Stuart Maxwell Whitman (ur. 1 lutego 1928 w San Francisco, zm. 16 marca 2020 w Montecito) – amerykański aktor filmowy i telewizyjny.

Występował w wielu kultowych westernach, w tym W kraju Komanczów (1961) u boku Johna Wayne’a. W 1962 był nominowany do Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego w dramacie Piętno (1961). Whitman służył również w United States Army w trakcie II wojny światowej, a także osiągnął niemałe sukcesy w boksie.

1 lutego 1998 otrzymał własną gwiazdę w Alei Gwiazd w Los Angeles znajdującą się przy 7083 Hollywood Boulevard.

Życiorys Wczesne lata Urodził się w San Francisco w Kalifornii w rodzinie pochodzenia żydowskiego jako starszy z dwóch synów. Jego matka, Cecilia (z domu Gold), była żydowską imigrantką z Rosji. Jego ojciec, Joseph Charles Whitman, urodził się w Nowym Jorku w rodzinie polsko–żydowskich imigrantów. Miał młodszego brata Kippa Anthony’ego (ur. 1946). Jego rodzina miała także korzenie rosyjskie, szkockie, irlandzkie i angielskie.

Whitman interesował się aktorstwem od piątego roku życia. Jego ojciec w tym czasie pracował jako bileter w Tammany Hall i czasami pozwalano mu oglądać sztuki teatralne. Jego rodzice pobrali się jako nastolatki i często podróżowali w dzieciństwie – jego ojciec został prawnikiem, który przeniósł się do branży deweloperskiej. Whitman rozpoczął naukę w Nowym Jorku, na Manhattanie i w Poughkeepsie„Films and Filming”, Hansom Books, 1958. Jego wujek Ben uważał, że ma potencjał jako bokser i potajemnie go trenował. Kiedy wybuchła II wojna światowa, jego rodzina osiedliła się w Los Angeles, gdzie w 1945 ukończył Hollywood High School. Następnie zaciągnął się do United States Army i przez trzy lata służył w Korpusie Inżynierów w Fort Lewis w stanie Waszyngton. Whitman został honorowo zwolniony w 1948. W tym okazjonalnie boksował, wygrywając 31 ze swoich 32 rund.

Kariera

Studiował prawo w Los Angeles City College, gdzie został dostrzeżony przez łowcę talentów i zadebiutował na ekranie jako Kip Whitman w niewielkiej roli w filmie fantastycznonaukowym Rudolpha Maté When Worlds Collide (1951). Potem wziął udział w filmie fantastycznonaukowym Roberta Wise’a Dzień, w którym zatrzymała się Ziemia (1951). Na swoim koncie miał udział w wielu produkcjach filmowych i telewizyjnych, m.in.: Człowiek, którego już nie ma (1958), Wściekłość i wrzask (1959), Najdłuższy dzień (1962) czy Ci wspaniali mężczyźni w swych latających maszynach (1965).

Alfred Hitchcock rozważał jego kandydaturę, wraz z Cliffem Robertsonem, Robertem Loggią i Tomem Tryonem, do roli Sama Loomisa w Psychozie (1960), ale rola przypadła Johnowi Gavinowi. Za kreację Jima Fullera, który wychodzi na wolność po spędzeniu trzech lat w więzieniu za próbę molestowania dziecka w dramacie Piętno (1961) został nominowany do Oscara. Wcielił się w postać Jonathana Kenta, ojca Clarka Kenta (John Newton/Gerard Christopher) w serialu DC Comics Superboy (1988–1992).

12 października 2007 otrzymał nagrodę Silver Spur w Sportsmen’s Lodge w Studio City.

Życie prywatne 13 października 1952 zawarł związek małżeński z Patricią Ann LaLonde, z którą miał czworo dzieci – dwóch synów: Tony’ego (ur. 1953), Michaela (ur. 1954) i Scotta (ur. 1958) oraz córkę Lindę (ur. 1956). W październiku 1966 doszło do rozwodu. 5 listopada 1966 poślubił Carol Vogel, z którą miał syna Justina. Rozwiedli się w lutym 1976. W 2006 ożenił się z Julią Vadimovną Paradi.

