, znany lepiej pod pseudonimem – japoński pisarz i krytyk, który odegrał ważną rolę w rozwoju literatury kryminalnej. Wiele z jego powieści przedstawia detektywa Kogorō Akechi, który w późniejszych książkach był liderem grupy młodych detektywów znanej jako .

Ranpo był wielbicielem zachodnich pisarzy kryminałów, a zwłaszcza Edgara Allana Poego. Jego pseudonim jest interpretacją imienia Poego„Edgar Allan Poe” → 「エドガー・アラン・ポー」 („Edogaa aran poo”) → „Edogaaaranpo” → → 江戸川乱歩． Rzeka Edo (po japońsku Edogawa) wpada do Zatoki Tokijskiej. Rampo oznacza „błądzenie przypadkowe”.. Inni autorzy, których twórczość była dla niego szczególną inspiracją, to Arthur Conan Doyle, którego próbował tłumaczyć na język japoński w czasach studenckich oraz japoński pisarz Ruikō Kuroiwa.

W 2019 r. nakładem Wydawnictwa Tajfuny ukazał się zbiór 7 wybranych dzieł Gąsienica. Prócz tłumaczeń Dariusza Latosia książka zawiera również opublikowane w 1974 r. na łamach Przekroju opowiadanie w tłumaczeniu Blanki Kuraty.

Życiorys Przed II wojną światową Tarō Hirai urodził się w 1894 roku w Nabari, w prefekturze Mie, gdzie jego dziadek był samurajem na służbie klanu Tsu. Rodzina przeniosła się w miejsce obecnego miasta Kameyama, a stamtąd do Nagoi, gdy miał dwa lata. Studiował ekonomię na Uniwersytecie Waseda zaczynając w 1912 roku. Po ukończeniu studiów w 1916 roku z dyplomem z ekonomii podejmował się różnych prac, m.in. jako: edytor gazet, rysownik kreskówek dla magazynu, uliczny sprzedawca makaronu soba, antykwariusz książek.

W 1923 roku zadebiutował literacko, wydając kryminał pod pseudonimem „Edogawa Ranpo” (wymawiany szybko, ten humorystyczny pseudonim brzmi podobnie jak imię pioniera amerykańskiego kryminału, Edgara Allana Poego, którego Hirai podziwiał). Historia ukazała się w popularnym magazynie Shin-seinen, kierowanym w dużej mierze do młodzieży. Shin-seinen wcześniej publikował historie wielu zachodnich autorów, w tym Poego, Arthura Conana Doyle’a i G.K. Chestertona, ale to był pierwszy przypadek, gdy magazyn opublikował pokaźny kawałek fikcji kryminalnej japońskiego autora. Niektórzy, tak jak James B. Harris (pierwszy tłumacz Ranpo na język angielski), błędnie nazwał tę książkę pierwszym dziełem nowoczesnej literatury kryminalnej japońskiego pisarza, ale zanim Ranpo wkroczył na scenę literacką w 1923 roku, wielu innych nowoczesnych japońskich autorów, takich jak Ruikō Kuroiwa, Kido Okamoto, Jun’ichirō Tanizaki, Haruo Satō i Kaita Murayama połączyli elementy detektywistyczne, tajemnicy i przestępczości w historiach obejmujących przygody, intrygi i groteskę. Co uderzyło krytyków jako nowość w debiutanckim opowiadaniu Ranpo Ni-sen dōka było to, że koncentruje się na logicznym procesie wnioskowania wykorzystywanego do rozwiązania tajemnicy w historii, która jest ściśle związana z kulturą JaponiiKozakai Fuboku, „'Ni-sen dōka’ o yomu”, Shin-seinen 4.5 (kwi. 1923): s. 264–265.. Opowieść obejmuje obszerny opis genialnego kodu opartego na buddyjskiej inkantacji, znanej jako „nenbutsu”, jak również w japońskim alfabecie Braille’aEdogawa, Ni-sen dōka, s. 270–271..

