Artur Aleksandrowicz Adams (, ur. 25 października 1885 w Eskilstunie (Szwecja), zm. 14 stycznia 1969 w Moskwie (ZSRR)) – radziecki agent wywiadu wojskowego, pułkownik, inżynier, Bohater Federacji Rosyjskiej (pośmiertnie, 1999).
Życiorys Był synem szwedzkiego inżyniera i Żydówki pochodzącej z Petersburga. W 1891 po śmierci męża matka wyjechała wraz z dziećmi do Rosji, jednak w 1895 sama zmarła. Wychowywał się w Czudowie (obecnie w obwodzie nowogrodzkim), gdzie od 1899 uczył się w szkole mechaników morskich, którą ukończył w 1903. W szkole zaznajomił się z literaturą marksistowską i rewolucyjną i należał do kółek socjaldemokratycznych, był związany z miejską organizacją SDPRR. Praktykował w warsztacie w Mikołajowie, gdzie związał się z miejscową organizacją SDPRR. Później pracował i działał w Chersoniu, w sierpniu 1904 został aresztowany za prowadzenie rewolucyjnej propagandy wśród robotników i 10 września 1905 skazany na dożywotnie zesłanie zamienione na 6 lat twierdzy; 21 października 1905 kara została darowana amnestią. Po zwolnieniu wrócił do działalności rewolucyjnej i w czerwcu 1906 ponownie został aresztowany i potem zesłany do Ołońca, skąd zbiegł i udał się do Odessy. Po schwytaniu zesłano go do Jakucji, skąd zbiegł i przez Petersburg wyjechał do Finlandii. Został robotnikiem brygady montażowej, z którą pracował w Aleksandrii i Kairze (Egipt), a także w Mediolanie (Włochy) i Buenos Aires (Argentyna), gdzie został aresztowany i wysłany stamtąd do Rosji. Po kilku miesiącach przedostał się do USA, a stamtąd do Kanady, gdzie w styczniu 1909 wstąpił do szkoły inżynieryjnej przy uniwersytecie w Toronto. Od lipca 1913 do lipca 1919 pracował w różnych przedsiębiorstwach w Kanadzie i USA, jednocześnie działał w związku metalowców i w partii socjalistycznej. Od 1916 pracował w służbie technicznej US Army, skończył kursy oficerów rezerwy i otrzymał stopień majora amerykańskiej armii. Od czerwca 1919 pracował w przedstawicielstwie RFSRR w USA znanej jako Misja Martensa. W 1921 wrócił do Rosji, mieszkał w Piotrogrodzie. Podczas powstania w Kronsztadzie był w oddziale specjalnego przeznaczenia miejskiej organizacji partyjnej tłumiącej bunt, później został dyrektorem fabryki w Moskwie (do 1 sierpnia 1923).
Od sierpnia 1923 pracował jako inżynier działu technicznego w Centralnym Zarządzie Państwowych Fabryk Samochodów Najwyższej Rady Gospodarki Narodowej, później był inżynierem w truście lotniczym, od stycznia 1925 pracował w fabryce w Leningradzie. W 1927 był delegowany służbowo do USA. Później pracował w Głównym Zarządzie Wywiadowczym Sztabu Generalnego Armii Czerwonej. W latach 1935–1938 i 1939-1946 kierował nielegalną rezydenturą wywiadu w USA. Z pomocą zwerbowanych przez siebie szpiegów zdobył i przekazał do ZSRR cenne dokumenty dotyczące amerykańskiego projektu atomowego (ponad 10 000 stron tajnych dokumentów), a także próbki uranu, plutonu i berylu przeznaczone do wojskowego wykorzystania, plany różnych urządzeń z centrum atomowego w Los Alamos w USA. Po wszczęciu przeciwko niemu śledztwa FBI, przez jakiś czas pozostawał w ukryciu, po czym opuścił nielegalnie Stany Zjednoczone.
Po powrocie do ZSRR (1946) pracował w centrali Głównego Zarządu Wywiadowczego. W 1948 roku, przeszedł na emeryturę, pracował jako korespondent polityczny TASS.
Został pochowany na moskiewskim Cmentarzu Nowodziewiczym. Pośmiertnie, 17 czerwca 1999 przyznano mu tytuł Bohatera Rosji
Przypisy
Bibliografia Biogram na stronie warheroes.ru (ros.)
Kategoria:Bohaterowie Federacji Rosyjskiej Kategoria:Funkcjonariusze radzieckiego wywiadu wojskowego Kategoria:Ludzie urodzeni w Eskilstunie Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Nowodziewiczym w Moskwie Kategoria:Radzieccy szpiedzy Kategoria:Rosjanie pochodzenia szwedzkiego Kategoria:Rosjanie pochodzenia żydowskiego Kategoria:Urodzeni w 1885 Kategoria:Zesłańcy na Sybir Kategoria:Zmarli w 1969