mały|Szczelina Laki na Islandii Szczelina, szczelina skalna, spękania (geol.) - ogólna nazwa wszelkiego rodzaju rozwartych pęknięć w skałach o szerokości od ułamka mm do kilku mEncyklopedia Onet.

Ogólny podział szczelin skalnych:

I.Szczeliny pochodzenia tektonicznego.

II.Szczeliny pochodzenia nietektonicznego.

Ze względu na genezę powstania wyróżnia się szczeliny skalne:

I.Szczeliny tektoniczne – tworzące się wskutek ciśnień zewnętrznych, nacisków i naprężeń w skorupie ziemskiej podczas ruchów górotwórczych. Szczeliny uskokowe – szczelina występująca wzdłuż płaszczyzn uskokowychPortal górniczy. Szczeliny osuwiskowe – tworzą się na skutek ruchów masowych, osuwisk, zerw itp. Szczeliny odspojeniowe – wewnętrzne szczeliny w skale bez przesunięć, zwana też diaklazami.

II.Szczeliny syngenetyczne – tworzące się wskutek działania sił wewnętrznych w procesie powstawania skały. Szczeliny kontrakcyjne – powstające wskutek kurczenia się np. stygnącej lawy lub wysychającego mułu. Szczeliny ciosowe - występują np. granitach, sięgające nieraz głęboko w skorupę ziemską.

III.Szczeliny wietrzeniowe – powstające wskutek zmian ciśnienia górotworu w efekcie procesów wietrzenia mechanicznego z reguły są to płytkie szczeliny

IV.Szczeliny inicjalne – powstające w wyniku wypłukiwania przez wodę, przepływającą przez spękania skały krasowiejącej powstałe w sposób naturalny. Po poszerzeniu, szczeliny stają się zaczątkami korytarzy.

V.Szczeliny sztuczne – powstające przy robotach strzałowych.

Ze względu na możliwość gromadzenia i przewodzenia wód podziemnych oraz działanie sił międzycząsteczkowych wyróżnia się szczeliny: subkapilarne – mniejsze od 0,0001 mm. kapilarne – o szerokości od 0,0001 do 0,254 mm. nadkapilarne – większe od 0,254 mm. Szczeliny mają niekorzystny wpływ na odporność jednolitych skał, stanowią tzw. słabe strefy, wzdłuż których postępuje degradacja skały.

Przypisy

Bibliografia

M.Książkiewicz: Geologia dynamiczna, Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa, 1979, Praca zbiorowa: Poradnik Górnika t.1, Wydawnictwa Śląsk, Katowice, 1972, Nr bibliografii narodowej PB 1973/1927 str.1319

Kategoria:Struktury tektoniczne