Vilim Frančić (ur. 1 maja 1896 w Daruvarze, zm. 16 września 1978 w Krakowie) – chorwacki slawista, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Życiorys Okres międzywojenny Syn Gjuro (Juraja), kolejarza, i Josipy z domu Budalek. Uczył się w gimnazjum w Podgórzu. Od 1911 należał do skautingu. Podczas I wojny światowej, w latach 1914–1915 jako ochotnik służył w II Brygadzie Legionów Polskich, uzyskując stopień plutonowego. Ranny w bitwie został zwolniony z wojska. W 1916 zdał maturę w Gimnazjum św. Anny. Studia polonistyczne, slawistyczne oraz germanistyczne rozpoczął na Uniwersytecie Jagiellońskim. Doktorat z filozofii uzyskał w Uniwersytecie Jagiellońskim w 1924 na podstawie rozprawy Pieśni serbskie o Kosowym Polu i ich dzieje w Polsce oraz został lektorem języka chorwackiego na Uniwersytecie Jagiellońskim. W okresie międzywojennym w zagrzebskim czasopiśmie „Obzor” opublikował kilka artykułów o Polsce. Jednocześnie pisał w polskiej prasie o Słowianach Południowych oraz wygłaszał w krakowskim radiu audycje o pisarzach chorwackich. W latach 1924–1939 działał jako sekretarz Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Jugosłowiańskiej w Katowicach.
W okresie międzywojennym pracował jako dyrektor Szkoły Handlowej w Proszowicach, był nauczycielem języka polskiego w Królewskiej Hucie, dyrektorem gimnazjum w Katowicach i wizytatorem szkół średnich okręgu krakowskiego.
II wojna światowa W nazistowskiej operacji Sonderaktion Krakau w roku 1939 został aresztowany razem z naukowcami krakowskich szkół wyższych i wywieziony w obozu koncentracyjnego w Sachsenhausen, gdzie został wybrany przez swoich kolegów (współwięźniów) na „męża zaufania”. Po uwolnieniu wraz z Ivo Andriciem starał się o zwolnienie z obozu pozostałych profesorów.
W czasie wojny troszczył się o zwolnionych z obozu profesorów i nauczycieli, którzy uciekli z Warszawy. Uczestniczył w tajnym nauczaniu.
Działalność po wojnie Po wojnie kontynuował pracę na Uniwersytecie Jagiellońskim: wykładał gramatykę opisową i historię języka serbsko-chorwackiego w latach 1946–1971. Intensywnie pracował nad nawiązaniem kontaktów chorwacko-polskich w latach 1945–1948. W roku 1948 doszło do zerwania współpracy między krajami. Frančić popadł wówczas w niełaskę władz. Po złagodzeniu stosunków w roku 1956 kontynuował przerwaną współpracę z chorwackimi kolegami. W czerwcu 1961 habilitował się na podstawie pracy Budowa serbochorwackich kolektywów. Uczestniczył w kilku seminariach dla slawistów zagranicznych organizowanych przez Wydział Filozoficzny Uniwersytetu Zagrzebskiego. Był laureatem wielu nagród.
Ożeniony w 1925 z Kazimierą Zamojską (1898–1976), miał dwoje dzieci: córka Maja była farmaceutką, syn Mirosław - historykiem, profesorem UJ.
Zmarł w Krakowie, spoczął obok żony na cmentarzu Rakowickim (kwatera GC-8-15).
Prace Opublikował wiele prac z dziedziny kroatystyki. Do jego najwybitniejszych dzieł należą dwutomowy Słownik serbsko-chorwacko-polski oraz Gramatyka opisowa języka serbo-chorwackiego.
Ordery i odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Niepodległości (25 lipca 1933) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Oświęcimski (pośmiertnie) Krzyż Legionowy Medal 10-lecia Polski Ludowej (15 stycznia 1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 15 stycznia 1955 r. Nr 0/165 - na wniosek Ministra Szkolnictwa Wyższego. Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego Odznaka tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel PRL” Odznaka Grunwaldzka Złota Odznaka ZNP Złota Odznaka „Za Pracę Społeczną dla miasta Krakowa” (27 października 1969)Uchwała Nr 360 Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa z dnia 27 października 1969 r. w sprawie nadania odznaki „Za Pracę Społeczną dla miasta Krakowa” [dostęp 2025-07-18]. Krzyż Oficerski Orderu Świętego Sawy (Jugosławia) Order Sztandaru ze Złotym Wieńcem (Jugosławia) Źródło:Vilim Frančić.
Przypisy
Bibliografia Neda Pintarić, Frančić Vilim, Hrvatski biografski leksikon, t. 4, Leksikografski zavod Miroslav Krleža, Zagreb, 1998, s. 359–360. Frančić Vilim, Czy wiesz kto to jest, Wydawnictwo Głównej Księgarni Wojskowej, Warszawa, 1938, s. 180. Wanda Baczkowska, Vilim Frančić (1898–1978), Wyrok na Uniwersytet Jagielloński 6 listopada 1939, Krajowa Agencja Wydawnicza, Kraków, 1989, 148–148. Ivan Raos, Slaven Kale: Vilim Frančić
Linki zewnętrzne Vilim Frančić – most między Krakowem a Chorwacją, Ambasada RP w Zagrzebiu
Kategoria:Chorwaccy językoznawcy Kategoria:Chorwaccy slawiści Kategoria:Ludzie urodzeni w Daruvarze Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Legionowym Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oświęcimskim Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego Kategoria:Odznaczeni Odznaką Grunwaldzką Kategoria:Odznaczeni odznaką tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel PRL” Kategoria:Odznaczeni Orderem Jugosłowiańskiej Flagi Kategoria:Odznaczeni Złotą Odznaką ZNP Kategoria:Ofiary Sonderaktion Krakau Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem św. Sawy Kategoria:Urodzeni w 1896 Kategoria:Więźniowie KL Sachsenhausen Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Zmarli w 1978