Szkoła Podchorążych Rezerwy Saperów (SPRez.Sap.) – szkoła kształcąca kandydatów na oficerów rezerwy saperów Wojska Polskiego.
Geneza Szkoły Rok 1919, czas organizowania siły zbrojnej Państwa jest również punktem wyjściowym powstania Szkoły Podchorążych Saperów. W zrozumieniu koniecznej potrzeby wyszkolenia oficerów saperów zostaje założony na Powązkach pod Warszawą I Kurs Wojenny Szkoły Podchorążych Saperów pod dowództwem ppłk. Jerzego Saleckiego. Zadaniem kursu jest, w szybkim tempie, przygotować nowe kadry saperów wykwalifikowanych, gotowych wziąć udział w toczących się walkach. Ten typ szkoły okazał się wkrótce niewystarczającym, toteż już we wrześniu tegoż roku zostaje on włączony do utworzonego i na szerszych podstawach opartego Kościuszkowskiego Obozu Szkolnego Saperów. Zadaniem jego jest nie tylko szkolenie podchorążych, ale także doskonalenie oficerów i podoficerów zawodowych saperów i pionierów. Rok 1920. Inwazja bolszewicka wstrzymała w znacznym stopniu rozwój K.O.S.S., praca jednak nie ustała, i z chwilą odsunięcia się działań wojennych wzmogła się, zyskując w miarę postępowania czasu na tempie. Po zawarciu pokoju wojenny typ szkoły zostaje zlikwidowany; K.O S.S. rozpoczyna pracę w nowych warunkach, aby moc sprostać nowym zadaniom. Okazuje się jednak, że ramy jego są za szczupłe dla objęcia całokształtu wyszkolenia saperskiego w czasie pokoju. W grudniu 1921 r. K.O.S.S. ulega reorganizacji. Oficerska Szkoła Inżynierii zostaje wydzielona i przeniesiona do Warszawy, a w roku 1924 zostają jeszcze przyłączone do niej kursy doskonalenia oficerów. W K.O.S.S. zostaje tylko Szkoła Podchorążych Rezerwy Saperów i dorywczo prowadzone kursy doskonalenia dla zawodowych podoficerów saperów. Szkoła w zmienionych warunkach rozwija się pomyślnie, zyskując z postępem czasu zarówno pod względem stanu liczebnego wychowanków, jak i poziomu wyszkolenia. Rok 1926 przynosi zupełną likwidację K.O.S.S. Złożyło się na to wiele przyczyn. Pułk Radiotelegraficzny został przeniesiony do Warszawy i zajął koszary K.O.S.S., poza tym dotychczasowe pomieszczenia okazały się ze względu na wyszkolenie niewystarczające.
W lipcu 1926 roku Szkoła Podchorążych Rezerwy Saperów została przeniesiona na nowe kwatery do Modlina i włączona w skład Batalionu Szkolnego Saperów pod dowództwem majora Stanisława Arczyńskiego. Nowa jednostka wyszkoleniowa otrzymała w spadku po Korpusie Kadetów koszary szczupłe, opuszczone, pozbawione wielu koniecznych instalacji sprzętu. Brak było pomocy naukowych, laboratoriów, wykładowców, instruktorów, sprzętu wyszkoleniowego. Trudności początkowe, aby postawić wyszkolenie na odpowiednim poziomie, były wielkie. Walkę z nimi podjął i pomyślnie przeprowadził dowódca batalionu major Arczyński. Dzięki jego energii i wytrwałości w szybkim tempie zdołano uzupełnić niezbędne braki, podnieść poziom wyszkolenia i zapewnić szkole stały zdecydowany kierunek pracy. W tym okresie szkoła liczy już dwie kompanie saperów i czas szkolenia wynosi 13 miesięcy. Modlin, dzięki swemu położeniu, okazuje się doskonałym miejscem dla szkolenia saperów. Szkoła rozwija się pomyślnie. Chcąc wykorzystać dogodne położenie Modlina, sfery kierownicze postanawiają zogniskować w nim całokształt wyszkolenia saperskiego.
