thumb Kompania graniczna KOP „Marcinkańce” (wcześniej „Rondomańce”) – pododdział graniczny Korpusu Ochrony Pogranicza pełniący służbę ochronną na granicy polsko-litewskiej.
Geneza Do czasu zakończenia wojny polsko-bolszewickiej, czyli do jesieni 1920, wschodnią granicę państwa polskiego wyznaczała linia frontu. Dopiero zarządzeniem z 6 listopada 1920 utworzono Kordon Graniczny Ministerstwa Spraw Wojskowych. W połowie stycznia 1921 zmodyfikowano formę ochrony granicy i rozpoczęto organizowanie Kordonu Granicznego Naczelnego Dowództwa WP. Obsadzony on miał być przez żandarmerię polową i oddziały wojskowe. Latem 1921 ochronę granicy wschodniej postanowiło powierzyć Batalionom Celnym. W Druskienikach rozmieszczono dowództwo i pododdziały sztabowe 41 batalionu celnego, a jego 2 kompania stacjonowała w Marcinkańcach. W drugiej połowie 1922 przeprowadzono kolejną reorganizację organów strzegących granicy wschodniej. 1 września 1922 bataliony celne przemianowano na bataliony Straży Granicznej. Już w następnym roku zlikwidowano Straż Graniczną, a z dniem 1 lipca 1923 pełnienie służby granicznej na wschodnich rubieżach powierzono Policji Państwowej. W sierpniu 1924 podjęto uchwałę o powołaniu Korpusu Ochrony Pogranicza – formacji zorganizowanej na wzór wojskowy, a będącej w etacie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych.
Formowanie i zmiany organizacyjne Na podstawie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych nr 1099 ze stycznia 1926, w trzecim etapie organizacji Korpusu Ochrony Pogranicza, sformowano 23 batalion graniczny , a w jego składzie 2 kompanię graniczną KOP. Do 1928 stacjonowała w m. Rondomańce. W listopadzie 1936 kompania liczyła 2 oficerów, 7 podoficerów, 4 nadterminowych i 63 żołnierzy służby zasadniczejWykaz stanów etatowych oficerów, podoficerów i żołnierzy KOP przesłanych przez ppłk. dypl. Franciszka Węgrzyna ze sztabu KOP do I oficera do zleceń GISZ płk. dypl. Kazimierza Glabisza. → . W 1939 2 kompania graniczna KOP „Marcinkańce” podlegała dowódcy batalionu KOP „Orany”.
Służba graniczna Podstawową jednostką taktyczną Korpusu Ochrony Pogranicza przeznaczoną do pełnienia służby ochronnej był batalion graniczny. Odcinek batalionu dzielił się na pododcinki kompanii, a te z kolei na pododcinki strażnic, które były „zasadniczymi jednostkami pełniącymi służbę ochronną”, w sile półplutonu. Służba ochronna pełniona była systemem zmiennym, polegającym na stałym patrolowaniu strefy nadgranicznej i tyłowej, wystawianiu posterunków alarmowych, obserwacyjnych i kontrolnych stałych, patrolowaniu i organizowaniu zasadzek w miejscach rozpoznanych jako niebezpieczne, kontrolowaniu dokumentów i zatrzymywaniu osób podejrzanych, a także utrzymywaniu ścisłej łączności między oddziałami i władzami administracyjnymi. Miejscowość, w którym stacjonowała kompania graniczna, posiadała status garnizonu Korpusu Ochrony Pogranicza.
2 kompania graniczna „Marcinkańce” w 1934 ochraniała odcinek granicy państwowej szerokości 24 kilometrów 320 metrów.
Sąsiednie kompanie graniczne: 1 kompania graniczna KOP „Druskienniki” ⇔ 3 kompania graniczna KOP „Orany” – 1928, 1929, 1932, 1934, 1938
Struktura organizacyjna Strażnice kompanii w latach 1928 – 1929W szkicach dyslokacyjnych z 1928 roku występuje jako kompania „Rondamańce” strażnica KOP „Wiciuny” strażnica KOP „Uciecha” strażnica KOP „Wierszeradówka” strażnica KOP „Puchacze” strażnica KOP „Mordasowo”
Strażnice kompanii w latach 1932 – 1939 strażnica KOP „Uciecha”kolonia Uciecha, gmina Marcinkańce, powiat grodzieński, województwo białostockie → Baza miejscowości kresowych strażnica KOP „Wierszeradówka”wieś Wierszeradówka, gmina Marcinkańce, powiat grodzieński, województwo białostockie → Baza miejscowości kresowych strażnica KOP „Puchacze”wieś Puchacze, gmina Marcinkańce, powiat grodzieński, województwo białostockie → Baza miejscowości kresowych strażnica KOP „Mordasowo”wieś Mordasowo, gmina Marcinkańce, powiat grodzieński, województwo białostockie → Baza miejscowości kresowych
Dowódcy kompanii dowódca 3 kgr kpt. Stanisław KoziarRozkaz tajny dowódcy brygady nr 4/a z 1 II 1930 kpt. Ludwik Bałos (7 VII 1934 − ) kpt. Wacław SzylkoSzylko Wacław, kpt. piech., w KOP od 1938. Do mobilizacji dca 2 kompanii granicznej „Marcinkarice”. Przydział mobilizacyjny nieznany. → (- 1939)
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
(sygn.177/143 do 177/149.) (sygn.180/63.)
Marcińkańce Kategoria:Kompanie graniczne KOP rozmieszczone na granicy polsko-litewskiej Kategoria:Kompanie batalionu KOP „Orany” Kategoria:Formacje Korpusu Ochrony Pogranicza w powiecie grodzieńskim Kategoria:Polskie jednostki graniczne utworzone w 1926 Kategoria:Polskie jednostki graniczne rozwiązane w 1939