thumb|Szkic rozmieszczenia batalionu KOP „Stołpce” w 1931 thumb Kompania graniczna KOP „Mikołajewszczyzna” – pododdział graniczny Korpusu Ochrony Pogranicza pełniący służbę ochronną na granicy polsko-radzieckiej.
Geneza Do czasu zakończenia wojny polsko-bolszewickiej, czyli do jesieni 1920, wschodnią granicę państwa polskiego wyznaczała linia frontu. Dopiero zarządzeniem z 6 listopada 1920 utworzono Kordon Graniczny Ministerstwa Spraw Wojskowych. W połowie stycznia 1921 zmodyfikowano formę ochrony granicy i rozpoczęto organizowanie Kordonu Granicznego Naczelnego Dowództwa WP. Obsadzony on miał być przez żandarmerię polową i oddziały wojskowe. Latem 1921 ochronę granicy wschodniej postanowiło powierzyć Batalionom Celnym. W Nowym Świerżeniu rozmieszczono dowództwo i pododdziały sztabowe 2 batalionu celnego, a jego 1 kompania stacjonowała w Mikołajewszczyźnie. W drugiej połowie 1922 przeprowadzono kolejną reorganizację organów strzegących granicy wschodniej. 1 września 1922 bataliony celne przemianowano na bataliony Straży Granicznej. W rejonie odpowiedzialności przyszłej kompanii granicznej KOP „Druskienniki” służbę graniczną pełniły pododdziały 41 batalionu Straży Granicznej. Już w następnym zlikwidowano Straż Graniczną, a z dniem 1 lipca 1923 pełnienie służby granicznej na wschodnich rubieżach powierzono Policji Państwowej. W sierpniu 1924 podjęto uchwałę o powołaniu Korpusu Ochrony Pogranicza – formacji zorganizowanej na wzór wojskowy, a będącej w etacie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych.
Formowanie i zmiany organizacyjne Na podstawie rozkazu szefa Sztabu Generalnego L. dz. 12044/O.de B./24 z 27 września 1924, w pierwszym etapie organizacji Korpusu Ochrony Pogranicza sformowano 8 batalion graniczny , a w jego składzie 18 kompanię graniczną KOP. W listopadzie 1936 kompania liczyła 2 oficerów, 7 podoficerów, 4 nadterminowych i 82 żołnierzy służby zasadniczejWykaz stanów etatowych oficerów, podoficerów i żołnierzy KOP przesłanych przez ppłk. dypl. Franciszka Węgrzyna ze sztabu KOP do I oficera do zleceń GISZ płk. dypl. Kazimierza Glabisza. → .
W 1939 1 kompania graniczna KOP „Mikołajewszczyzna” podlegała dowódcy batalionu KOP „Stołpce”.
Służba graniczna Podstawową jednostką taktyczną Korpusu Ochrony Pogranicza przeznaczoną do pełnienia służby ochronnej był batalion graniczny. Odcinek batalionu dzielił się na pododcinki kompanii, a te z kolei na pododcinki strażnic, które były „zasadniczymi jednostkami pełniącymi służbę ochronną”, w sile półplutonu. Służba ochronna pełniona była systemem zmiennym, polegającym na stałym patrolowaniu strefy nadgranicznej i tyłowej, wystawianiu posterunków alarmowych, obserwacyjnych i kontrolnych stałych, patrolowaniu i organizowaniu zasadzek w miejscach rozpoznanych jako niebezpieczne, kontrolowaniu dokumentów i zatrzymywaniu osób podejrzanych, a także utrzymywaniu ścisłej łączności między oddziałami i władzami administracyjnymi. Miejscowość, w którym stacjonowała kompania graniczna, posiadała status garnizonu Korpusu Ochrony Pogranicza.
1 kompania graniczna „Mikołajewszczyzna” w 1934 ochraniała odcinek granicy państwowej szerokości 20 kilometrów 330 metrów. Po stronie sowieckiej granicę ochraniały zastawy „Piastuny” i „Mosiewicze” z komendantury „Mohylno”.
Wydarzenia: W meldunku sytuacyjnym KOP za okres od 11 do 20 listopada 1928 odnotowano: Patrol kontrolny zauważył podczas kontroli słupów granicznych przestrzelone godło państwowe na słupie granicznym nr 818.
Kompanie sąsiednie: 3 kompania graniczna KOP „Kołosowo” ⇔ 2 kompania graniczna KOP „Siejłowicze” – 1928, 1929, 1931, 1932, 1934, 1938
Struktura organizacyjna Strażnice kompanii w 1928: 69 strażnica KOP „Ługowate” 70 strażnica KOP „Iłowo” (IłłowoW komunikatach dyslokacyjnych występuje również jako Iłłowo → ) 71 strażnica KOP „Panie Kochanku” 72 strażnica KOP „Połośnia” strażnica KOP „Folwark Truss”
Strażnice kompanii w latach 1929 – 1934W 2000 Rajmund Szubański napisał, że sformułowania zawarte w artykule „Bataliony, kompanie, strażnice KOP” z 1993 odnoszą się do stanu sprzed 1937 → . Wymienił następujące strażnice: „Iłowo”, „Panie Kochanku”, „Połośna” → strażnica KOP „Ługowate”folwark Łuhowate, gmina Świerżeń Nowy, powiat stołpecki, województwo nowogródzkie strażnica KOP „Iłowo”Strażniłowo, gmina Świerżeń Nowy, powiat stołpecki, województwo nowogródzkie strażnica KOP „Las Połośniański”leśniczówka Połośnia, gmina Howiezna, powiat nieświeski, województwo nowogródzkie → Baza miejscowości kresowych strażnica KOP „Połośnia”folwark Połośnia, gmina Howiezna, powiat nieświeski, województwo nowogródzkie → Baza miejscowości kresowych
Strażnice kompanii w 1938 strażnica KOP „Las Połośniański” strażnica KOP „Połośnia”
Organizacja kompanii 17 września 1939: dowództwo kompanii pluton odwodowy 1 strażnica KOP „Las Połośniański” 2 strażnica KOP „Połośnia”
Dowódcy kompanii kpt. piech. Stanisław Grzegorz Paczkowski (16 XI 1931? – 5 VI 1932) kpt. Witold GorczyckiWitold Gorczycki, kpt. piech., w KOP od 1938. Do mobilizacji dowódca 1 kompanii granicznej „Mikołajewszczyzna”. We wrześniu 1939 adiutant I batalionu piechoty 96 pułku piechoty 38 DP → (- VIII 1939)
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
(sygn.177/143 do 177/149.) (sygn.177/217.) (sygn.177/151.)
Mikołajewszczyzna Kategoria:Kompanie graniczne KOP rozmieszczone na granicy polsko-radzieckiej Kategoria:Kompanie batalionu KOP „Stołpce” Kategoria:Kompanie graniczne KOP w powiecie stołpeckim Kategoria:Polskie jednostki graniczne utworzone w 1924 Kategoria:Polskie jednostki graniczne rozwiązane w 1939