W 1929 roku z połączenia Batalionu Szkolnego Saperów w Modlinie i Batalionu Szkolnego Saperów Kolejowych w Jabłonnie została utworzona Szkoła Podchorążych Rezerwy Saperów w składzie trzech kompanii, i weszła w skład Centrum Wyszkolenia Saperów. Dzięki energii dowódcy i opiece komendanta Centrum podpułkownika Maksymiliana Hajkowicza szkoła stale się rozwija i posiadając pierwszorzędnie urządzone sale wykładowe, laboratoria, gabinety elektryczne, minerskie, sale gimnastyczne, boiska sportowe, świetlicęRocznik Szkoły Podchorążych Saperów Rezerwy s. 23-24, 76.
Dowódcy batalionu mjr Stanisław Arczyński mjr Stanisław Perko (1929 - 1930) mjr Stefan Zagórski (1930 - IV 1932) mjr Marian Zarzycki (IV 1932 - 1936) mjr Eugeniusz Szubert (1937 - 1939)
Struktura szkoły 1 kompania kpt. Jan Goellner – dowódca 1 kompanii kpt. Mieczysław Jabłoński – oficer 1 kompanii por. Ludwik Siemiński – oficer 1 kompanii por. Franciszek Stych – oficer 1 kompanii 2 kompania kpt. Eugeniusz Szubert II – dowódca 2 kompanii kpt. Edward Michałowski – oficer 2 kompanii por. Leonard Matrybiński – oficer 2 kompanii por. Tadeusz Banaszkiewicz – oficer 2 kompanii por. Maciej Kalenkiewicz – oficer 2 kompanii 3 kompania kpt. Tadeusz Mrazek - dowódca 3 kompanii kpt. Jan Ulejczyk – oficer 3 kompanii por. Józef Salecki – oficer 3 kompanii por. Jan Jaźwiński – oficer 3 kompanii por. Karol Jabłoński – oficer 3 kompanii
Wykładowcy kpt. Goellner Jan - 1. Budowa kolei, 2. Budownictwo, 3. Organizacja armii kpt. Mrazek Tadeusz – 1. Nauka służby, 2. Organizacja armii, 3. Wyszkolenie bojowe kpt. Szubert Eugeniusz II – 1. Nauka służby, 2. Organizacja armii, 3. Wyszkolenie bojowe kpt. Wasilewski Wacław – 1. Gazoznawstwo kpt. Jaworski Czesław - Higiena kpt. Jabłoński Mieczysław – 1. Mosty ciężkie, 2. Statyka, 3. Nauka służby kpt. Majewski Karol - Współdziałanie broni kpt. Szymanowski Roman - Nauka o broni kpt. Michałowski Edward Paweł - Pontonierstwo kpt. Ulejczyk Jan – 1. Gazoznawstwo, 2. Pontonierstwo, 3. Wyszkolenie bojowe por. Zabereszczak Stanisław – 1. Wyszkolenie strzeleckie, 2. Walka granatami por. Siemiński Ludwik – 1. Parowoźnictwo, 2. Służba ruchu, 3. Sygnalizacja, 4. Pociągi pancerne, 5. Wyszkolenie bojowe por. Choroszucha Józef – 1. Silniki spalinowe, 2. Elektrotechnika stosowana por. Stych Franciszek – 1. Fortyfikacja, 2. Służba wodna, 3. Nauka o broni, 4. Minerstwo, 5. Wyszkolenie bojowe por. Mizerek Kazimierz – 1. Historia wojskowości, 2. Geografia wojskowa, por. Wójcik Jan V – 1. Wychowanie fizyczne, 2. Miernictwo, 3. Terenoznawstwo por. Salecki Józef – 1. Służba łączności, 2. Wyszkolenie strzeleckie, 3. Minerstwo, 4. Wyszkolenie bojowe por. Matrybiński Leonard – 1. Mosty polowe, 2. Wyszkolenie bojowe, 3. Walka granatami por. Karchesy Aleksander - Elektrotechnik a stosowana por. Bojko Włodzimierz - Administracja i biurowość por. Banaszkiewicz Tadeusz Roman – 1. Wyszkolenie strzeleckie, 2. Gazoznawstwo, 3. Minerstwo, 4. Wyszkolenie bojowe por. Jaźwiński Jan – 1. Fortyfikacja, 2. Przysposobienie tyłów, 3. Walka granatami, 4. Wyszkolenie bojowe por. Jabłoński Karol -1. Nauka o broni, 2. Mosty polowe, 3. Wyszkolenie bojowe por. Maciej Kalenkiewicz - 1. Fortyfikacja, 2. Przysposobienie tyłówRocznik Szkoły Podchorążych Saperów Rezerwy, 81-82.
