thumb thumb|Szkic 2 batalionu celnego Szczuczyn

2 Batalion Celny – jednostka organizacyjna formacji granicznych II Rzeczypospolitej.

Geneza W dniu 4 listopada 1920 6 pułk Strzelców Granicznych został zluzowany przez bataliony wartownicze nr 8/VI i 1/VI (?). W drugiej dekadzie tego miesiąca bataliony osiągnęły nakazane im rejony i przejęły przeznaczone im odcinki graniczne.

Na podstawie rozkazu Ministra Spraw Wojskowych nr 3046/Org z dnia 24 marca 1921 w miejsce batalionów wartowniczych i batalionów etapowych utworzone zostały bataliony celne.

Formowanie i zmiany organizacyjne 2 batalion celny powstał na terenie Okręgu Generalnego „Warszawa”, na bazie 6/I batalionu wartowniczego. Etat batalionu wynosił 14 oficerów i 600 szeregowych. Podlegał Komendzie Głównej Batalionów Celnych, a pod względem politycznym Ministrowi Spraw Wewnętrznych.

Mimo że batalion był w całym tego słowa znaczeniu oddziałem wojskowym, nie wchodził on w skład pokojowego etatu armii. Uniemożliwiało to uzupełnianie z normalnego poboru rekruta. Ministerstwo Spraw Wojskowych zarówno przy ich formowaniu, jak i uzupełnianiu przydzielało mu często żołnierzy podlegających zwolnieniu, oficerów rezerwy oraz szeregowców i oficerów zakwalifikowanych przez dowództwa okręgów generalnych jako nie nadających się do dalszej służby wojskowej.

Według stanu z maja 1921, batalion ochraniał odcinek granicy od rzeki Pisy do rejonu wsi Lipówka. Jego północno-wschodni skraj obsadzała stacjonująca w Reszkach 3 kompania ppor. Dwornickiego.

W sierpniu 1921 21 batalion celny został zluzowany przez Straż Celną i niedługo potem rozformowany. Jego 4 kompania celna została podporządkowana 2 batalionowi celnemu.

We wrześniu 1921 odcinek od Lipówki do Wilkowa został przekazany do ochrony 43 batalionowi celnemu.

W listopadzie 1921 Ministerstwo Spraw Wewnętrznych postanowiło powołać brygady celne. 2 batalion celny wejść miał w struktury 1 Brygady Celnej. Nocą z 5 na 6 grudnia 1921 2 batalion celny został zluzowany przez Straż Celną i po uzupełnieniu przesunięty na granicę wschodnią.

Wykonując postanowienia uchwały Rady Ministrów z 23 maja 1922, Minister Spraw Wewnętrznych rozkazem z 9 listopada 1922 zmienił nazwę „Baony Celne” na „Straż Graniczna”. Wprowadził jednocześnie w formacji nową organizację wewnętrzną. 2 batalion celny przemianowany został na 2 batalion Straży Granicznej.

Służba celna Odcinek batalionowy podzielony był na trzy lub cztery pododcinki, które obsadzały kompanie wystawiające posterunki i patrole. Posterunki wystawiano wzdłuż linii granicznej w taki sposób, by mogły się nawzajem widzieć w dzień. W tym zakresie batalion współpracował z posterunkami i patrolami Policji Państwowej. Współpraca polegała na tym, że te pierwsze wystawiały wzdłuż linii granicznej stale posterunki i patrole, natomiast policja tworzyła je w głębi strefy, poza linią graniczną. W zakresie ochrony granicy batalion podlegał staroście.

Sąsiednie bataliony ⇔ 1 batalion celny w Chorzelach – VI 1921WIG – mapa operacyjna Polski 1:300 000

Kadra batalionu

Dowódcy batalionu stopieńimię i nazwiskookres pełnienia służbykolejne stanowiskoppłkCzesław ŁabućCzesław Łabuć w 1923 był oficerem rezerwy 78 pp w Baranowiczach. Zweryfikowany w stopniu podpułkownika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 w korpusie oficerów rezerwy piechoty → IV 1921 – X 1922

