Maciej Matthew Szymański ps. Kruczkowski (ur. 24 lutego 1926 w Warszawie, zm. 5 maja 2015 w Vancouver) – polski działacz podziemia niepodległościowego w czasie II wojny światowej, kapitan Wojska Polskiego, członek Związku Jaszczurczego, żołnierz Polski Podziemnej (do 1947 r.) w Narodowych Siłach Zbrojnych, uczestnik powstania warszawskiegohttp://www.1944.pl/historia/powstancze-biogramy/maciej_szymanski s.117M. Gniadek-Zieliński, Narodowe Siły Zbrojne 1942-1947, Warszawa 2017, s. 308., architekt, pisarz, rysownik, emigrant.
Życiorys Urodził się jako drugi syn doktora Karola Szymańskiego i Anny z Trajdosów. Bratem jego matki był działacz polityczny i redaktor, Mieczysław Trajdos. Jego ojciec prowadził szpital psychiatryczny w Warcie. Szkolił się początkowo u oo. Marianów na Bielanach w Warszawie, a po wybuchu II wojny światowej był na kompletach w liceum im. Joachima Lelewela, gdzie zdał maturę. Jak się potem okazało, jego ojciec padł ofiarą zbrodni katyńskiej. Wstąpił do Szkoły Podchorążych Piechoty NSZ w 1941 i jednocześnie do Związku Jaszczurczego (ZJ). W 1944 wszedł do Armii Krajowej do I Obwodu „Radwan”, w Zgrupowaniu „Chrobry II”, (I batalion Lecha Żelaznego), kompanii „Warszawianki”, pluton IV. Walczył w stopniu sierżanta pod dowództwem kapitana Piotra Zacharewicza, ps Zawadzki. Jego placówka znajdowała się w tzw. Domu Kolejowym, na rogu ulic Żelaznej i Chmielnej, nad torami kolejowymi. Nie została zdobyta do końca powstania. Po powstaniu wyszedł ze stolicy z ludnością cywilną i udał się do Częstochowy.
W Krakowie dostał się na wydział architektury. Ponieważ trwała nagonka na byłych członków podziemia, zdecydował się na powrót do Warszawy, gdzie zostały resztki rodziny. Tam w 1949 ukończył studia. Spotkania z Urzędem Bezpieczeństwa oraz areszty i zamordowanie wielu jego kolegów, skłoniło go do ucieczki z Polski. Wraz z małżonką, Hanną z Kamlerów, i z paroma kolegami wypłynęli kutrem rybackim do Szwecji. Tam mieszkali dwa lata, po czym przybyli do Kanady w 1951 r. W Montrealu przez wiele lat praktykował jako architekt w firmie Dawson and Szymanski – Architects o międzynarodowej renomie. Jest autorem m.in. siedziby Royal Bank of Canada w Quebecu, Ambasady Polski w Ottawie, konsulatu polskiego w Montrealu, ośrodków społecznych i kościołów w Kanadzie, gmachów lotniskowych w Abu Zabi na bliskim wschodzie, oraz projektów na dalekim wschodzie i na Karaibachhttps://web.archive.org/web/20160304074653/http://www.szymanski.biulpol.net/D.%26Sz.%20Log%20Book.pdf Spis projektów Dawson & Szymanski do 1990 r..
Od 1996 r., kiedy przeszedł na emeryturę, po krótkim wahaniu się z powrotem do kraju – w odróżnieniu do swego młodszego brata ciotecznego Wiktora Natansona, także powstańca i osiadłego na stałe w Kanadzie – zamieszkał z rodziną w Vancouverze. Miał dwie córki, Dorotę i Annę. Ostatnie lata życia poświęcił sprawom kombatanckim oraz pisaniu, głównie po polsku, swoich wspomnieńMaciej Matthew Szymanski, Ja-Jo pamięta, Tom I i II, Warszawa 2002, a także spostrzeżeń na temat rozwoju Polski i jej powojennego społeczeństwa. Zmarł na białaczkę 5 maja 2015. Jego dzieła są dostępne w Internecie.
Odznaczenia i wyróżnienie Krzyż Narodowego Czynu Zbrojnego (1944) Krzyż Armii Krajowej (1990) Warszawski Krzyż Powstańczy (1989) Rozkazem Ministra Obrony Narodowej z 23 lipca 2000 r. został kapitanem Wojska Polskiego Member of the Royal Architectural Institute of Canada Membre de l'Ordre des Architectes du Québec
Dzieła „Ja-Jo Pamięta (dziadzio pamięta - dla anglojęzycznego potomstwa)” „4 Pluton – Stan Osobowy (Losy uczestników Kompanii „Warszawianki”)” „Moje Abecadło” „Rodziny rozdzielone przez historię” „Powstańcze Blizny” „Widziane znad Pacyfiku” „Krucjata przeciw Golgocie” „Luźne Uwagi Agnostyka Frasobliwego” „Akademia ku Czci” „O Ojcach Paulinach” „Mieczysław Trajdos i jego Siostra Aleksandra” „List do Związku NSZ”Maciej Matthew Szymanski MRAIC, http://szymanski.biupol.net „Wywiad z Maciejem Szymańskim”, Montreal 1996
Zobacz też Karol Stanisław Szymański Kompania NSZ „Warszawianka”
Linki zewnętrzne https://web.archive.org/web/20151222110122/http://vancouver.msz.gov.pl/pl/aktualnosci/bohater_powstania_warszawskiego__budowniczy_kanady; https://web.archive.org/web/20150420065510/http://www.szymanski.biulpol.net/wspomnienia_memoirs.htm
Przypisy
Kategoria:Absolwenci Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej Kategoria:Artyści związani z Montrealem Kategoria:Artyści związani z Vancouver Kategoria:Członkowie Organizacji Wojskowej Związek Jaszczurczy Kategoria:Kanadyjczycy pochodzenia polskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Narodowego Czynu Zbrojnego Kategoria:Odznaczeni Warszawskim Krzyżem Powstańczym Kategoria:Polonia w Kanadzie Kategoria:Polscy architekci Kategoria:Powstańcy warszawscy Kategoria:Urodzeni w 1926 Kategoria:Zmarli w 2015 Kategoria:Żołnierze Narodowych Sił Zbrojnych