Jan Bylczyński h. Dęboróg (ur. w Tołoczkach, pow. grodzieńskim, zm. 22 października 1977 w Korwiu) – major artylerii Wojska Polskiego.
Życiorys Był synem Feliksa, oficera armii rosyjskiejT. Epsztein, S. Górzyński, Spis ziemian Rzeczypospolitej w r. 1930. Województwo poleskie. Cz. 1, Warszawa 1996. i Rozalii z domu Klawe.
UkończyłBylczyński Jan [teczka osobowa], Kolekcja Akt Personalnych CAW, Sygn. 1.481.B. 15864, [w:] Centralne Archiwum Wojskowe.: 1909–1914 – Szkołę Realną w Grodnie, 1914–1915 – Szkołę Realną w Borowiczach, 21.12.1916–30.06.1917 – Siergiejewską Szkołę Artylerii w Odessie (ros. Сергиевское артиллерийское училище), 7/8.1919 – Oficerską Szkołę Artylerii w Rembertowie, 1921–1922 – Wydział Prawa Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie.
W listopadzie 1916 roku wstąpił do armii carskiej. Służył w Lidzie. Od grudnia 1916 studiował w Siergiejowskiej Szkole Artylerii w Odessie. Po powrocie do pułku służył jako chorąży (praporszczik) w 3 Samodzielnym Dywizjonie Artylerii Ciężkiej (3-й отдельный полевой тяжелый артиллерийский дивизион w 28 Korpusie Armijnym generała W. A. Slusarienko, następnie generała-lejtnanta M.M. Butczika) na Froncie Północnym w rejonie Jakobstad (obecnie Jēkabpils na Łotwie, w Łatgalii). Od grudnia 1917 do maja 1918 roku przebywał na urlopie w Pietrozawodsku, w Karelii. Po zdemobilizowaniu z armii rosyjskiej wrócił w rodzinne strony.
W grudniu 1918 roku generał-major Mikołaj Sulewski powołał go do oddziału Samoobrony Ziemi Grodzieńskiej, gdzie służył (wraz z bratem, Leopoldem Bylczyńskim, także byłym carskim praporszczikiem) do lipca 1919 roku. Odznaczył się bohaterskim odparciem ataku oddziału litewskiego. Za ten czyn został odznaczony Krzyżem Walecznych. W lipcu 1919 został awansowany na podporucznika. Od sierpnia 1919 roku dowodził batalionem artylerii w 1 pap w Wołkowysku. Brał udział w ofensywie wileńskiej (w „buncie” gen. Żeligowskiego i zajęciu 20.10.1920 Wilna). W latach 1920–1921 w Wojskach Litwy Środkowej.
W wojnie polsko-bolszewickiej, w okresie 7.3.1920–15.12.1920, w służbie 1 Brygady Wojsk Litewsko-Białoruskich (3 dyon 1 papl) brał udział w walkach pod Busznem, Berezyną, Olinną, Janowem, Dokszycami, Budsławiem, Dołhinowem, Radzyminem, Gródkiem, nad rzeką Niełupą, Brańskiem, Bryszmianami, Nową Rudą, Głuszniewem, Bukiszkami i Bielami.
Za bohaterski czyn podczas ataku Grodzieńskiego Pułku Piechoty na Starą Rudę został odznaczony Krzyżem Walecznych po raz drugi (na wniosek dowódcy – ppłk. Jana Górskiego). Po włączeniu Litwy Środkowej do Polski pozostał w macierzystym pułku (w 1 dywizjonie) w Nowej Wilejce. W 1921 roku ukończył 3 miesięczne szkolenie uzupełniające w Głównym Centrum Wyszkolenia Artylerii w Kobryniu pod dowództwem generała-podpor. Ignacego Ledóchowskiego.
Był członkiem Związku Strzeleckiego w Wilnie. W 1932 roku awansowany na kapitana (rozkazem z dn. 1.01.1928 r.)Rocznik oficerski za rok 1932, Warszawa 1933., a 1 stycznia 1935 roku na majora art. Tuż przed wrześniem 1939 roky Bylczyński był na etacie kwatermistrzowskimRocznik oficerski za rok 1939, Warszawa 2006..
Kampania wrześniowa W kampanii wrześniowej pułk wziął udział w ramach 19 Dywizji Piechoty w składzie Armii „Prusy”. 19 pułk artylerii lekkiej został przydzielony do 38 Dywizji Piechoty Rezerwowej. 1 września pułk został ześrodkowany w rejonie Łowicz – Sochaczew. 3 września organizował obronę Tomaszowa Mazowieckiego, 4 września obronę na przedpolu Piotrkowa Trybunalskiego. 5 września odpierając niemieckie uderzenie na Piotrków Trybunalski poniósł ciężkie straty i został zmuszony do odwrotu za Pilicę. Po tych walkach 19 Dywizja Piechoty została rozdzielona na dwie grupy, i tak też podzielił się 19 pal. I dywizjon i część II-go walczyła nadal w grupie dowodzonej przez płk Tadeusza Pełczyńskiego, a dowodzenie IV dywizjonem objął ppłk Jan Kruk-Śmigla. Resztki 19 pułku artylerii lekkiej zakończyły swój szlak bojowy 27 września pod Terespolem.
Żoną Jana Bylczyńskiego była Natalia "Niusia" Bylczyńska (z domu Pelikan), łączniczka wileńskiego okręgu AK, zesłana (wraz z Danutą Szyksznian "Sarenką") do łagru NKWD pod Saratowem. W wileńskim mieszkaniu Bylczyńskich mieściła się komórka AK.
Jan Bylczyński zmarł 22 października 1977 roku w Korwiu k. Mejszagoły.
Ordery i odznaczenia Krzyż Walecznych (dwukrotnie: 1921) Srebrny Krzyż Zasługi (10 listopada 1928)M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 636 „w uznaniu zasług, położonych na polu pracy w poszczególnych działach wojskowości”. Krzyż Zasługi Wojsk Litwy Środkowej (1926) Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 (1928) Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości (1928) Odznaka Pamiątkowa Związku Strzeleckiego Odznaka Honorowa Wojsk Litwy Środkowej
Przypisy
Bibliografia Spis oficerów służby czynnej z dn. 1.06.1921 za rok 1921. Rocznik oficerski za rok 1923, Warszawa 1923. Rocznik oficerski za rok 1932, Warszawa 1933. Rocznik oficerski za rok 1939, Warszawa 2006. T. Epsztein, S. Górzyński, Spis ziemian Rzeczypospolitej w r. 1930. Województwo poleskie. Cz. 1, Warszawa 1996.
Jan Kategoria:Członkowie Samoobrony Wileńskiej Kategoria:Członkowie Związku Strzeleckiego (1919–1939) Kategoria:Ludzie urodzeni w Grodnie Kategoria:Majorowie artylerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (dwukrotnie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Zasługi Wojsk Litwy Środkowej Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 19 Pułku Artylerii Lekkiej Kategoria:Polacy – oficerowie Imperium Rosyjskiego Kategoria:Polacy – żołnierze Armii Imperium Rosyjskiego w I wojnie światowej Kategoria:Uczestnicy buntu Lucjana Żeligowskiego Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy zajęcia Wilna (1919) Kategoria:Urodzeni w 1895 Kategoria:Wojskowi Litwy Środkowej Kategoria:Zmarli w 1977