Mats Edén (ur. 30 października 1957 w Södertälje) – szwedzki muzyk, kompozytor i nauczyciel muzyki.

Życiorys Artysta wychowywał się początkowo w Filipstad, w Värmland, od 1966 zamieszkał w Karlstad. Zainteresowanie skrzypcami zawdzięcza swojemu ojczymowi Svenowi, który również grał na tym instrumencie. Edén zaczął pobierać lekcje gry na skrzypcach w 1968, w miejscowej szkole muzycznej. Uczył się tam do 1976 pod okiem Sigvarda Stenberga, wychowanka Konserwatorium Moskiewskiego.

W latach 70. Mats Edén zainteresował się muzyką ludową Skandynawii. Jego ojczym był członkiem miejscowego stowarzyszenia artystów grających muzykę ludową, dzięki czemu Edén mógł poznać skrzypków wielu pokoleń. W 1971 roku muzyk bierze udział w obozie letnim dla młodych skrzypków, gdzie poznał członków swojego późniejszego zespołu Groupa, jak również innych wykonawców muzyki ludowej. W latach 1976–1980 studiował muzykologię i etnologię na Uniwersytecie w Göteborgu. W 1978 został wydany pierwszy ważniejszy album z udziałem Edéna – Lika Många Fötter I Taket Som På Golvet. Płyta zawierała w większości tradycyjne kompozycje ludowe: polki czy hallingi, ale także utwory zmierzające w stronę folku.

W 1979 Edén został mianowany – narodowym muzykiem ludowym, co stanowi zaszczytne honorowe wyróżnienie dla nielicznych muzyków Szwecji. Otrzymał srebrną odznakę – . W konkursie o ten tytuł zagrał na akordeonie diatonicznym melodie Oskara Anderssona, co było na swój sposób przełomowe, gdyż w owym czasie akordeon nie był uznawany za godny uwagi szwedzki instrument ludowy. W 1980 założono istniejącą do dzisiaj Groupę, do której w pierwszym składzie należeli Mats Edén, Thomas Fabiansson, , Inger Stinnerbom i Bill McChesney. W latach 1983–1987 artysta studiował kompozycję na Norweskiej Akademii Muzycznej w Oslo. W 2009 został wybrany do Szwedzkiej Królewskiej Akademii Muzycznej, a w latach 2011–2012 pracował jako profesor wizytujący w Królewskiej Szkole Muzycznej w Sztokholmie. Od 2012 pracuje jako adiunkt w Wyższej Szkole Muzycznej w Malmö, podlegającej pod Uniwersytet w Lund. W 2015 artysta otrzymał pierwszą nagrodę w dziedzinie muzyki folkowej od Szwedzkiej Królewskiej Akademii Muzycznej w wysokości 100 000 koron. W tymże roku został także laureatem wyróżnienia kulturalnego gminy Eslöv, do której należy Harlösa, gdzie muzyk mieszka od lat 90.

Poza działalnością w obrębie Groupy, artysta nagrywa własne albumy solowe, bierze udział w licznych projektach muzyki folk, tworzy muzykę klasyczną, głównie na skrzypce i fortepian. Zajmuje się również prowadzeniem kursów i warsztatów muzycznych, zostaje także zapraszany na wyższe uczelnie muzyczne w charakterze nauczyciela i wykładowcy.

21 maja 2026 roku ukazała się jego książka Vildhonung och drömvals. Mats Edéns notsamling - en berättelse, w której zamieścił 602 melodie oraz różne historie ze swojego życia.