Instruktorzy podoficerowie S.P.R.S. st. sierż. Stanisław Kuliberda - sierżant szef I kompanii, st. sierż. Stanisław Siczek - zastępca dowódcy I plutonu, sierż. Stanisław Stawarski - zastępca dowódcy II plutonu, sierż. Franciszek Mrozek - zastępca dowódcy III plutonu, sierż. Adam Madej - rachunkowy, sierż. Wiktor Siudyla - instruktor, plut. Antoni Grucela - instruktor, plut. Stanisław Wróbel - instruktor. st. sierż. Franciszek Marciniak - sierżant szef II kompanii, sierż. Antoni Ciechanowski - zastępca dowódcy I plutonu, sierż. Antoni Odyniec - zastępca dowódcy II plutonu, sierż. Józef Rogalski - zastępca dowódcy III plutonu, plut. Józef Szilka - dowódca II drużyny, plut. Stanisław Ługiewicz - dowódca IV drużyny, plut. Józef Szufa - dowódca VI drużyny, plut. Kazimierz Witwicki - rachunkowy„10 miesięcy twardej szkoły...” s. 9
Absolwenci Prymusi 1922 - ppor. Włodzimierz Przycki 1923 - ppor. Mieczysław Wyrzębski 1924 - ppor. Tadeusz Hickiewicz 1925 - brak 1926 - ppor. Stefan Ficek 1927 - ppor. Rudolf Szwarc, Zygmunt Nawara 1928 - ppor. Czesław Polkowski, Adam Doboszyński
Pozostali absolwenci Ryszard Kowalski (1938-1939) Ignacy Olszewski Tadeusz Śmigielski
Odznaka pamiątkowa W 1926 roku został zatwierdzony wzór i regulamin odznaki pamiątkowej. Odznaka o wymiarach 42 × 32 mm ma kształt srebrnego orła państwowego według wzoru z 1927 roku, stojącego na srebrnym emblemacie szkół podchorążych rezerwy (inicjały „SPR” w wieńcu laurowym z gwiazdką u dołu). Orzeł dolne ramię dłuższe od trzech pozostałych równych. Krzyż emaliowany w barwach saperskich: czarny z czerwonym obramowaniem (odcień czerwono- brązowy Odznaka z pracowni J. Knedlera). Odznaka dwuczęściowa. Strona odwrotna gładkaPolskie Szkolnictwo Wojskowe 1908 – 1939, s. 81..
Zobacz też polskie szkolnictwo wojskowe w latach 1908–1939 jednostki szkolne Wojska Polskiego
Przypisy
Bibliografia Rocznik Szkoły Podchorążych Saperów Rezerwy, praca zbiorowa. Wojciech M. Boś, Włodzimierz Soszyński, Polskie szkolnictwo wojskowe 1908–1939. Odznaki, emblematy, dokumenty, Wydawnictwo Avalon, Kraków 2007, . „10 miesięcy twardej szkoły”. praca zbiorowa, Modlin, 1929
Kategoria:Szkolnictwo saperów II Rzeczypospolitej Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Modlinie