thumb|Oficerowie Dywizjonu Przeciwpancernego 10 BK przy kuchni polowej. Od lewej: por. Czesław Raczkowski, ppor. Zygmunt Patolski, ppor. Zbigniew Kopczyński thumb|Dywizjon Przeciwpancerny 10 BK. Strzelanie na terenie Obozu Ćwiczeń Dęba-Rozalin w 1938. Dywizjon Przeciwpancerny 10 Brygady Kawalerii – zmotoryzowany pododdział kawalerii Wojska Polskiego II RP.

Historia dywizjonu Na przełomie lipca i sierpnia 1937 oddział przeciwpancerny szkolił się w składzie 10 Brygady Kawalerii w Obozie Ćwiczebnym Barycz. 17–20 sierpnia 1937 uczestniczył w ćwiczeniu doświadczalnym pomiędzy 10 BK a 2 Dywizją Kawalerii na kierunku Radom-Opoczno. Dywizjon został sformowany 4 listopada 1937.

Dywizjon miał być w brygadzie szkieletem obrony przeciwpancernej, a sformowany był według etatów nr 11–13. Miejscem postoju dywizjonu był garnizon Rzeszów.

Szwadrony przeciwpancerne to bojowe pododdziały dywizjonu. Szwadron mógł w składzie dywizjonu wykonywać zadania lub mógł być przydzielony do pułku kawalerii zmotoryzowanej. Mógł działać całością sił lub rozdzielony plutonami do szwadronów kawalerii zmotoryzowanej. Podstawowym uzbrojeniem dywizjonu była 37 mm armata przeciwpancerna Bofors.

Dywizjon był jednostką mobilizującą. Zgodnie z planem mobilizacyjnym „W” mobilizował, w alarmie, w grupie jednostek oznaczonych kolorem czarnym, z terminem A+28 – pluton regulacji ruchu brygady i szwadron łączności brygady, z terminem A+32 – dowództwo dywizjonu, pluton łączności i dwa szwadrony przeciwpancerne.

W lipcu 1939, po ukończeniu Szkoły Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu, zostali przydzieleni do dywizjonu kaprale podchorążowie rezerwy: Józef Mróz i Jerzy Thommé.

2 września 1939 szwadron rotmistrza Kiersza wchodził w skład obsady odcinka „Jordanów” pod dowództwem pułkownika Kazimierza Dworaka, natomiast 2 szwadron rotmistrza Rudnickiego zajmował pozycje na odcinku „Rabka”, którego dowódcą był podpułkownik Wojciech Wójcik.

Struktura organizacyjna Organizacja wojenna dywizjonu przeciwpancernego 10 Brygady Kawalerii L.dz. 3695/Mob/Org/39. dowódca dywizjonu poczet dowódcy oficer techniczny drużyna gospodarcza pluton łączności 1 szwadron przeciwpancerny 2 szwadron przeciwpancerny

Obsada personalna w 1939 Obsada personalna i struktura organizacyjna w marcu 1939 dowódca dywizjonu – ppłk dypl. Franciszek Stachowicz p.o. I zastępcy dowódcy – mjr Stanisław Maniak adiutant – rtm. Janusz II Rudnicki lekarz medycyny – por. lek. Eugeniusz Szpakowski oficer techniczny – kpt. br. panc. Henryk Gwiazdecki II zastępca dowódcy (kwatermistrz) – mjr Stanisław Roman Maniak oficer mobilizacyjny – rtm. Jerzy Liehr zastępca oficera mobilizacyjnego – por. Zbigniew Józef Kopczyński oficer administracyjno-materiałowy – rtm. adm. (kaw.) Stanisław Henryk Szczucki dowódca plutonu gospodarczego – por. Tadeusz Franciszek Wróbel oficer gospodarczy – kpt. int. Jan Stanisław Bzowski oficer żywnościowy – por. Stefan Józef Wróbel dowódca plutonu łączności – por. Tadeusz Franciszek Wróbel dowódca 1 szwadronu – por. Wiesław Kajetan Kiersz dowódca plutonu – por. Czesław Raczkowski dowódca 2 szwadronu – rtm. adm. (kaw.) Witold Bourdon dowódca plutonu – por. Jan Kazimierz Stanisław Frączek dowódca plutonu – por. Zygmunt Władysław Patolski na kursie – rtm. Janusz Władysław Dąbrowski

