Maria Wszelaczyńska-Szaszkiewicz /wł. Maria Cybulska-Wszelaczyńska-Szaszkiewicz/ (ur. 18 września 1912 we Lwowie, zm. 29 marca 2009 w Gdańsku) – polska histopatolog i embriolog.
Życiorys mały|Grób Marii Wszelaczyńskiej-Szaszkiewicz na Cmentarzu Srebrzysko w Gdańsku Córka Teofila Tymona Cybulskiego-Wszelaczyńskiego i Heleny z Mochnackich. Studiowała na Wydziale Rolniczo-Lasowym Politechniki Lwowskiej, a po jego ukończeniu wyjechała do Puław, gdzie pracowała w Państwowym Instytucie Naukowym Gospodarstwa Wiejskiego (PINGW). Następnie przeniosła się do Warszawy, gdzie na krótko podjęła pracę w Państwowym Zakładzie Higieny. Od kwietnia 1939 rozpoczęła pracę w Szkole Hodowli Drobiu w Julinie pod Warszawą.
Po wybuchu II wojny światowej działała w konspiracji przyjmując pseudonim Weronika, w szeregach Związku Walki Zbrojnej, a następnie Armii Krajowej jako łączniczka. W 1943 ponownie znalazła się w Puławach, równolegle do pracy zawodowej była łączniczką pomiędzy Dęblinem, a Opolem Lubelskim oraz prowadziła skrzynkę kontaktową Armii Krajowej i Batalionów Chłopskich. Od maja do sierpnia 1944, ze względu na zagrożenie osobiste została przydzielona w stopniu porucznika do oddziału partyzanckiego działającego w pobliskich lasach, dowodzonego przez Bolesława Mikusa „Żbika” i pełniła rolę kuriera w organizacji Wolność i Niezawisłość na Lubelszczyźnie.
W 1946 w Katedrze Biologii i Genetyki Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie przedstawiła i obroniła pracę doktorską i wyjechała do Gdańska, gdzie kontynuowała naukę na Wydziale Lekarskim Akademii Medycznej. Równocześnie rozpoczęła pracę na stanowisku starszego asystenta w Zakładzie Histopatologii i Embriologii.
We wrześniu 1951 r. Maria Wszelaczyńska została zabrana z dyżuru lekarskiego przez pracowników Urzędu Bezpieczeństwa. Powodem aresztowania była sprawa rotmistrza Andrzeja Czaykowskiego „Garda” cichociemnego kuriera, zrzuconego do kraju z Anglii w 1949 r. Po aresztowaniu i procesie został on stracony w 1953 w więzieniu mokotowskim. Marii Wszelaczyńskiej, która znała Czaykowskiego sprzed wojny postawiono zarzut „pomocy w szpiegostwie” i skazano. Początkowo osadzono ją w więzieniu na Mokotowie, a następnie w Zakładzie Karnym w Fordonie, gdzie jedną ze współtowarzyszek w celi była słynna emisariuszka Elżbieta Zawacka „Zo” skazana również za kontakt z Czaykowskim. Po czterech latach podczas amnestii została uwolniona, powróciła do Gdańska i kontynuowała naukę.
W 1956 ukończyła studia i związała się zawodowo z Państwowym Szpitalem Klinicznym w Gdańskunekrolog, Gazeta AMG nr. 5/2009 (221), maj 2009 s. 3, gdzie uzyskała I i II st. specjalizacji i pracowała w Poradni Kardiologicznej Kliniki Chorób Wewnętrznych. W 1975 przeszła na emeryturę. Mimo podeszłego wieku zaangażowała się w działalność NSZZ „Solidarność”, zorganizowała w swoim mieszkaniu skrzynkę kontaktową oraz w specjalnie przygotowanej skrytce ukrywała środki pieniężne i prasę publikowaną przez organizacje związane z ruchem solidarnościowymDariusz Wilczak „Szafka – skrytka na pieniądze dla opozycji” Dziennik Gazeta Prawna 12 października 2007. Nie budząc podejrzeń władz pełniła rolę kuriera przewożąc po całym kraju korespondencję oraz często pokaźne kwoty dla oddziałów regionalnych NSZZ „Solidarność”. W uznaniu odwagi i ofiarności rząd na emigracji odznaczył Marię Wszelaczyńską Krzyżem Armii Krajowej, a w 2007 otrzymała Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski.
Została pochowana na cmentarzu Srebrzysko w Gdańsku (rejon IX, taras III-1-127).
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Wspomnienie ciotecznego wnuka Wszelaczyńskiej-Szaszkiewicz
Kategoria:Absolwenci Politechniki Lwowskiej Kategoria:Członkowie Komend Okręgów ZWZ Kategoria:Członkowie Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” (1980–1989) Kategoria:Członkowie Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość Kategoria:Łączniczki Armii Krajowej Kategoria:Łączniczki Batalionów Chłopskich Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Armii Krajowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Polskie ofiary represji stalinowskich Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Srebrzysko w Gdańsku Kategoria:Polscy embriolodzy Kategoria:Polscy neuropatolodzy Kategoria:Urodzeni w 1912 Kategoria:Więźniowie polityczni w Polsce Ludowej 1944–1956 Kategoria:Więźniowie więzienia mokotowskiego (Polska Ludowa) Kategoria:Więźniowie więzienia w Fordonie (Polska Ludowa) Kategoria:Zmarli w 2009 Kategoria:Ludzie urodzeni we Lwowie