Filippo Bonanni (ur. 7 stycznia 1638 w Rzymie, zm. 30 marca 1725 w Rzymie) – włoski zoolog, przyrodoznawca i jezuita. Był jednym z uczniów Athanasiusa KircheraBUONANNI, Filippo, w: Dictionary of Scientific Biography, tom 2, Charles Scribner’s Sons, 1981.. Interesował się przede wszystkim entomologią, ale publikował na wiele różnych tematów, takich jak anatomia czy muzyka. Stworzył również studium poświęcone lakierom.
Do zakonu jezuitów wstąpił w wieku 1654 roku, w wieku siedemnastu lat. Po zakończeniu nowicjatu, w 1656 roku, został wysłany na studia do Collegio Romana. Spotkał tam Athanasiusa Kirchera, który dostrzegł w nim talent do nauki. Jako uczeń zajmował się tworzeniem soczewek mikroskopowych, które wykorzystywał później do własnych obserwacji. Po zakończeniu edukacji został wysłany do Orvieto a później także do Ankony, gdzie pracował jako nauczyciel w miejscowych kolegiach jezuickich. Po rezygnacji Kirchera ze stanowiska profesora matematyki w Collegio Romana, zajął jego miejsce. W 1698 roku został mianowany opiekunem muzeum stworzonego przez Kirchera przy kolegium. W 1709 roku Bonanni opublikował rozległą pracę na temat zgromadzonych w nim eksponatów i urządzeń. W tej samej pracy opisał również zastosowanie lakieru do wyrobów porcelanowych. Opracował również lakier nadający się do porcelany i drewnianych mebli. Jako wykładowca posiadał rozległą wiedzę, na wiele różnych tematów, takich jak na przykład matematyka, numizmatyka czy historia kościelna. Najbardziej pasjonowały go jednak nauki przyrodnicze i to ich badaniu poświęcał najwięcej czasu. Skonstruował mikroskop posiadający trzy soczewki, według własnego projektu.
W 1681 roku ukazała się jego praca pod tytułem Ricreatione dell’occhio e della mente nell’osseruation’ delle chiocciole proposta a’curiosi delle opere della natura , poświęcona mięczakom. Zawierała ona bardzo dużą liczbę dokładnych rycin przedstawiających opisywane stworzenia. Część poglądów zaprezentowanych przez Bonanniego była jednak przestarzała, deklarował się między innymi jako zwolennik teorii samorództwa w jej arystotelejskim rozumieniu. Uważał, że w to właśnie w ten sposób doszło do powstania muszli u wielu mięczaków. Prawdopodobnie był to efekt wpływów jaki miały na niego badania Camillo Picchiego. Ricreazione del Vocchio... spotkała się z krytyką ze strony Rediego. W wydanej w 1684 roku pracy Osservazioni..., Redi mocno skrytykował Bonanniego i przeciwstawił jego poglądom badania dowodzące że wiele mięczaków i owadów rozmnaża się składając jaja. Bonanni odpowiedział na te zarzuty w 1691 roku, ale wielu uczonych przyznało rację Rediemu. Zasługą Filippo było natomiast stworzenie klasyfikacji skorup i muszli, która była później wykorzystywana przez wielu uczonych. Znacznym osiągnięciem było również stworzenie dokładnych rycin przedstawiających owady i mięczaki, były one uważane za najdokładniejsze ze wszystkich powstałych w XVII wieku. W 1720 roku opublikował kolejną pracę dotyczącą lakieru, opisywał w niej różne ich rodzaje i ich zastosowania. Praca ta była później wielokrotnie tłumaczona na inne języki i wykorzystywana przez producentów przez kilka stuleciPerugini Flavia, Techniques of Chinese Lacquer: The Classic Eighteenth-Century Treastise on Asian Varnish, J. Paul Getty Museum, 2009..
Prace
Ricreatione dell’occhio e della mente nell’osseruation’ delle chiocciole proposta a’curiosi delle opere della natura, 1681 – była to pierwsza praca poświęcona skorupom i muszlom. Observationes circa viventia, qua in rebus non viventibus reperiuntur cum micrographia curiosa, 1691 – były to wyniki badań prowadzonych przy użyciu mikroskopu, Bonanni próbował udowodnić słuszność teorii samorództwa. Mimo iż broniona przez niego koncepcja została uznana za błędną, to praca ta, dzięki zawartym w niej rycinom, jest uważana za ważną. Numismata Pontificum Romanorum quae a tempore Martini V usque ad annum M.DC.XCIX vel authoritate publica vel privato genio in lucem prodiere, 1699 – dwutomowe studium poświęcone wybijanym przez mennicę papieską monetom. Musaeum Kircherianum Sive Musæum A P. Athanasio Kirchero In Collegio Romano Societatis Jesu Jam Pridem Incœptum Nuper restitutum, auctum, descriptum, & Iconibus illustratum, 1709 – katalog zawierający informacje o przedmiotach i teoriach prezentowanych w Muzeum Kirchera Trattato sobre la vernice detta communemente Cinese, 1720 – praca poświęcona lakierowi i jego zastosowaniom Gabinetto Armonico, 1723 – ryciny przedstawiające 150 różnych instrumentów muzycznych
Przypisy
Bibliografia
Treccani: Dizionario Biografico degli Italiani Dictionary of Scientific Biography, tom 2, Charles Scribner’s Sons, 1981 Cristina Ghirardini, Filippo Bonanni's Gabinetto armonico and the antiquiarians' writings on musical instruments, Music in art: International Journal for Music Iconography 33/1-2 (2008), 168-234.
Kategoria:Włoscy jezuici Kategoria:Włoscy zoolodzy Kategoria:Włoscy entomolodzy Kategoria:Urodzeni w 1638 Kategoria:Zmarli w 1725 Kategoria:Ludzie urodzeni w Rzymie