Stefan Kozak (ur. 11 sierpnia 1937 w Wierzbicy) – ukraiński i polski ukrainoznawca, profesor zwyczajny doktor habilitowany Uniwersytetu Warszawskiego, prezes Polskiego Towarzystwa Ukraińskiego, przewodniczący Towarzystwa Naukowego im. Tarasa Szewczenki w Polsce, zagraniczny członek Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, członek Ukraińskiej Wolnej Akademii Nauk w Nowym Jorku.
Życiorys Urodził się w rodzinie ukraińskiej, która w 1947 została w ramach Akcji „Wisła” przesiedlona do Pieniężna. Po egzaminie dojrzałości, jako stypendysta w 1957 wyjechał do Kijowa, gdzie rozpoczął studia z zakresu filologii ukraińskiej na Uniwersytecie im. Tarasa Szewczenki. Naukę kontynuował na studiach doktoranckich, które ukończył w 1967. W tym czasie powrócił do Polski, zamieszkał w Warszawie i podjął pracę w Instytucie Słowianoznawstwa Polskiej Akademii Nauk, pracował tam do 1978. Od 1968 do 1974 był sekretarzem naukowym kwartalnika "Slavia Orientalia", został zwolniony z pracy za kontakty ze środowiskiem "szistdesiatnyków" i przewożenie do ZSRR zakazanej ukraińskiej literatury emigracyjnej, równocześnie zakazano mu wjazdu na Ukrainę, zniesiono ten zakaz w 1989. Pracę habilitacyjną obronił Uniwersytecie Wrocławskim uzyskując w 1977 stopień doktora habilitowanego. W 1978 uzyskał tytuł dr. hab. Instytutu Słowianoznawstwa PAN. W 1981 rozpoczął pracę w Katedrze Ukrainistyki Uniwersytetu Warszawskiego, przez dziewięć lat kierował Katedrą Komparatystyki Polsko-Wschodniosłowiańskiej. Od 1990 kierował Katedrą Ukrainistyki (do 2005 Filologii Ukraińskiej). W latach 1982–1989 był członkiem Rady Naukowej Stacji Naukowej Polskiego Towarzystwa Historycznego w Przemyślu. Po jej likwidacji należał do grupy inicjatywnej dążącej do powstania Południowo-Wschodniego Instytutu Naukowego. W 1989 po ukazaniu się książki o Bractwie Cyryla i Metodego otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego, rok później został kierownikiem Katedry Ukrainistyki. Od 1990 pełni funkcję prezesa Polskiego Towarzystwa Ukrainoznawczego, którego był współzałożycielem. W 1993 uzyskał tytuł profesora zwyczajnego. W uznaniu zasług na polu działalności naukowej Stefan Kozak otrzymał na wielu ukraińskich uczelniach tytuł doktora honoris causa m.in. Uniwersytetu Kijowskiego (1993), Narodowego Uniwersytetu Przykarpackiego im. Wasyla Stefanyka w Iwano-Frankiwsku (2000) i Uniwersytetu w Czerniowcach. Na propozycję Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego od 1992 do 2002 prowadził wykłady i seminaria z zakresu literatury i kultury ukraińskiej.
Działalność naukowa W 1969 zorganizował konferencję związaną z dwusetną rocznicą urodzin Iwana Kotlarewskiego, a w 1971 setną Łesi Ukrainki (Łarysy Kosacz-Kwitki). Należy do grupy organizatorów odbywających się co roku międzynarodowych konferencji ukrainoznawczych "Polsko-Ukraińskie spotkania", pełni funkcję redaktora ukazującego się rocznika "Warszawskie Zeszyty Ukrainoznawcze", należy do wielu działających w Polsce i na świecie komitetów redakcyjnych i organizacji naukowych m.in. "Suczasnist'", "Ukrainian Quarterly", "Slavia Orientalis" (1968–1974 sekretarz naukowy), "Przegląd Wschodni", "Studia Litteraria Polono-Slavica". Przedmiotem badań naukowych Stefana Kozaka są związki łączące literaturę ukraińską z historią i świadomością narodową, religią, obyczajowością i uwarunkowaniami społeczno-politycznymi. Interesuje się również historią i współczesnością stosunków polsko-ukraińskich, dziejami chrześcijaństwa i Cerkwi na Ukrainie.
Publikacje U źródeł romantyzmu i nowożytnej myśli społecznej na Ukrainie (1978) Ukraińscy spiskowcy i mesjaniści (1990) Ukraiński preromantyzm (2003) Ukrajinska zmowa i mesjanizm (2004) Polacy i Ukraińcy. W kręgu myśli i kultury pogranicza (2005) Z dziejów Ukrainy. Religia, kultura, myśl społeczna (2006) Chrystijanswo-romantycznyj-mesjanizm-suczasnist (Kijów 2011) Szewczenkoznawczi ta poriwnialni studii (Kijów 2012) Literaturno-kulturolohiczni memorabilia (Przemyśl 2017) Współredaktor tomu studiów Z dziejów stosunków literackich polsko-ukraińskich (1974), L époque napoléonienne et les Slaves (1982) oraz twórczości Łesi Ukraiński, Aleksandra Dowżenki i antologii poezji ukraińskiej. Działalności dydaktycznej, naukowej, organizacyjnej i wydawniczej Stefana Kozaka poświęcone są dwie publikacje: Ukraina – teksty i konteksty. Symbole in honorem (Warszawa 2007), a także kręgu historii i kultury Słowian Wschodnich (Lublin KUL 2008). Ponad 300 artykułów, publikacji i recenzji.
Odznaczenia Order Za Zasługi II stopnia (Ukraina, 2008) Order Za Zasługi III stopnia (Ukraina, 1997) Medal "Pro Ecclesia et Pontifice" (2001) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (2003) Order Księcia Jarosława Mądrego (2003) Medal za zasługi dla Uniwersytetu Warszawskiego (2007)
Przypisy
Linki zewnętrzne Lubimy czytać, Stefan Kozak – sylwetka Południowo-Wschodni Instytut Naukowy, Jubileusze Naszych Przyjaciół – Stefan Kozak
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Kijowskiego Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Historycznego Kategoria:Członkowie Towarzystwa Naukowego im. Szewczenki Kategoria:Działacze mniejszości ukraińskiej w III RP Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Orderem Księcia Jarosława Mądrego Kategoria:Odznaczeni Orderem „Za zasługi” (Ukraina) Kategoria:Polscy doktorzy honoris causa uczelni na Ukrainie Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Pro Ecclesia et Pontifice Kategoria:Polacy pochodzenia ukraińskiego Kategoria:Polscy historycy literatury Kategoria:Pracownicy instytutów naukowych PAN Kategoria:Ukrainoznawcy Kategoria:Ukraińcy przesiedleni w czasie Akcja „Wisła” 1947 Kategoria:Ukraińscy filolodzy Kategoria:Urodzeni w 1937 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Lingwistyki Stosowanej Uniwersytetu Warszawskiego