Józef Gawlik ps. „Model” (ur. 11 listopada 1895 w Zakościelu, zm. 9–11 kwietnia 1940 w Katyniu) – podpułkownik piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys Syn Stanisława i Rozalii z domu Orfin. Uczęszczał do gimnazjum w Krakowie i Przemyślu. Należał do skautingu oraz przez dwa lata do Drużyn Strzeleckich, a także był członkiem „Zarzewia”. Przed 1914 podjął studia.

Po wybuchu I wojny światowej, 6 sierpnia 1914 wstąpił do Legionów Polskich. Przeszedł cały szlak bojowy w szeregach 5 pułku piechoty w składzie I Brygady na stanowisku dowódcy plutonu. 17 maja 1915 został ranny w bitwie pod Urzędowem. W Legionach nosił pseudonim „Model”. Po kryzysie przysięgowym z 1917, 17 października tego roku został wcielony do armii austriackiej. 1 listopada 1918 na froncie włoskim trafił do niewoli.

Po uwolnieniu, 7 lutego 1919 wstąpił do Armii Polskiej we Francji gen. Józefa Hallera, wraz z którą powrócił do Polski i został awansowany do stopnia podporucznika. W Wojsku Polskim otrzymał przydział do 144 pułku piechoty, a następnie do 13 pułku piechoty. W jego szeregach brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. W jej trakcie pełnił funkcję dowódcy oddziału karabinów maszynowych. 18 czerwca 1920 został ranny. Za wykazaną postawę w czasie walk odznaczono go orderem „Virtuti Militari” V klasy, a w uzasadnieniu jego nadania, czytamy m.in.:Po wojnie służył w 71 pułku piechoty, będącym kontynuatorem 144 pułku piechoty. Został awansowany do stopnia kapitana ze starszeństwem z 1923. Pracował na stanowisku dowódcy szkoły podoficerskiej Dowództwa Okręgu Korpusu nr I w Warszawie. Od 1924 był oficerem Korpusu Ochrony Pogranicza. Został awansowany do stopnia majora ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1928. 31 marca 1930 został przeniesiony z KOP do 6 pułku strzelców podhalańskich na stanowisko dowódcy batalionu. We wrześniu 1933 został wyznaczony na stanowisko dowódcy II batalionu detaszowanego w Drohobyczu. Został awansowany do stopnia podpułkownika. Od 11 sierpnia 1939 był I zastępcą dowódcy 23 pułku piechoty im. płk. Leopolda Lisa-Kuli.

W czasie kampanii wrześniowej mobilizacyjny dowódca Ośrodka Zapasowego 27 Dywizji Piechoty we Włodzimierzu Wołyńskim. Po agresji ZSRR na Polskę, prawdopodobnie w tej miejscowości został wzięty do niewoli sowieckiej i przewieziony do obozu jenieckiego w Kozielsku. Wiosną 1940 został przetransportowany do Katynia i rozstrzelany przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Został pochowany na terenie obecnego Polskiego Cmentarza Wojennego w Katyniu, gdzie w 1943 jego ciało zidentyfikowano podczas ekshumacji prowadzonych przez Niemców pod numerem 995. Przy zwłokach Józefa Gawlika zostały odnalezione: legitymacja oficerska, notatnik, listy, wizytówka, krzyż Orderu Virtuti Militari z legitymacją i pamiątkowa odznaka Józefa Piłsudskiego.

Życie prywatne Był żonaty z Miladą z domu Szabuniewicz (ur. 1905), z którą miał córkę Miladę Marię (ur. 13 stycznia 1928) i syna Andrzeja. Jego żona uczestniczyła w powstaniu warszawskim. Po wielu staraniach, przed 1989 odwiedziła masowe groby polskich oficerów w Katyniu.

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 1969 – 17 maja 1921 Krzyż Niepodległości – 13 kwietnia 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” Krzyż Walecznych (dwukrotnie: po raz pierwszy w 1921) Srebrny Krzyż Zasługi – 29 października 1926 „za zasługi położone około zabezpieczenia granic Państwa”M.P. z 1926 r. nr 252, poz. 706 Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Odznaka za Rany i KontuzjeNa podstawie fotografii .

Upamiętnienie Józef Gawlik został symbolicznie upamiętniony na grobowcu rodzinnym na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.

5 października 2007 roku Minister Obrony Narodowej Aleksander Szczygło awansował go pośmiertnie na stopnień pułkownikaDecyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 roku w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Członkowie Organizacji Młodzieży Niepodległościowej „Zarzewie” Kategoria:Członkowie Polskich Drużyn Strzeleckich Kategoria:Jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (kampania wrześniowa) Kategoria:Ludzie związani z Drohobyczem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych Kategoria:Odznaczeni Odznaką za Rany i Kontuzje Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 6 Pułku Strzelców Podhalańskich Kategoria:Oficerowie 71 Pułku Piechoty (II RP) Kategoria:Oficerowie piechoty Korpusu Ochrony Pogranicza Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Katyniu Kategoria:Pochowani na Polskim Cmentarzu Wojennym w Katyniu Kategoria:Podpułkownicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Polacy – żołnierze Cesarskiej i Królewskiej Armii w I wojnie światowej Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1895 Kategoria:Zastępcy dowódcy 23 Pułku Piechoty (II RP) Kategoria:Zmarli w 1940 Kategoria:Żołnierze Armii Polskiej we Francji 1917–1919 Kategoria:Żołnierze I Brygady Legionów Polskich