Śmierć 16 marca 2020 zmarł w swoim domu w Montecito w Kalifornii w wieku 92 lat. W ostatnich chwilach towarzyszyła mu najbliższa rodzina. Jak podał portal TMZ, aktor chorował na raka skóry.

Filmografia Filmy Dzień, w którym zatrzymała się Ziemia (1951) jako wartownik Barbed Wire (1952) jako handlarz bydłem One Minute to Zero (1952) jako oficer Człowiek z Alamo (1953) jako ordynans Należysz do mnie (1953) jako Dick The All American (1953) jako Zip Parker The Veils of Bagdad (1953) jako sierżant Appointment in Honduras (1953) jako telegrafista Walking My Baby Back Home (1953) jako pacjent Co się zdarzyło w Silver Lode (1954) jako Wicker Rapsodia (1954) jako Dove Prisoner of War (1954) jako kapitan Diane (1956) jako spadkobierca/dziedzic Księcia Henri Siedmiu ludzi do zabicia (1956) jako por. Collins Bombowce B-52 (1957) jako mjr Sam Weisberg Człowiek, którego już nie ma (1958) jako Charley Bongiorno Cienista droga (1959) jako Tom Ping Wściekłość i wrzask (1959) jako Charlie Bush Historia Rut (1960) jako Booz Piętno (1961) jako Jim Fuller Franciszek z Asyżu (1961) jako hrabia Paolo W kraju Komanczów (1961) jako Paul Regret Najdłuższy dzień (1962) jako por. Sheen Ścigani przez śmierć (1963) jako kpt. Allan Morley Rio Conchos (1964) jako kpt. Haven Ci wspaniali mężczyźni w swych latających maszynach (1965) jako Orvil Newton Miasto pod wodą (1971) jako adm. Michael Matthews Kapitan Apacz (1971) jako Griffin Noc lepusa (1972) jako Roy Bennett Szalona mama (1975) jako Jim Bob Biały bizon (1977) jako Winifred Coxy Zjedzeni żywcem (1977) jako szeryf Martin Pirat (1978) jako Terry Sullivan Motylek (1982) jako wielebny Rivers Szef mafii (1990) jako Don Fransisco Prywatne porachunki (1993) jako Alexander Winters Człowiek prezydenta (2000) jako George Williams

Seriale telewizyjne Gunsmoke (1955–75) jako Bart (gościnnie, 1956) Ulice San Francisco (1972–77) jako Nick Carl (gościnnie, 1973) Quincy (1976–83) jako szeryf Parsons (gościnnie, 1977) Wyspa Fantazji (1978–1984) – różne role w 7 odcinkach Nieustraszony (1982–86) jako Frank Sanderson (gościnnie, 1984) Hardcastle i McCormick (1983–86) jako Teddy Hendrix (gościnnie, 1986) Drużyna A (1983–87) jako Chuck Easterland/Jack Harmon (gościnnie, 1983 i 1985) Niebezpieczne ujęcia (1984–85) jako szeryf Skinner (gościnnie) Opowieści z ciemnej strony (1984–88) jako Edward Osborne (gościnnie, 1985) Knots Landing (1979–93) jako pan Willis (gościnnie, 1990) Napisała: Morderstwo (1984–96) – różne role w 4 odcinkach Przygoda na Dzikim Zachodzie (1993–94) jako Granville Thorogood (gościnnie) Strażnik Teksasu (1993–2001) jako Laredo Jake Boyd (gościnnie, 1994)

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Amerykanie pochodzenia żydowskiego Kategoria:Amerykańscy aktorzy filmowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Ludzie urodzeni w San Francisco Kategoria:Urodzeni w 1928 Kategoria:Zmarli w 2020