240px|thumb|right|Krzyż, katedra Bolnisi Sioni Katedra Sioni w Bolnisi (gr. ბოლნისის სიონი) – kamienna bazylika z V wieku wzniesiona w Bolnisi (Dolna Kartlia), znana z najstarszych na terenie Gruzji inskrypcji w języku gruzińskim.
Architektura Świątynia została zbudowana w latach 478–493 (według innego źródła kościół zbudowano w latach 462–477). Nosi znamiona stylu bizantyjskiego z elementami wpływu sztuki perskiej z czasów Sasanidów. Jest to trójnawowa bazylika z pięcioma parami filarów i absydą, nakryta dwuspadowym dachem.
Ściany katedry zdobią charakterystyczne kamienne krzyże, które stały się symbolem Gruzji i zostały umieszczone na fladze państwowej.
Inskrypcje W katedrze zachowały się najstarsze inskrypcje w języku gruzińskim znalezione na terenie Gruzji, z których najstarsza pochodzi z 494 roku. Kamienne inskrypcje wykonane są pismem asomtawruli.
Inskrypcja 1 Wykuta w kamieniu inskrypcja – osiem linii tekstu – znajduje się na zewnętrznej, wschodniej ścianie kościoła. Napis „otacza” relief przedstawiający krzyż Bolnisi wpisany w dekoracyjny, podwójny okrąg – linie 3–6 inskrypcji są „przerwane” reliefem. Lewy dolny róg napisu odpadł, a prawy górny jest lekko uszkodzony. Przyjmuje się, że inskrypcja ta pochodzi z tego samo okresu, co inskrypcja informująca u fundacji kościoła. center|500px|thumb|Inskrypcja 1 Tekst biegnie nieprzerwanie – poszczególne słowa nie są od siebie oddzielone.
Co w wolnym tłumaczeniu na język polski brzmi:
„Chryste, zlituj się nad biskupem Dawidem i społecznością, i tymi którzy Tobie oddają cześć w tym kościele, i pomóż tym, którzy w tym kościele pracują.”Tłumaczenie wolne z języka niemieckiego – tłumaczenia zamieszczonego na stronie projektu ARMAZI: „Christus, erbarme dich des Bischofs Davit mit der Gemeinde und der dir in dieser Kirche Verehrung Erweisenden, und hilf den in dieser Kirche Arbeitenden. (Amen)”.
Inskrypcja 2 Wykuty w kamieniu napis – cztery linijki tekstu – upamiętniający fundację kościoła znajduje się na fasadzie świątyni. Inskrypcja została odkryta w 1937 roku podczas prac inwentaryzacyjnych. center|500px|thumb|Inskrypcja 2 Odczytanie napisu jest utrudnione poprzez zły stan inskrypcji, która jest w części nieczytelna – brakuje jej lewej części, a koniec pierwszej linijki uległ uszkodzeniu. Ponadto tekst biegnie nieprzerwanie – poszczególne słowa nie są od siebie oddzielone i niektóre słowa zapisano w formie skróconej. Na przestrzeni lat podjęto wiele prób uzupełnienia tekstu.
Inskrypcja zawiera czytelny wyraz Peroz, a za nim słowo mep, co początkowo zostało zinterpretowane jako odniesienie do imienia władcy z dynastii Sasanidów Peroza I (459–484). Tekst podaje datę rozpoczęcia budowy kościoła w dwudziestym roku panowania Peroza, a jej zakończenie 15 lat później, co miało oznaczać, że świątynię wzniesiono w latach 478–493. Kolejne próby odczytania tekstu, przyniosły inną interpretację postaci Peroza – V-wiecznego lokalnego władcy, który przyjął chrześcijaństwo oraz umiejscowiły budowę kościoła na V wiek.
Co w wolnym tłumaczeniu na język polski brzmi:
„[Z pomocą Święt]ej Trójcy [została] w roku 20. król[a] Peroza [rozpoczęta budowa] tego kościoła, i w roku 15. [potem] [ukończona]. Kto będzie tu oddawał cześć, niech się nad nim Bóg zlituje, i kto za biskupa [tego kościoła],[Dawida], modlił się będzie, niech nad nim Bóg tez się zlituje. [Amen]”Tłumaczenie wolne z języka niemieckiego – tłumaczenia zamieszczonego na stronie projektu ARMAZI: „[Mit der Hilfe der heil]igen Dreifaltigkeit [wurde] im 20(ten) Jahre des Kön[igs] P̣eroz [der B(aub)eginn] dieser Kirche [vollzogen], und im 15(ten) Jahr[e danach] [wurde sie vollendet]. Wer hierin Verehrung erweisen sollte, (dessen) möge sich G(ot)t erbarmen, und wer für d[ieser Kir-] [che B]ischof, [Davit], beten sollte, auch dessen möge sich G(ot)t erbarmen. [Amen.]”Tłumaczenie inskrypcji na język angielski za Rappem (2014): „[With the help of the H]oly Trinity, the foundation of this holy church was laid in the twentieth [y]ear of [the reign of] King Pero[z] and was completed fifteen years [later]. God will have mercy on whoever worships here. And God will also have me[r]cy on whoever will pray for Bishop Davit, the builder of this holy church. [Amen].”
Uwagi
Przypisy
Kategoria:Cerkwie Gruzińskiego Kościoła Prawosławnego Kategoria:Katedry prawosławne w Gruzji Kategoria:Zabytki Gruzji Kategoria:Bolnisi