Adam Stanisław Skąpski (ur. 21 maja 1902 w Krakowie, zm. 24 sierpnia 1968 w Lagos, Nigeria) – polski chemik-metalurg, założyciel szkoły technicznej w Aiyetoro w Nigerii.
Życiorys Syn Stanisława i Heleny z Gostwickich. Po ukończeniu gimnazjum im. Bartłomieja Nowodworskiego przez rok przygotowywał się do egzaminu dojrzałości, który zdał eksternistycznie w 1919 w II Państwowej Szkole Realnej, a następnie rozpoczął studia na Wydziale Chemicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, w 1920 przerwał naukę i ochotniczo wstąpił do Wojska Polskiego i walczył w wojnie polsko-bolszewickiej"Czy wiesz kto to jest?", praca zbiorowa pod redakcją Stanisława Łozy, Wydawnictwo Głównej Księgarni Wojskowej Warszawa 1938, tom I. s. 669.
Po powrocie na uczelnię na jesieni 1920 kontynuował naukę, od 1923 był elewem w kierowanej przez prof. Bohdana Szyszkowskiego Katedrze Chemii Fizycznej na Wydziale Górniczym Akademii Górniczej, rok później ukończył naukę i został młodszym asystentem. Równocześnie nauczał fizyki i chemii w Państwowej Szkole Przemysłowej i w Prywatnym Gimnazjum Żeńskim im. Emilii Plater. W październiku 1928 na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego przedstawił pracę doktorską pt. "Zastosowanie metody współczynników rozdziału do wyznaczania współczynników aktywności słabych elektrolitów w roztworach soli" i objął stanowisko starszego asystenta, prowadził wykłady z chemii fizycznej dla studentów farmacji i nauk przyrodniczych. Podczas choroby prof. Bohdana Szyszkowskiego zastępował go prowadząc wykłady zarówno na Uniwersytecie Jagiellońskim, jak i na Akademii Górniczej. Po śmierci prof. Szyszkowskiego został faktycznym kierownikiem Zakładu Chemii Fizycznej Wydziału Hutniczego Akademii Górniczej, 2 grudnia 1932 przedstawił pracę habilitacyjną pt. „Studia nad adsorpcją buforów octanowych na Carbo Medicinalis E. Merck”. Po obronie powierzono mu kierownictwo Katedry Chemii Fizycznej i Elektrochemii Akademii Górniczej w charakterze zastępcy profesora, a od 1934 był profesorem nadzwyczajnym nominowanym chemii fizycznej. Następnie wyjechał na rok do Szwecji, gdzie w Metallografitska Institutet w Sztokholmie jako stypendysta Fundacji Rockefellera kontynuował naukę w dziedzinie chemii fizycznej, która miała zastosowanie w metalurgii. Po powrocie kontynuował pracę naukową nad różnymi aspektami obecności wtrąceń w stali, równolegle był doradcą naukowym w Państwowej Wytwórni Uzbrojenia i w Katowickiej Spółce Akcyjnej Górnictwa i Hutnictwa, należał do Polskiego Związku Badaczy Materiałów Metalowych.
W 1938 został wybrany na prezesa Związku Chemików Polskich i zajmował to stanowisko przez dwie roczne kadencje. W następnym roku został powołany na członka Akademii Nauk Technicznych oraz na członka komitetu redakcyjnego prestiżowego czasopisma francuskiego "Metaux et Corrosion". Po wybuchu II wojny światowej przedostał się z rodziną do Kowla, a następnie do Lwowa, został aresztowany przy próbie przekroczenia granicy węgierskiej i zesłany do Republiki Komi. Po uwolnieniu w 1942 przez Kujbyszew, Bliski Wschód przedostał się do Wielkiej Brytanii, gdzie od listopada 1943 do 1945 pełnił funkcję sekretarza generalnego Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego w Londynie, członka Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie oraz członka Rady Akademickiej Studiów Technicznych. W lipcu 1945 wyjeżdża do Sztokholmu, ale po otrzymaniu propozycji objęcia stanowiska profesora w Institute Metals University of Chicago wyjeżdża w styczniu 1946 do Stanów Zjednoczonych. W 1948 przeszedł do University of Nebraska–Lincoln w Lincoln i wykładał tam do 1953, a następnie przez trzy lata związany był z University of Vermont.
W 1958 jako konsultant Biura Nauk Ścisłych i Technicznych Fundacji (Foundation’s Office of Science and Egineering) nawiązał współpracę z Fundacją Forda, która wspomagała rozwój szkolnictwa w afrykańskich krajach, które uzyskiwały wówczas niezależność polityczną. W grudniu tego samego roku został konsultantem Dywizji Krajów Zamorskich Fundacji w sprawach edukacji technicznej w Nigerii, w 1960 wyjechał do Lagos, gdzie był organizatorem i profesorem na tamtejszym Uniwersytecie oraz założycielem szkoły technicznej Aiyetoro. Zginął tragicznie w wypadku samochodowym, spoczywa na terenie kampusu szkolnego w Aiyetoro.
Przypisy
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie Kategoria:Polscy zesłańcy w ZSRR 1940–1941 Kategoria:Urodzeni w 1902 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Polskiego Uniwersytetu na Obczyźnie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Zmarli w 1968 Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie