mały|277x277px|Arnold Meri jako żołnierz Armii Czerwonej w 1941 mały|240x240px|Arnold Meri i Johan Bäckman w 2008 mały|240x240px|Grób Arnolda Meri na cmentarzu w Tallinnie Arnold Meri (ur. 1 lipca 1919 w Tallinie, zm. 27 marca 2009 tamże) – estoński i radziecki wojskowy, polityk oraz działacz komunistyczny i antyfaszystowski. Pułkownik Armii Radzieckiej. Pierwszy Estończyk, któremu przyznano tytuł Bohatera Związku Radzieckiego.
Życiorys Od 1926 mieszkał z rodziną w Jugosławii, skończył szkołę podstawową w Skopju, a w 1938 gimnazjum w Belgradzie, po czym wrócił do Estonii i został uczniem ślusarza. W 1939 został powołany do estońskiej armii, po agresji ZSRR na kraje bałtyckie w lipcu 1940 zorganizował organizację komsomolską i został członkiem pierwszego Komitetu Miejskiego Komsomołu w Tallinie, kierował również biurem wojskowym KC Komsomołu Estonii i zajmował się zakładaniem organizacji komsomolskich w organizacjach wojskowych. Od 1940 należał do WKP(b), od jesieni 1940 służył w 415 samodzielnym batalionie łączności w 22 Terytorialnym Estońskim Korpusie Piechoty Armii Czerwonej jako zastępca politruka kompanii, po ataku Niemiec na ZSRR walczył na Froncie Północno-Zachodnim, m.in. w ciężkich bojach w obwodzie pskowskim 6–10 lipca 1941, gdy z trudem wydostał się z okrążenia, 17 lipca 1941 został ranny w rękę, później w dalszych walkach odniósł ranę biodra i kolana. Po wyleczeniu w październiku 1941 podjął studia w Moskiewskiej Szkole Wojskowo-Inżynieryjnej, na początku 1942 został mianowany organizatorem komsomolskim pułku piechoty, a jesienią 1942 pomocnikiem szefa Wydziału Politycznego 249 Estońskiej Dywizji Piechoty, następnie 8 Estońskiego Tallińskiego Korpusu Piechoty, w którym służył do końca wojny. Uczestniczył w operacji wielkołuckiej, newelskiej, narwskiej i nadbałtyckiej, m.in. w ponownym zajmowaniu Tallina przez Armię Czerwoną, w czerwcu 1945 został zdemobilizowany w stopniu majora. Wkrótce potem został (do jesieni 1949) I sekretarzem KC Komsomołu Estońskiej SRR, później 1949-1951 studiował w Wyższej Szkole Partyjnej przy KC WKP(b), w 1951 został wykluczony z partii, a 5 sierpnia 1952 pozbawiony odznaczeń. Pracował w Gornoałtajsku jako agronom na plantacji i kierownik techniczny w fabryce mebli, później kierownik warsztatu Gornoałtajskiego Instytutu Pedagogicznego, w 1956 odzyskał członkostwo w partii i odznaczenia, później ukończył Wyższą Szkołę Partyjną przy KC KPZR. W 1958 został wykładowcą, potem dziekanem Gornoałtajskiego Instytutu Pedagogicznego, w 1967 zastępcą, następnie I zastępcą ministra oświaty Estońskiej SRR, a w 1979 przewodniczącym prezydium Estońskiego Towarzystwa Przyjaźni i Kontaktów Kulturowych z Zagranicą, w 1989 przeszedł na emeryturę.
W 1995 władze niepodległej Estonii wszczęły przeciw niemu postępowanie w sprawie oskarżenia o udział w ludobójstwie narodu estońskiego (chodziło o udział w stalinowskich deportacjach). W 2003 Estońska Policja Bezpieczeństwa prowadziła dochodzenie w sprawie udziału Arnolda Meri w deportacjach Estończyków z wyspy Hiuma w 1949. W sierpniu 2007 estońska Prokuratura Okręgowa Zachodniego Obwodu formalnie oskarżyła Arnolda Meri o ludobójstwo, pod zarzutem zorganizowania deportacji 251 estońskich cywilów z wyspy Hiuma na Syberię, w region Nowosybirska. Meri zaprzeczył wysuwanym przeciwko sobie oskarżeniom.
