Julian Barbour (ur. 1937) – brytyjski fizyk teoretyk i historyk nauki, zajmujący się przede wszystkim grawitacją kwantową, relacyjnym ujęciem dynamiki oraz problemem czasu w fizyce.
Życiorys Urodził się 13 lutego 1937 w Jerozolimie. Studiował matematykę na Uniwersytecie w Cambridge. Po studiach wyjechał do Monachium, gdzie poznał fizyka Petera Mittelstaedta; pod jego wpływem podjął doktorat poświęcony podstawom ogólnej teorii względności i ukończył go w 1968 na Uniwersytecie Kolońskim. Przez większość kariery działał poza stałymi strukturami akademickimi jako niezależny badacz związany z College Farm w północnym Oxfordshire; utrzymywał siebie i rodzinę, tłumacząc rosyjskie czasopisma naukowe między innymi dla American Institute of Physics i Plenum Publishing. Był także profesorem wizytującym fizyki na Uniwersytecie Oksfordzkim. W konkursie esejowym Foundational Questions Institute „Nature of Time” jego tekst The Nature of Time zdobył pierwszą nagrodę. Mieszka w pobliżu Banbury w Anglii.
Fizyka bez czasu Najbardziej znana jest jego koncepcja „fizyki bez czasu”, rozwinięta przede wszystkim w książce The End of Time. Barbour argumentował w niej, że pozorny upływ czasu nie jest fundamentalną własnością świata, lecz efektem sposobu porządkowania konfiguracji materii i informacji. W tym ujęciu nie mamy dostępu do przeszłości poza pamięcią i śladami zapisanymi w teraźniejszych konfiguracjach; takie ślady Barbour nazywał „kapsułami czasu”.
Stanowisko Barboura jest bardziej radykalne niż teoria wszechświata blokowego, ponieważ kwestionuje nie tylko upływ czasu, ale i fundamentalność samego wymiaru czasowego. Do podobnych wniosków dochodził wcześniej filozof J. M. E. McTaggart w eseju The Unreality of Time.
Dynamika machowska Drugim ważnym nurtem jego prac jest rozwijanie relacyjnego, inspirowanego zasadą Macha opisu dynamiki. Na swojej stronie poświęconej książkom Barbour przedstawiał problem ruchu absolutnego i względnego jako centralny temat swoich badań historycznych i teoretycznych. Wspólnie z Brunem Bertottim opracował metodę „best matching”, czyli procedurę wyprowadzania równań grawitacji z relacji przestrzennych między obiektami bez zakładania uprzednio danego tła czasoprzestrzennego. Ten program badawczy łączy się także z późniejszym rozwojem koncepcji shape dynamics. W 2008 Barbour otrzymał także finansowanie Foundational Questions Institute na dwuletni projekt badawczy poświęcony machowskiej grawitacji kwantowej.
Recepcja i krytyka Poglądy Barboura wywoływały duże zainteresowanie, ale też krytykę. Lee Smolin polemizował z jego bezczasowym ujęciem, twierdząc, że fizycy zbyt łatwo utożsamiają bezczasowe modele matematyczne z rzeczywistością i że czas ma charakter realny oraz fundamentalny. Z kolei Sean Carroll uznawał język „bezczasowości” za mało produktywny heurystycznie, jeśli nie prowadzi on do nowych, jasno formułowanych wyjaśnień fizycznych.
Działalność polityczna W wyborach parlamentarnych w Wielkiej Brytanii w październiku 1974 kandydował w okręgu Banbury jako kandydat Independent English Nationalist i uzyskał 547 głosów. Później działał w brytyjskiej Social Democratic Party.
Publikacje Autorskie 1989: Absolute or Relative Motion? Volume 1: The Discovery of Dynamics, Cambridge University Press. 1999: The End of Time: The Next Revolution in Our Understanding of the Universe, Weidenfeld and Nicolson / Oxford University Press; książka otrzymała nagrodę Association of American Publishers w dziale Physics and Astronomy za rok 2000. 2018: Koniec czasu. Nowa rewolucja w fizyce, tłum. Tomasz Lanczewski, Copernicus Center Press. 2001: The Discovery of Dynamics: A Study from a Machian Point of View of the Discovery and the Structure of Dynamical Theories, Oxford University Press; książkowe wydanie przeredagowanej wersji wcześniejszego tomu Absolute or Relative Motion?. 2008: The Nature of Time, esej nagrodzony pierwszą nagrodą w konkursie Foundational Questions Institute. 2020: The Janus Point: A New Theory of Time, Basic Books / Bodley Head. 2021: Nowa teoria czasu. Punkt Janusa, tłum. Tomasz Lanczewski, Copernicus Center Press.
Współautorskie i redagowane 1994: wraz z Vladimirem P. Vizginem, Unified Field Theories in the First Third of the 20th Century, . 1996: z Herbertem Pfisterem, Mach's Principle: From Newton's Bucket to Quantum Gravity, Birkhäuser, .
Dalsza lektura Hohol, Mateusz (2012), „Dlaczego Julian Barbour ogłosił koniec czasu?”, w: Wymiary czasu, s. 108–122. Koniec czasu. Nowa rewolucja w fizyce – recenzja książki, Astronet, 2018 (archiwum). Anderson, Edward (2004), Geometrodynamics: Spacetime or space?, rozprawa doktorska, University of London. Anderson, Edward (2007), On the recovery of Geometrodynamics from two different sets of first principles, Studies in History and Philosophy of Modern Physics 38, s. 15. Baierlein, Ralph F., Sharp, David H., Wheeler, John A. (1962), „Three-dimensional geometry as the carrier of information about time”, Physical Review 126, s. 1864–1865. Max Tegmark (2008), The Mathematical Universe, Foundations of Physics 38, s. 101–150. Wolpert, David H. (1992), „Memory Systems, Computation, and The Second Law of Thermodynamics”, International Journal of Theoretical Physics 31, s. 743–785.
Przypisy
Linki zewnętrzne Oficjalna strona Juliana Barboura Profil Juliana Barboura w projekcie Philosophy of Cosmology (archiwum). The End Of Time: A Talk With Julian Barbour, edge.org (archiwum). From Here to Eternity, Discover (archiwum). Killing Time, 25-minutowy materiał telewizyjny o idei czasu jako iluzji (archiwum). Does Time Exist?, Perimeter Institute for Theoretical Physics (archiwum).
Kategoria:Brytyjscy fizycy XX wieku Kategoria:Brytyjscy fizycy XXI wieku Kategoria:Grawitacja kwantowa – brytyjscy naukowcy Kategoria:Historycy fizyki Kategoria:Brytyjscy historycy nauki Kategoria:Urodzeni w 1937