Z biegiem kolejnych kilku lat, Edogawa kontynuował pisanie wiele innych opowieści, które koncentrują się na zbrodni i procesach zaangażowanych w ich rozwiązywanie. Wśród nich jest wiele historii, które są obecnie uznawane za klasykę początku XX wieku japońskiej literatury popularnej: opowiada o kobiecie, która ginie w trakcie sadomasochistycznego pozamałżeńskiego romansuRanpo Edogawa, D-zaka no satsujin jiken, Shinseinen, styczeń 1925 edycja specjalna: s. 26–27., opowiada o człowieku, który zabija sąsiada w pensjonacie w Tokio przez upuszczenie trucizny przez otwór w poddaszu prosto do jego ustTranslated in Edogawa, The Edogawa Rampo Reader. i , która opowiada o człowieku, który ukrywał się w krześle, aby móc czuć ciała osób siadających na nimTranslated in Edogawa, Japanese Tales of Mystery and Imagination.. Lustra, soczewki i inne urządzenia optyczne pojawiają się w wielu innych wczesnych opowiadaniach Edogawy, takich jak .

Chociaż wiele z jego pierwszych opowiadań było przede wszystkim o detektywach i procesach prowadzących do rozwiązania pozornie nierozwiązywalnych przestępstw, w 1930 roku zaczął przychylać się w kierunku historii, które w coraz większym stopniu zawierały kombinację wrażliwości często nazywanej „ero guro nansensu” (od trzech słów „erotyzm, groteska i nonsensowny”). Obecność tych wrażliwości pomogła mu sprzedać swoje historie dla publiki, która coraz chętniej czytała jego prace. Łatwo zauważyć w tych opowieściach częstą tendencję do włączenia elementów tego, co Japończycy w owym czasie nazywali . Na przykład większa część fabuły powieści , publikowanej w częściach od stycznia 1929 do lutego 1930 w czasopiśmie , przedstawia homoseksualnego lekarza i jego zauroczenie innym bohaterem.

Do lat 30. XX wieku Edogawa regularnie pisał już dla kilku głównych czasopism popularyzujących literaturę i stał się jednym z czołowych twórców japońskiej literatury kryminalnej pełnej tajemnic. Detektyw Kogorō Akechi, który po raz pierwszy pojawił się w powieści D-zaka no satsujin jiken stał się stałym elementem jego opowieści. Wiele z nich opisywało jego zmagania z podłym przestępcą znanym jako , który miał niesamowitą zdolność do ukrywania się i przemieszczania w społeczeństwie.

Wątki jednej z powieści, która pojawiła się po raz pierwszy w 1930 roku i wprowadziła do akcji młodego człowieka o nazwisku Kobayashi, pomocnika detektywa Kogorō, były kontynuowane po II wojnie światowej w kilku utworach dla młodych czytelników, w których Kogorō i Kobayashi stali się przywódcami grupy młodych detektywów . Książki te były niezwykle popularne i są nadal czytane przez młodych japońskich czytelników, podobnie jak powieści z udziałem Hardy Boys i Nancy Drew w świecie anglojęzycznym.

Na wielu z utworów Edogawy oparto scenariusze filmowe.

Okres II wojny światowej W 1939 r., dwa lata po incydencie na moście Marco Polo i wybuchu drugiej wojny chińsko-japońskiej, rządowi cenzorzy nakazali Edogawie porzucić opowiadanie , które opublikował bez przeszkód kilka lat wcześniej z kolekcją krótkich historii, które tokijskie wydawnictwo Shun’yōdō przedrukowywało. The Caterpillar opowiada o weteranie dotkniętym porażeniem czterokończynowym i tak okaleczonym przez wojnę, że stał się kimś nieco więcej niż ludzką „gąsienicą”, nie mogąc mówić, ruszać się i żyć samotnie. Opowiadanie zostało zakazane przez cenzorów. To był cios dla Edogawy, który był zależny od tantiem z przedruków. Ta krótka opowieść zainspirowała reżysera Kōjiego Wakamatsu, który na jej podstawie nakręcił film Gąsienica, który startował do nagrody Złoty Niedźwiedź podczas 60. Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Berlinie.