W 2007 został przewodniczącym Antyfaszystowskiego Komitetu Estonii. W tym samym roku tak określił swój udział w II wojnie światowej po stronie ZSRR: Udział Estonii w II wojnie światowej był nieunikniony i tylko głupiec mógł wierzyć inaczej.(...) Każdy Estończyk miał tylko jedną decyzję do podjęcia: po której stronie stanąć w tej krwawej walce – nazistów czy koalicji antyhitlerowskiej.
20 maja 2008 rozpoczął się proces przeciwko Arnoldowi Meri. Oskarżony nie przyznał się do winy. W swojej obronie Meri twierdził, że nie był w stanie kontrolować nadużyć lokalnych władz i ostatecznie wycofał się z tego procesu. Za tę decyzję on sam został oskarżony, pozbawiony zaszczytów wojskowych i wydalony z partii komunistycznej w 1949. Meri utrzymywał również, że stał się celem obecnych władz estońskich w odwecie za swoje antyfaszystowskie działania i ostrą krytykę posunięć rządu.
Arnold Meri zmarł 27 marca 2009, co jednocześnie zakończyło i umorzyło toczący się przeciwko niemu proces. Prezydent Federacji Rosyjskiej Dmitrij Miedwiediew złożył kondolencje wdowie po zmarłym. Wojskowy został pochowany na cmentarzu w Tallinnie, gdzie żegnało go kilkaset osób.
Ordery i odznaczenia Medal „Złota Gwiazda” Bohatera Związku Radzieckiego (1941) Order Lenina (dwukrotnie) Order Honoru (Federacja Rosyjska, pośmiertnie 2009) Order Wojny Ojczyźnianej I klasy (1985) Order Wojny Ojczyźnianej II klasy (1944) Order Czerwonego Sztandaru Pracy (dwukrotnie) Order Czerwonej Gwiazdy (dwukrotnie) Order Przyjaźni Narodów Order „Znak Honoru” Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” Medal jubileuszowy „Dwudziestolecia zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” Medal jubileuszowy „Trzydziestolecia zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” Medal jubileuszowy „Czterdziestolecia zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” Medal jubileuszowy „W upamiętnieniu 100-lecia urodzin Władimira Iljicza Lenina” Medal „Za ofiarną pracę w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” Medal jubileuszowy „50-lecia zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” Medal 60-lecia Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945 Medal Żukowa Medal „Weteran pracy” Medal jubileuszowy „50 lat Sił Zbrojnych ZSRR” Medal jubileuszowy „60 lat Sił Zbrojnych ZSRR” Medal jubileuszowy „70 lat Sił Zbrojnych ZSRR”
Przypisy
Kategoria:Absolwenci Wyższej Szkoły Partyjnej przy KC KPZR Kategoria:Antyfaszyści Kategoria:Członkowie Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego Kategoria:Estońscy Bohaterowie Związku Radzieckiego Kategoria:Estońscy komuniści Kategoria:Ludzie związani z Belgradem Kategoria:Ludzie związani ze Skopje Kategoria:Odznaczeni Medalem „Weteran pracy” Kategoria:Odznaczeni Medalem za Ofiarną Pracę w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945 Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” Kategoria:Odznaczeni Medalem Żukowa Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonej Gwiazdy Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy Kategoria:Odznaczeni Orderem Honoru (Federacja Rosyjska) Kategoria:Odznaczeni Orderem Lenina Kategoria:Odznaczeni Orderem Przyjaźni Narodów Kategoria:Odznaczeni Orderem Wojny Ojczyźnianej I klasy Kategoria:Odznaczeni Orderem Wojny Ojczyźnianej II klasy Kategoria:Odznaczeni Orderem „Znak Honoru” Kategoria:Odznaczeni Medalem 100-lecia urodzin Lenina Kategoria:Odznaczeni Medalem Jubileuszowym „70 Lat Sił Zbrojnych ZSRR” Kategoria:Oficerowie polityczni Armii Czerwonej Kategoria:Pułkownicy Sił Zbrojnych ZSRR Kategoria:Radzieccy wojskowi narodowości estońskiej Kategoria:Radzieccy żołnierze II wojny światowej Kategoria:Ludzie urodzeni w Tallinnie Kategoria:Urodzeni w 1919 Kategoria:Zmarli w 2009