Obsada personalna dywizjonu we wrześniu 1939 autor wymienił ponadto majora Stanisława Maniaka na stanowisku kwatermistrza. dowódca dywizjonu – ppłk kaw. Zygmunt Moszczeński adiutant – por. Zygmunt PatolskiZygmunt Władysław Patolski urodził się 9 stycznia 1913 roku. Na podporucznika został mianowany ze starszeństwem z 15 października 1935 roku i 27. lokatą w korpusie oficerów kawalerii. Był absolwentem VII rocznika Szkoły Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu (1932-1933) i Szkoły Podchorążych Kawalerii (1933-1935). oficer techniczny – kpt. br. panc. Henryk GwiazdeckiKpt. br. panc. Henryk Gwiazdecki w 1944 roku był zastępcą dowódcy Oddziałów Zaopatrywania 1 Dywizji Pancernej. oficer żywnościowy – por. Stefan Wróbel dowódca plutonu łączności – por. Tadeusz Wróbel dowódca 1 szwadronu – por. kaw. Wiesław Kajetan Kiersz-LeliwaWiesław Kajetan Kiersz-Leliwa urodził się 2 października 1907 roku we Lwowie. 15 sierpnia 1930 roku został mianowany podporucznikiem ze starszeństwem z 15 sierpnia 1930 roku i 53. lokatą w korpusie oficerów kawalerii, i wcielony do 6 Pułku Strzelców Konnych w Żółkwi. Odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari za kampanię wrześniową 1939 roku oraz Krzyżem Walecznych i francuskim Krzyżem Wojennym za kampanię francuską 1940 roku. Po raz drugi i trzeci został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Walecznych za kampanię francuską 1944 roku. Od grudnia 1941 roku dowodził 10 Szwadronem Przeciwpancernym. 13 września 1942 roku został dowódcą I dywizjonu 1 Pułku Artylerii Przeciwpancernej. Poległ 8 sierpnia 1944 roku. Pochowany na Cmentarzu Polskim w Grainville-Langannerie. Rocznik Oficerski 1932, s. 171 660. Wykaz poległych i zmarłych żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na obczyźnie w latach 1939-1946, Instytut Historyczny im. gen. Sikorskiego, Londyn 1952, s. 54. dowódca I plutonu – ppor. rez. Wiktor RozwadowskiSteblik podał, że ppor. rez. Rozwadowski miał na imię Jan. dowódca II plutonu – pchor. rez. MrózPor. kaw. Józef Mróz w 1944 roku był zastępcą dowódcy III dywizjonu 1 Pułku Artylerii Przeciwpancernej. dowódca III plutonu – ppor. rez. kaw. Tadeusz PasionekTadeusz Pasionek w 1944 roku był oficerem pocztu dowódcy IV dywizjonu 1 Pułku Artylerii Przeciwpancernej. dowódca 2 szwadronu – rtm. Janusz II RudnickiJanusz Rudnicki urodził się 18 września 1898 roku. Odznaczony Medalem Niepodległości. Na porucznika został awansowany ze starszeństwem z 1 grudnia 1922 roku w korpusie oficerów kawalerii. W 1932 roku pełnił służbę w 16 Pułku Ułanów Wielkopolskich. Rocznik Oficerski 1932, s. 161, 643. dowódca I plutonu – ppor. rez. kaw. Antoni BoberAntoni Bober w 1944 roku był dowódcą baterii w I dywizjonie 1 Pułku Artylerii Przeciwpancernej. dowódca II plutonu – ppor. rez. kaw. Marian PlichtaMarian Plichta w 1944 roku był zastępcą dowódcy szwadronu dowodzenia 10 Pułku Strzelców Konnych. dowódca III plutonu – NN

Barwy dywizjonu right|150px Do 1939 żołnierze dyonu nosili na kołnierzach kurtek i płaszczy proporczyki projektu ówczesnego dowódcy 10 Brygady Kawalerii, pułkownika dyplomowanego Antoniego Trzaska-Durskiego – szkarłatno-pomarańczowe z czarnym trójkątem.

4 marca 1938 Minister Spraw Wojskowych, generał dywizji Tadeusz Kasprzycki wprowadził dla żołnierzy dywizjonu przeciwpancernego: na kołnierzach kurtek i płaszczy – proporczyki szkarłatno-pomarańczowe z czarnym trójkątem pośrodku, przy czym barwa szkarłatna winna być u góry, pomarańczowa zaś u dołu, szkarłatne sukienne otoki do czapek garnizonowych, szkarłatne sukienne lampasy przy długich ciemnogranatowych spodniach tzw. „szaserach”: podwójne z wypustką barwy pomarańczowej dla oficerów i chorążych oraz pojedyncze dla podoficerów zawodowychDziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 2 z 4 marca 1938, poz. 21..

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Dywizjony II Rzeczypospolitej Kategoria:Polskie jednostki organizacyjne wojska utworzone w 1937 Kategoria:Kawaleria II Rzeczypospolitej Kategoria:Polskie jednostki organizacyjne wojska rozwiązane w 1939 Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Rzeszowie