Jan Bielski (ur. 8 marca 1714, zm. 10 grudnia 1768 w Poznaniu) – jezuita, historyk, dramaturg.
Życiorys Jan Bielski urodził się w Wielkopolsce zapewne w rodzinie drobnoszlacheckiej. Podobno w Poznaniu uczęszczał do szkół jezuickich, a w 1730 wstąpił do zakonu. W 1732-1733 nabywał wiedzę w kolegium w JarosławiuL. Grzebień, Bielski Jan, [w:] Encyklopedia katolicka, t. 2, Lublin 1976, kol. 536.. W trakcie studiów teologicznych w Lublinie przyjął w 1742 święcenia kapłańskie. Nauczał przez kilkanaście lat w kolegiach rawskim, lubelskim, kamienieckim i lwowskim, głównie humaniorów i retoryki, a później przeniósł się do Wielkopolski jako nauczyciel kolegium kaliskiego i poznańskiego.
Znakomity dydaktyk, krasomówca i pisarz. Zajmował się przede wszystkim odnową przestarzałej retoryki, osiągając na tym polu duże sukcesy (w latach 1746-1747 dwie łacińskie prace wydane w Kaliszu i Poznaniu). Wydał również w 1757 ćwiczenia krasomówcze - wzory mów prawnych i politycznych, które są źródłem do poznania dydaktyki jezuickiej w nauczaniu wymowy. W 1763 opublikował dzieło historyczne pt. Widok Królestwa Polskiego (Poznań, 2 wyd. 1876). W kwestiach politycznych dał się poznać jako zwolennik liberum veto i elekcji viritimL. Grzebień, Bielski Jan, [w:] Encyklopedia katolicka, t. 2, Lublin 1976, kol. 537.. Pisywał też utwory dramatyczne (znamy dziś 4), wprowadzając do teatru jezuickiego język polski, uprzednio traktowany marginesowo. Jednocześnie w swojej twórczości podkreślał elementy wychowawcze ich treści.
Publikacje Aleksy cesarz wschodni, Poznań 1764 Apoloniusz Chrystusów rycerz, Poznań 1755 Konstantyn Wielki pierwszy chrześcijański cesarz, Poznań 1751 Niewinność zwycięża potwarzy, czyli Leo VI cesarz, b.m. i d.w. Pro institutione grammaticae E. Alvari oratio, Kalisz 1746 Pro scholis publicis studiorumque in illis ratione oratio, Poznań 1747 Tytus Japończyk, Poznań 1750 Widok Krolestwa Polskiego ze wszystkiemi woiewodztwami, xięstwy y ziemiami, monarchami y monarchiniami, iako też monarchow tychże y monarchin prawami, Rzeczypospolitey stanami y tychże stanow urzędami y uroczystemi, seymikow, seymu, senatu rad, związkow, okazywań, pospolitego ruszenia, sądow, skarbu, woysk, w pokoiu, y woynie zabawami. W krotkim zgoła, á rzeczywistym duchownego y swieckiego rządu opisie, rodowitym ięzykiem polskim szkolney polskiey szlachetney młodzi wystawiony. Przez X. Iana Bielskiego S.J. Poznań 1763 Zeyfadyn, król Ormuzu, Kalisz 1747
Przypisy
Bibliografia
Małgorzata Mieszek, Twórczość dramatopisarska Jana Bielskiego SJ (1714–1768), Łódź: Wydawnictwo UŁ, 2020, Analecta Literackie i Językowe. t. XII,
Linki zewnętrzne Publikacje Jana Bielskiego w bibliotece Polona
Kategoria:Historycy I Rzeczypospolitej Kategoria:Pisarze związani z Kaliszem Kategoria:Polscy dramaturdzy XVIII wieku Kategoria:Polscy pisarze nowołacińscy XVIII wieku Kategoria:Polscy retorycy nowołacińscy XVIII wieku Kategoria:Polska szlachta Kategoria:Nauczyciele akademiccy kolegium jezuitów w Kaliszu Kategoria:Nauczyciele akademiccy uczelni jezuickich w I Rzeczypospolitej Kategoria:Urodzeni w 1714 Kategoria:Zmarli w 1768