Władysław Pieńkowski (ur. 28 maja 1907 w Hleżnej k. Lubaru, zm. 24 listopada 1991 w Warszawie) – polski architekt, aktywny głównie w obszarze architektury sakralnej.
Życiorys Syn Romualda, pochodził z rodziny Pieńkowskich herbu SuchekomnatyWładysław Pieńkowski h. Suchekomnaty M.J. Minakowski, Genealogia Potomków Sejmu Wielkiego [dostęp 2024-07-18].. W 1925 roku uzyskał świadectwo dojrzałości w warszawskim Gimnazjum im. Jana Zamoyskiego. W 1935 roku ukończył studia na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej. Przed wojną pracował dla Banku Polskiego, realizując gmachy w Chojnicach i Mławie (autorstwo gmachu w Mławie jest też przypisywane Wacławowi OlszewskiemuZiemia Zawkrzeńska, tom III, praca zbiorowa pod redakcją prof. dr hab. Ryszarda Juszkiewicza, rozdz. Ryszard Małowiecki Rozwój przestrzenny Mławy, [w:] Stacja Naukowa w Mławie im. Stanisława Herbsta, s. 121.). Wraz ze Stanisławem Gałęzowskim współautor ekspozycji na wystawach światowych w Paryżu (1937) i Nowym Jorku (1939) oraz kasyna w Tomaszowie Mazowieckim (konkurs w 1935) i kościoła św. Teresy od Dzieciątka Jezus w Radomiu (konkurs w 1935).
W roku 1937 był referentem i jednym z głównych orędowników wprowadzenia w SARP paragrafu aryjskiego.
Po wojnie uczył w Szkole Sztuk Plastycznych (później PLSP) w Zamościu, wygłaszał odczyty. W marcu 1946 roku wyjechał do Krakowa, gdzie został docentem Politechniki. W latach 1948–1964 zajmował się głównie architekturą przemysłową pracując w Warszawskim Biurze Projektów Budownictwa Przemysłowego, a następnie Energoprojekcie.
Resztę życia poświęcił architekturze sakralnej. Swoje doświadczenia z projektowania kościołów zawarł w tekście Elementy funkcjonalne wnętrza kościelnego znajdującym się w książce Budowa i konserwacja kościołów wydanej przez Radę Prymasowską Budowy Kościołów w 1981.
Nauczał w Państwowej Szkole Architektonicznej im. Stanisława Noakowskiego oraz na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Był członkiem Rady Prymasowskiej Budowy Kościołów Warszawy oraz członkiem Komisji Sztuki Kościelnej Episkopatu Polski.
26 sierpnia 1942 ożenił się z Marią Barbarą z Kowerskich (1917–2012), z którą miał syna i dwie córki.
Zmarł w Warszawie, spoczywa na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 226-1-28,29).
Twórczość
Wybrane realizacje cywilne
Biurowce Central Przemysłu Drzewnego przy ul. Nowogrodzkiej 31/33 i ul. Żurawiej 32/34 w Warszawie (1948) Centrala Biura Studiów i Projektów Budownictwa Przemysłowego, ul. św. Barbary 1 w Warszawie (1950–1952) Elektrownia Adamów (1959–1960)
Wybrane obiekty sakralne Kościół Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny w Szczepanowicach (1938–1948), współautor Stanisław Gałęzowski Kościół św. Teresy od Dzieciątka Jezus w Radomiu (1939–1965), współautor Stanisław Gałęzowski Kościół Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski w Tarnowie-Mościcach (1948–1956), współautor Stanisław Gałęzowski Kościół św. Michała Archanioła przy ul. Puławskiej 95 w Warszawie (1949 – konkurs, 1957 – nowa wersja projektu) Kościół św. Wawrzyńca w Głowaczowie (1953–1954) Kościół księży Orionistów w Parafii Opatrzności Bożej w Kaliszu (1965–1966) Kościół Najświętszej Maryi Panny Matki Kościoła w Gostyninie (1971), współautor Bohdan Urbanowicz Kościół Dzieciątka Jezus w Warszawie (1975) Kościół św. Michała Archanioła i bł. ks. Bronisława Markiewicza w Toruniu (1981-1987) Kościół św. Dominika w Warszawie (z zespołem, 1982) Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Opocznie (1985–1995) Kościół pw. św. Józefa we Włocławku (1986)
Cechy charakterystyczne W ciągu ponad 50 lat pracy nad architekturą sakralną Pieńkowski wypracował własny, rozpoznawalny styl. Elementami, które powtarzają się w jego realizacjach są żelbetowe prefabrykaty: m.in. „korytka z przeponkami” (stropy), „żyletkowe” prefabrykaty okienne. W celu stworzenia tła dla ołtarza często projektował ceglane reliefy. Chętnie stosował lokalne materiały i surowy beton. Wykorzystywał naturalną kolorystykę budulców.
Architekt we wnętrzach sakralnych dążył do osiągnięcia wrażenia „ciszy optycznej” i unikał elementów mogących rozpraszać uczestniczących w liturgii.
Odznaczenia
Srebrny Krzyż Zasługi (28 kwietnia 1955) „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w pracy zawodowej w dziedzinie budownictwa przemysłowego”. Brązowa Odznaka SARP (1985)
Nagrody
Wyróżnienie (zespołowe) Podkomitetu Literatury i Sztuki Nagrody Państwowej Sekcja Architektury i Urbanistyki za twórczą pracę w dziedzinie architektury przy projekcie i budowie kompleksu Zakładów Przemysłu Tłuszczowego w Klemensowie (1955) Nagroda I stopnia Komitetu do Spraw Urbanistyki i Architektury za projekt Zakładów Przemysłu Tłuszczowego w Kruszwicy (1956) Nagroda zespołowa I stopnia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych za projekt elektrowni Adamów (1966)
Przypisy
Bibliografia
O zapomnianych początkach twórczości Władysława Pieńkowskiego [dostęp 2019-05-26] Władysław Pieńkowski, 1981. Elementy funkcjonalne wnętrza kościelnego. [w:] A. Grabowski, J. Górny, B. Szmidtred, Budowa i konserwacja kościołów, Warszawa: Rada Prymasowska Budowy Kościołów, 1981, s. 115–138.
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej Kategoria:Architekci związani z Warszawą Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy architekci Kategoria:Urodzeni w 1907 Kategoria:Zmarli w 1991