Struktura organizacyjna Ordre de Bataille 2 batalionu celnego w Szczuczynie na dzień 1 czerwca 1921:kompanie1. Bogusze2. Bęćkowo3. Raczki4. Lachowodowócypor. Wendappor. Będzikowskippor. Dwornickipor. StrzałkowskiplacówkaTworkiMirucieLipówkaKurkiPrzestrzeleCyprkiKorytkiGlinkiRydzewoTarachyChomontowoFutoryBoguszeZacieczkiKiełczeRakowoRutkiFilipkiCzarnówekReszkiBrzózkiNiedźwiadnaPopowoBrzozowaJudzikBialikiPodliszewoWincentyOrdre de Bataille 2 batalionu celnego w Rakowiemiasteczko Raków, gmina Raków, powiat mołodecki, województwo wileńskie na dzień 1 lutego 1922kompanie1. Joachimowofolwark Joachimowo, gmina Wołma, powiat wołożyński, województwo nowogródzkie2. Wołmafolwark Wołma, gmina Wołma, powiat wołożyński, województwo nowogródzkie3. Rakówmiasteczko Raków, gmina Raków, powiat mołodecki, województwo wileńskie4. Lipieniedowódcykpt. Sokołowskipor. Szubertppor. Wnukpor. KotowiczplacówkiBesmanyokolica Besmany, gmina Rubieżewicze, powiat stołpecki, województwo nowogródzkieMarzeckiePomorszczyznafolwark Pomorszczyzna, gmina Raków, powiat mołodecki, województwo wileńskiePoliksztywieś Peliksze, gmina Raków, powiat mołodecki, województwo wileńskieJózefniafolwark Józefin, gmina Wołma, powiat wołożyński, województwo nowogródzkieZojówkaosada Zujówka, gmina Wołma, powiat wołożyński, województwo nowogródzkieRaków ul. BukrówkaWęgliszczyznaBarziwieś Bardzie, gmina Wołma, powiat wołożyński, województwo nowogródzkieJankowicewieś Jankowce, gmina Wołma, powiat wołożyński, województwo nowogródzkieRaków ul. MruzkaWoznowszczyznafutor Woznowszczyzna, gmina Radoszkowice, powiat mołodecki, województwo wileńskieDubowafolwark Dubowo, gmina Wołma, powiat wołożyński, województwo nowogródzkieZagajnozaścianek Zahajno, gmina Wołma, powiat wołożyński, województwo nowogródzkieŻukiWeńzelewoSiarkiwieś Morgi, gmina Wołma, powiat wołożyński, województwo nowogródzkieChimorudywieś Chimorody, gmina Wołma, powiat wołożyński, województwo nowogródzkieZabłotkowszczyznazaścianek Zabłockowszczyzna, gmina Raków, powiat mołodecki, województwo wileńskieTurkowszczyznawieś Tyrkowszczyzna, gmina Radoszkowice, powiat mołodecki, województwo wileńskiePaździerzycewieś Paździerzyce, gmina Wołma, powiat wołożyński, województwo nowogródzkieDuszkowawieś Duszkowo, gmina Raków, powiat mołodecki, województwo wileńskieGaiszczychaJoachimowoDuszkowa folwarkLipienieWorunkiSieleszczykiwieś Sieledczyki, gmina Radoszkowice, powiat mołodecki, województwo wileńskieHurnowiczewieś Hurnowicze, gmina Radoszkowice, powiat mołodecki, województwo wileńskieOrdre de Bataille 2 batalionu celnego w Nowym Świerżeniu na dzień 30 września 1922kompanie1. Mikołajewszczyzna2. Odcedafolwark Odceda, gmina Stołpce, powiat stołpecki, województwo nowogródzkie3. Nowy Świerżeń4. Nowy Świerżeńdowódcykpt. Sokołowskipor. Szubertkpt. Lucjan Orłowskipor. KotowiczplacówkiRusakowiczezaścianek Rusakowicze, gmina Świerżeń Nowy, powiat stołpecki, województwo nowogródzkieSmolarniaŁuchowatafolwark Łuhowate, gmina Świerżeń Nowy, powiat stołpecki, województwo nowogródzkieKołosowofolwark Kołosowo, gmina Stołpce, powiat stołpecki, województwo nowogródzkieSwirinowowieś Swierynowo, gmina Świerżeń Nowy, powiat stołpecki, województwo nowogródzkieBarkowszczyznaRadziwiłłowsko

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

(sygn.110/350 i 110/351.) (sygn.137/10.)

Kategoria:Bataliony celne Kategoria:Polskie jednostki graniczne rozwiązane w 1922 Kategoria:Polskie jednostki graniczne utworzone w 1921 Kategoria:Formacje graniczne w Świerżeniu Nowym Kategoria:Formacje graniczne w Szczuczynie Kategoria:Raków Kategoria:Bataliony celne w powiecie stołpeckim Kategoria:Bataliony celne rozmieszczone na granicy polsko-niemieckiej