Instrumentarium Instrumenty używane przez Matsa Edéna to głównie: skrzypce, nyckelharpa, hardingfele, bordunfiol, altówka, viola d'amore, akordeon i . Instrumenty smyczkowe wykorzystywane do nagrań to m.in. skrzypce i viola d’amore autorstwa Andersa Norudde, skrzypce stworzone przez Jean Pierre’a Champevala, skrzypce z 1730 J. Christy, a także hardingfele zbudowane przez Sigvalda Rörliena. Kolekcja instrumentów artysty obejmuje unikalne egzemplarze, wykonywane na zamówienie, jak np. viola d’amore autorstwa Pera Hardestama z pięcioma bazowymi strunami oraz pięcioma strunami sympatetycznymi, podobnie jak w przypadku . Instrument Hardestama uległ zniszczeniu, obecnie Mats Edén gra na zbliżonej konstrukcyjnie violi zbudowanej przez Andersa Norudde. Melodeony należące do artysty to modele jedno- i dwurzędowe firm Dise, L’Imagineïre, Walter, Castagnari, Soprani, a także jednorzędowy magdeburgerspel marki Saltarello.

Dyskografia Albumy solowe Struling (1993, Amigo AMCD728) Läckerbiten (1998, Amigo AMCD733) Milvus (1999, ECM 1660) Avtryck (2001) Pastern (2013, Gammalthea 229608) Apple blossom (2014, C-Y Contemporary)

Albumy z udziałem Matsa Edéna: projekty i płyty sesyjne Folkmusik I Sverige: Unga Spelmän Från Värmland (1977, Caprice Records – CAP 1122) Mats Edén, Inger Hallström, Leif Olsson – Lika Många Fötter I Taket Som På Golvet (1978, Oktober OSLP 522) Music in Sweden 5 – Young Folk Musicians (1979, Caprice Records – CAP 1141) Höppesving – Lekar och visor från Mangskogen (1980, Amigo) Värmländska Folkmusikstilar (1990, Cinnober CINLP-5) Folksamling (1991, Amigo) Scents – Poppy (1993, Snap Records SNAPC 11) Scents – Dandelion (1993, Snap Records SNAPC 16) Lena Willemark, Ale Möller – Nordan (1994, ECM 1536) Lena Willemark, Ale Möller – Agram (1996, ECM 1610) Niss Kerstin – Träd (1998, Amigo 739) Folk acts Sweden (1998, Folknet Sweden) Ellika Frisell, Sven Ahlbäck, Mats Edén – Tokpolska (1999, Giga GCD-36) Folk (1999, Amigo) Svensk folkmusik (2002, Hawk) Folk Music Sweden (2003, Amigo – AMCD 753) File under folk music Sweden (2003, Amigo) Mats Edén, Tina Quartey – Vägen In (2004, Amigo AMCD 755) Eva Åström Rune, Mattias Pérez – Allt Vad Jorden Bär – Kärlekssånger Från Enviken (2006, Enviken Grammofon – EGRAM3) Jonas Simonson – Crane dance (2007, Nordic Tradition) Tjo va' det viftar! (2008, Kulturföreningen Gÿssla – GY-0002) Mats Edén, Daniel Sandén-Warg, Leif Stinnerbom, Magnus Stinnerbom – Anno 2010 (2010, Giga) Claes Ottelid – Alonso's tune (2012, Euterpe Musica) Marja Mattlar – Kuu (2012, Isis Records – ISD-121) Näcklåtar (2012, Gammalthea) Martin Bagge & Trio Isagel – Vägen ut (2014, Footprint Records) Terje Isungset – Meditations (2015, All Ice Records 1407) Crane Dance Trio – Flyger igen (2015, Dimma) Gubbaduon – Quintonius (2015, Gammalthea)

Albumy Groupy Av bara farten (1983, Amigo AMCD729) Vildhonung (1985, Amigo AMCD729) Utan Sans (1989, Amigo AMCD721) Månskratt (1990, Amigo AMCD725) Imeland (1995, Amigo AMCD730) Lavalek (1998, Xsource XOUCD125) Fjalar (2002, Xsource XOUCD134) Frost (2008, Footprint FRCD040) Silent folk (2014, Footprint FRCD074)

Przypisy

Kategoria:Muzycy folkowi Kategoria:Szwedzcy kompozytorzy Kategoria:Szwedzcy skrzypkowie Kategoria:Urodzeni w 1957 Kategoria:Ludzie urodzeni w Södertälje