Ruchocki Młyn (pol. hist. „Ruchocina Gać”) – osada w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie wolsztyńskim, w gminie WolsztynTERYT..
Położenie Miejscowość położona jest wśród lasów i torfowisk pomiędzy dwiema odnogami Dojcy, 5 km na północ od Wolsztyna. Dalej na północ rozciąga się jezioro Wioska (36 ha) o dł. 2 km, które powstało poprzez spiętrzenie Dojcy. Nazwa miejscowości pochodzi prawdopodobnie od młyna, który znajdował się na wschodnim brzegu rzeki i został częściowo rozebrany w latach 50. XX wieku.
Nazwa Obecna nazwa miejscowości pochodzi od nazwy młyna zbożowego napędzanego nurtem rzeki Dojcy, przy którym powstała osada leżąca 5 kilometrów na północ od Wolsztyna. Kiedyś miejscowość nazywała się inaczej i notowano ją pod nazwą „Ruchocina Gać”. Nazwa „Ruchocki Młyn” pojawia się po raz pierwszy w XVI wieku. Pierwszy zachowany zapis pochodzi z 1288 gdzie odnotowano ją pod nazwą „Ruchanczynagacz”, w latach 1300-1306 (wg zachowanej kopii z 1646) „Ruchocinagac”, 1311 (wg kopii z 1646) „Rugecine gaz”, 1312 (wg kop. 1646) „Rugenzinne gaz”, 1360 (oblatowane w 1555) „Ruchocina gacz”, 1405 „Ruchoczinagacz”, 1412 (wzmianka 1414) „Reczingen”, 1416 „Ruchoczina Gacz”, 1425 (wg kop. Z 1620) „Ruchocina gac”, 1427 (obl. 1429) „Ruchoczynagacz”, 1431 (wg kop. Z 1620) „Ruchanzinagaz”, 1433 „Ruchoczynagacz”, 1574 „Ruchoczki Mlyn”.
Po rozbiorach Polski pod koniec XIX wieku Ruchocki Młyn notowany był pod niemiecką nazwą Ruchotscher Mühle.
Historia Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską. Istniała co najmniej od drugiej połowy XIII wieku i ma średniowieczną metrykę. Wieś była własnością rycerską, a później stała się wsią kościelną, majętnością Opactwa Cystersów w Obrze. Od 1320 wieś leżała w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w powiecie kościańskim województwa poznańskiego w Koronie Królestwa Polskiego. W 1530 odnotowana została w powiecie kościańskim Korony Królestwa Polskiego, a w 1510 odnotowano, że należała do parafii Komorowo.
Młyn wodny o nazwie „Ruchocina Gać” powstał już pod koniec XIII wieku. W latach 1300-1306 Mikołaj Bodzantycz z Kiebłowa przekazał go cystersom z Obry. W latach 1311-1448 młyn ten znajdował się w dobrach klasztoru. W latach 1405-1425 imiennie odnotowano młynarzy: 1405 pracownik, który pełnił funkcję młynarza nazywał się Michał Róg. W 1425 wspomniany został Mikołaj Chorotka niegdyś młynarz w Jaromierzu, a wówczas młynarz w młynie Ruchocina Gać. W 1412 odnotowano, że młyn „Ruchocina Gać” leżał obok wsi Kiełpiny, w odległości jednej mili od Grodziska. W 1425 obok młyna Ruchocina Gać stał nowy młyn (prawdopodobnie młyn zwany „Zawada” stojący na rzece Dojcy.
W 1427 w rozgraniczeniu dóbr Abrahama ze Zbąszynia i Jana z Tuchorzy wspomniano młyn Ruchocina Gać. W 1429 obok młyna Ruchocina Gać ponownie odnotowano młyn Zawada. W 1456 wspomniano młyn Zawada na stawie Dojca oraz na grobli Ruchocina Gać. W 1473 między Borujskim Młynem a młynem Ruchocina Gać płynęła rzeka Dojca. W 1514 droga z Wolsztyna biegła przez strugę o nazwie „Barłożna Cienka” i prowadziła do drogi, która wiodła do osady Ruchocina Gać. W 1574 w podziale Tuchorzy wspomniano osadę Ruchocina Gać. W 1575 woźny kościelny zeznał, że 8 września 1574 Bartłomiej Ossowski świadczył, iż przy młynie Ruchocina Gać, należącym do opata oberskiego, powstał zalewek, a woda zalała łąki oraz role młynarza z młyna Borujka („Borujski Młyn”). Bartłomiej Ossowski okazał przy tym młynie spacznicę, z powodu której Borujski młyn nie mógł mleć ziarna, gdyż nastąpiło podniesienie wody na starej gaci.
W 1510 wspomniano, że pleban z Komorowa pobierał dwie ćwiertnie (łac. „mensura”) mąki z młyna Ruchocina Gać, który miał wówczas dwa koła wodne. W 1530 odnotowano pobór podatków z młyna Ruchocina Gać od dwóch kół wodnych po 6 groszy. Młyn ten nie występuje w kolejnych rejestrach poborowych z XVI wieku. W późniejszych wiekach młyn wodny Ruchocina Gać zaznaczony był w miejscu obecnej osady Ruchocki Młyn m. in. na mapach Gilly’ego i Perthéesa.
Młyn wodny zwany Ruchocina Gać, własność opata cystersów w Obrze pod koniec XVI wieku leżał w powiecie kościańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga NarodówAtlas historyczny Polski. Wielkopolska w drugiej połowie XVI wieku. Część II. Komentarz. Indeksy, Warszawa 2017, s. 247.. W rękach zakonników pozostawał aż do 1623, kiedy to został wymieniony na wieś Wojnowo w pobliżu Babimostu. Pod koniec XVIII wieku właścicielem był Adam Mielęcki.
Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim. Pod koniec XIX wieku Ruchocki Młyn, pod niemiecką nazwą Ruchotscher Mühle, liczył 2 domostwa i 16 mieszkańców.
Podczas II wojny światowej w Ruchockim Młynie przetrzymywano Żydów z Łodzi i Kalisza, a później jeńców angielskich – robotników przymusowych.
Przez Ruchocki Młyn przebiega znakowany żółty szlak pieszy, prowadzący wzdłuż Dojcy.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Wolsztyn (gmina)