Marsz Strzelców Alpejskich (nazwa oryginalna: Kaiserjägermarsch, lub Kaiserjäger Marsch) – skomponowany pod koniec XIX w Austrii utwór muzyczny (marsz), powszechnie traktowany jako marsz wojskowy austriackich Strzelców Alpejskich oraz górskich oddziałów niemieckich. Utworu nie należy mylić z Kaiser-Jäger-Marsch, op. 93 Johanna Straussa (syna).
Powstanie utworu Powstanie utworu wiąże się z I pułkiem Strzelców Alpejskich – oddziałem piechoty armii Monarchii Austro-Węgierskiej. Jako autor wymieniany jest powszechnie Karl Mühlberger, kapelmistrz orkiestry tego pułku; niektóre źródła podają jako współautora Jozefa Sterna. Utworowi przypisuje się op. 23 lub op. 42. W literaturze jako datę powstania utworu podaje się zwykle rok 1898, 1897 lub 1895, lecz ta ostatnia data jest mało prawdopodobna. W roku 1911 podpułkownik Max Depolo służący w wymienionym tu pułku Strzelców Alpejskich napisał do utworu słowa. Utwór stał się wkrótce jednym z najpopularniejszych austriackich marszów wojskowych i wykonywany był często w Monarchii Austro-Węgierskiej zarówno przez orkiestry wojskowe jak i złożone z cywilnych muzyków.
Dalsza historia utworu Mimo powiązania kompozycji z Monarchią Austro-Węgierską w krajach niemieckojęzycznych nie zaprzestano wykonywania utworu po jej upadku. W 1933 roku utwór został oficjalnie włączony do kolekcji muzyki niemieckich wojsk lądowych pod numerem 141. Marsz wykonywany był często przez niemieckie orkiestry wojskowe również w okresie powojennym, ze względu na brak powiązania z nazizmem oraz politycznie neutralny charakter. W latach 1957–2001 był oficjalnym marszem I Dywizji Górskiej Bundeswehry, aż do rozwiązania tej jednostki. Marsz Strzelców Alpejskich wykonywany jest powszechnie przez tyrolskie zespoły muzyczne; utwór znajduje się w repertuarze niemal każdego z nich.
Struktura i charakter utworu Utwór składa się z trzech głównych tematów poprzedzonych zwykle krótką introdukcją. W obecnie wykonywanych aranżacjach kompozycja rozpoczyna się bardzo krótką introdukcją zawierającą pierwsze takty Boże Chroń Cesarza – oficjalnego hymnu Austro-Węgier. Ma to nawiązywać do historii utworu i jego związku z oddziałami armii Monarchii Austro-Węgierskiej. Motyw hymnu zostaje nagle przerwany przez dynamiczne akordy prezentujące pierwszy temat marszowy charakterem nawiązujący do muzyki wojskowej. Temat drugi jest bardziej łagodny, ma charakter liryczny i nawiązuje od strony melodycznej do tyrolskiej muzyki ludowej. Podobny charakter posiada również trio – temat trzeci, prezentowany w kolejnych przetworzeniach. Stanowi on zdecydowane przeciwieństwo tematu pierwszego. Jego brzmienie jest "miękkie", liryczne, mimo zachowania marszowego tempa wyraźnie nawiązujące do formy tyrolskiej muzyki ludowej.
Słowa Oryginalne słowa autorstwa Maxa Depolo, w dialekcie tyrolskim języka niemieckiego:
I Wir Jager lassen schallen ein froh gewaltig Lied, und gelten soll es allen zerstreut in Nord und Süd. Im Osten und im Westen, wo uns’re Fahne weht: |: Wir zählen zu den Besten so lang’ die Treu’ besteht! :| Sieht man uns, so sagt a jeder und alles lauft und rennt: |: Das sein die Kaiserjäger vom ersten [II. III. IV.] Regiment! :| II Wenn wir hinaus marschieren In’s weite, freie Feld, und stramm dort exerzieren, es jedem wohl gefällt; da schauen uns die Madl’n auch immer gerne zua, |: und jede möcht’ im Still’n Auch so an Jägersbua. :| Z’nachts gibt’s an feinen Drahrer, mit seiner jeder rennt: |: Wir sein die Kaiserjäger Vom ersten [II. III. IV.] Regiment! :| III Wenn vor dem Feind’ wir stehen mit mutgeschwellter Brust, muss all’s in Scherben gehen, bei unserer Kampfeslust; es gibt Bei uns kein Weichen, wir stehen Mann für Mann, |: stark wie die deutschen Eichen, die niemand brechen kann. :| Fällt auch mancher nieder, im Herz die Kugel brennt: |: Er stirbt als Kaiserjäger Vom ersten [II. III. IV.] Regiment! :|
Literatura E. Rameis: Mühlberger Karl. In: Österreichisches Biographisches Lexikon 1815–1950 (ÖBL). Band 6. Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Wien 1975, , S. 406. Werke von und über Karl Mühlberger im Katalog der Deutschen Nationalbibliothek. http://www.tirol-kaiserjaegermusik.at/DE/kaiserjaegermusic/kompositionen/kaiserjaegermarsch http://www.tirolerkaiserjaeger-innsbruck.at/geschichtliches/kaiserj%C3%A4germarsch-kaiserj%C3%A4gerlied/ https://kaiserjaeger.wordpress.com/kaiserjagerlied/
Kategoria:Muzyka w Austrii Kategoria:Pieśni wojskowe