W trakcie II wojny światowej, zwłaszcza w okresie starć między Japonią i USA, które rozpoczęły się w 1941 roku, Edogawa był aktywny w lokalnej organizacji patriotycznej i napisał wiele opowiadań o młodych detektywach, które mogą być postrzegane jako zgodne z działaniami wojennymi, ale większość z nich pisał pod różnymi pseudonimami, jakby chciał oddzielić je od swojej spuścizny. W lutym 1945 roku jego rodzina została ewakuowana z domu w tokijskiej dzielnicy Ikebukuro do Fukushimy w północnej Japonii. Edogawa pozostał tam do czerwca, cierpiąc z powodu niedożywienia.

Duża część Ikebukuro została zniszczona w trakcie nalotów alianckich i późniejszych pożarów, które wybuchły w mieście, jednak magazyn o grubych, ziemnych ścianach, w którym ukrywał się i pracował Edogawa, przetrwał i stoi do dziś obok kampusu Uniwersytetu Rikkyō.

Okres powojenny W okresie powojennym Edogawa poświęcił się głównie promowaniu literatury kryminalnej, zarówno w zakresie zrozumienia jej historii, jak i wspierania tworzenia nowej literatury tego gatunku. W 1946 roku poparł nowe czasopismo zatytułowane poświęcone literaturze kryminalnej, a w 1947 roku założył , który zmienił nazwę w 1963 roku na . Ponadto napisał wiele artykułów o historii japońskiej, europejskiej i amerykańskiej literatury kryminalnej. Wiele z tych esejów zostało opublikowanych w formie książkowej. Poza nimi, w jego powojennej twórczości literackiej, pojawiały się głównie powieści dla młodocianych czytelników. Ich bohaterami byli detektyw Kogorō Akechi i Detective Boys Gang.

W latach 50. XX wieku Edogawa współpracował z dwujęzycznym tłumaczem przez pięć lat nad tłumaczeniami swoich dzieł na język angielski. Zostały one opublikowane jako Japanese Tales of Mystery and Imagination przez wydawnictwo Tuttle. Ponieważ tłumacz mógł mówić, ale nie czytać po japońsku, a Edogawa nie umiał pisać po angielsku, tłumaczenie zostało wykonane na płaszczyźnie fonetycznej. Edogawa czytał każde zdanie na głos, a następnie sprawdzany był zapis po angielsku.

Ważne prace Powieści z Kogorō Akechi

Inne powieści

Oparte na adaptacji A Woman in Grey Alice Muriel Williamson autorstwa

Przypisy

Bibliografia

Edogawa Ranpo (2006), The Black Lizard and the Beast in the Shadows, przetłumaczona przez Ian Hughes. Fukuoka: Kurodahan Press. . Edogawa Ranpo (2008), The Edogawa Rampo Reader, przetłumaczona przez Seth Jacobowitz. Fukuoka: Kurodahan Press. . Zawiera wiele wczesnych opowieści Rampo. Edogawa Ranpo (2008), „The Two-Sen Copper Coin,” przetłumaczona przez Jeffrey Angles, Modanizumu: Modernist Fiction from Japan, 1913–1938, ed. William Tyler. Honolulu: University of Hawai’i Press. . s. 270–289. Edogawa Ranpo (2008), „The Man Traveling with the Brocade Portrait,” przetłumaczona przez Michael Tangeman, Modanizumu: Modernist Fiction from Japan, 1913–1938, ed. William Tyler. Honolulu: University of Hawai’i Press. . s. 376–393. Edogawa Ranpo (2008), „The Caterpillar,” przetłumaczona przez Michael Tangeman, Modanizumu: Modernist Fiction from Japan, 1913–1938, ed. William Tyler. Honolulu: University of Hawai’i Press. . s. 406–422. Edogawa Ranpo (2012), „The Fiend with Twenty Faces,” przetłumaczona przez Dan Luffey. Fukuoka: Kurodahan Press. .

Linki zewnętrzne Profil pisarza na stronie Encyclopedia of Science Fiction

Kategoria:Japońscy krytycy literaccy Kategoria:Japońscy pisarze Kategoria:Ludzie związani z Kameyamą Kategoria:Urodzeni w 1894 Kategoria:Zmarli w 1965 Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Waseda