ujezd czelabiński włączono do guberni orenburskiej.
Gubernia graniczyła od północy z gubernią wołogodzką, od wschodu z gubernią tobolską, od południa z gubernią orenburską i ufijską, na zachodzie z gubernią wiacką.
W okresie rządów Aleksieja Wołkowa (Алексей Андреевич Волков, generał-gubernator tobolski i permski 1788–1796) w guberni utworzono szereg szkół: gimnazjum (главное народное училище) w Permie i szkoły podstawowe (малые народные училища) w Jekaterynburgu, Irbicie, Szadryńsku, Wierchoturiu, Kungurze, Solikamsku i Czerdyniu. Przy urzędzie gubernatora powstała także drukarnia, a podstawy opieki medycznej tworzył w guberni zatrudniony przez Wołkowa Fiodor Gral (Фёдор Христофо́рович Граль), początkowo lekarz powiatowy w Irbicie, następnie lekarz gubernialny.
Mieszkańcy Według (1897) gubernia permska miała 2 994 302 mieszkańców, w tym mężczyzn – 1 440 124 (48,1%), kobiet – 1 554 178 (51,9%). Pod względem liczby ludności gubernia zajmowała czwarte miejsce (po kijowskiej, podolskiej i wiackiej), ale gęstość zaludnienia była jedną z najniższych w europejskiej Rosji (10,4 osób na wiorstękwadratową); mniejsze zagęszczenie ludności było tylko w orenburskiej (9,7), astrachańskiej (4,8), wołogodzkiej (3,9), ołonieckiej (3,3) i archangielskiej (0,5). Ludność miejska liczyła 179 339 osób (6,0%). Największe miasta to: Perm – 45 205, Jekaterynburg – 43239, Irbit – 20 062
Wyniki spisu z 1897 według języka deklarowanego jako język ojczysty:
ujezd Rosjanie Komi-Permiacy Baszkirzy Tatarzy Maryjczycy (Czeremisi) i Miszarowie (Mieszczeriacy) Udmurtowie (Wotiacy) Komi-Zyrianie cała gubernia 90,3% 3,1% 2,9% 1,6% ... ... ... ... wierchoturski 96,8% ... ... ... ... ... ... ... jekaterynburski 96,6% ... 2,1% ... ... ... ... ... irbicki 98,1% ... ... 1,0% ... ... ... ... kamyszłowski 99,7% ... ... ... ... ... ... ... krasnoufimski 77,9% ... 8,4% 5,7% 5,9% 1,6% ... ... kungurski 96,6% ... ... 2,0% ... ... ... ... osiński 82,7% ... 10,7% 4,3% ... ... 1,8% ... ochański 99,7% ... ... ... ... ... ... ... permski 94,9% ... 1,3% 2,6% ... ... ... ... solikamski 70,5% 28,4% ... ... ... ... ... ... czerdyński 73,1% 25,4% ... ... ... ... ... 1,1% szadryński 89,0% ... 4,9% ... ... 5,6% ... ...
Polacy w guberni permskiej Pierwsi Polacy w guberni permskiej byli zesłańcami po stłumieniu powstania listopadowegoPor. . Byli też tacy, którzy w Permie znaleźli się z własnej woli, jak Aleksander Turczewicz, architekt, twórca wielu budowli reprezentacyjnych Permu, pochodzący z Kijowa potomek polskiego rodu szlacheckiego. Według wspomnianego spisu język polski jako ojczysty w 1897 r. deklarowało 1 980 mieszkańców guberni permskiej.
Przypisy
Bibliografia Wyniki spisu z 1897 – języki Wyniki spisu z 1897 – języki w guberni i w poszczególnych ujezdach
permska Kategoria:Perm (miasto)