American Horror Story: Asylum – drugi sezon amerykańskiego serialu telewizyjnego American Horror Story. Został po raz pierwszy wyemitowany przez FX między 17 października 2012 a 23 stycznia 2013 roku. Premierowa emisja w Polsce odbyła się od 26 października 2012 do 25 stycznia 2013 roku na antenie Fox. Do obsady serialu powrócili aktorzy z pierwszego sezonu: Jessica Lange, Evan Peters, Sarah Paulson, Lily Rabe, Zachary Quinto, Frances Conroy i Dylan McDermott. Wśród nowej obsady znaleźli się między innymi: James Cromwell, Chloë Sevigny, Joseph Fiennes i Lizzie Brocheré.
Zgodnie z antologiczną formą serialu, Asylum stanowi osobny miniserial, niezwiązany bezpośrednio z pozostałymi sezonami (poza nieznacznymi nawiązaniami). Jego akcja skupia się wokół prowadzonego przez zakonnice szpitala psychiatrycznego Briarcliff. Pacjenci, częściowo zdrowi umysłowo, zmagają się z brutalnym traktowaniem i nieludzkimi eksperymentami naukowymi szpitalnego lekarza. Ponadto, bohaterowie poddawani są działalności nadprzyrodzonych mocy, wpływowi Diabła i porwaniom przez siły pozaziemskie.
Streszczenie fabuły Akcja odbywa się głównie w 1964 roku w prowadzonym przez zakonnice szpitalu psychiatrycznym Briarcliff w stanie Massachusetts. Ośrodek należy do monsignora Timothy’ego Howarda, a jego prowadzeniem zajmuje się zakonnica Jude Martin. Do personelu należą także: siostra Mary Eunice McKee, lekarz Arthur Arden i psychiatra Oliver Thredson. W okolicy Briarcliff działa brutalny morderca kobiet, znany jako Krwawa Twarz. Po tym, jak istoty pozaziemskie porywają Almę Walker, jej mąż, Kit, zostaje oskarżony o zabójstwo i bycie Krwawą Twarzą. Do czasu procesu policja umieszcza go w Briarcliff. W tym samym czasie w szpitalu zjawia się dziennikarka Lana Winters. Jude, bojąc się, że Lana ujawni szokujące informacje o szpitalu, szantażuje jej partnerkę, Wendy, która wyraża zgodę na zamknięcie Lany w Briarcliff z powodu homoseksualizmu. Ponadto, w szpitalu umieszczeni są między innymi: Grace Bertrand, która brutalnie zamordowała rodzinę, nimfomanka Shelley, seryjny zabójca Leigh Emerson czy cierpiąca na mikrocefalię Pepper.
Personel Briarcliff wykazuje się wobec pacjentów surowością i stosuje kontrowersyjne metody leczenia, takie jak terapia elektrowstrząsowa. Ponadto Arden, w tajemnicy przez Jude, wykonuje w swoim gabinecie eksperymenty naukowe na ludziach. W okolicznym lesie żyją stworzone przez niego na wzór człowieka stwory, którymi opiekuje się Mary. Jude cechuje szczególna bezwzględność wobec pacjentów, z kolei Mary jest nieśmiała i boi się jej. Podczas egzorcyzmu na jednym z pacjentów zostaje opętana przez Diabła, co zmienia ją w pewną siebie i agresywną. Lana, Kit, Grace i Shelley, jako zdrowi psychicznie, wspólnie starają się wymyślić plan ucieczki. Kit nawiązuje bliską relację z Grace, z kolei Thredson skrycie obiecuje Lanie, że pomoże jej się wydostać z Briarcliff. Gdy zabiera ją do swojego domu, wyjawia, że to właśnie on jest Krwawą Twarzą. Zamyka Lanę w piwnicy, gwałci ją i grozi zabójstwem. Okazuje się być niebezpiecznym i niezrównoważonym psychicznie morderdcą, który obdziera swoje ofiary ze skóry. Lanie udaje się uciec, jednak zostaje znaleziona przez policję i ponownie umieszczona w Briarcliff, gdzie Thredson nadal pracuje.
Tymczasem jedna z pacjentek Briarcliff, Charlotte Brown, twierdzi, że jest Anne Frank i rozpoznaje w Ardenie lekarza z Auschwitz-Birkenau, Hansa Grüpera. Wzbudza tym zaintrygowanie Jude, która prosi o pomoc Sama Goodmana, specjalizującego się w tropieniu byłych nazistów. Doniesienia Charlotte okazują się prawdziwe. Ponadto, z Briarcliff udaje się uciec Shelley, na której Arden prowadził eksperymenty. Aby uniknąć wyjawieniu niewygodnych faktów, Arthur postanawia przeciwdziałać szpiegostwu Jude. Mary zabija Sama, Howard dusi Shelley i przenosi Jude do zakładu dla trudnych dziewcząt w Pittsburghu, a prowadzenie szpitala przejmuje Mary. Zakonnica wraz z Ardenem spiskują przeciwko Jude, która zostaje uznana za niestabilną psychicznie i umieszczona w Briarcliff jako pacjentka, a jej śluby zakonne są anulowane. W wyniku stosowania szczególnie silnej terapii elektrowstrząsowej i lekowej, Jude stopniowo traci świadomość tego, kim jest i co się wokół niej dzieje.
Lana, odkrywszy, że w wyniku gwałtu zaciążyła, bezskutecznie próbuje popełnić aborcję. Wraz z Kitem nagrywa Thredsona, przyznającego się do zbrodni popełnionych jako Krwawa Twarz. Psychiatra usiłuje znaleźć i zniszczyć nagranie, jednak Lanie udaje się je ukryć. Arden jest świadkiem zabrania Grace przez istoty pozaziemskie. Gdy z pomocą Kita usiłuje ich wezwać, Grace wraca na Ziemię w zaawansowanej ciąży. Wkrótce rodzi chłopca, a Kit, przekonany, że Alma nie żyje, oświadcza się jej. Dzięki wstawiennictwu Jude siostra Claudia, matka przełożona klasztoru, doprowadza do wypuszczenia Lany z Briarcliff. Tymczasem monsignor zaczyna wierzyć w doniesienia Jude o opętaniu Mary przez Diabła. Nie mogąc go wypędzić poprzez egzorcyzm, morduje zakonnicę. Arden, dręczony wyrzutami sumienia, popełnia samobójstwo. Howard, prowadząc Briarcliff samodzielnie, zamyka Jude w izolatce i oficjalnie wpisuje w jej akta, że popełniła samobójstwo. W rzeczywistości nadaje obłąkanej byłej zakonnicy nowe nazwisko, pod którym funkcjonuje jako pacjentka szpitala.
Lana, wypuszczona z Briarcliff, ujawnia prawdę o tożsamości Krwawej Twarzy, podpierając się nagraniami, na których Thredson przyznaje się do win. Zanim policja go aresztuje, ona sama zabija byłego oprawcę. Wkrótce próbuje pomóc Jude w wydostaniu się z Briarcliff, zostaje jednak okłamana, że Martin popełniła samobójstwo. Kilka miesięcy później rodzi syna, którego zaraz po porodzie oddaje do adopcji. Spisawszy swoje przeżycia, staje się popularną pisarką, śledzoną przez media i wydającą bestsellery. Skupiając się na autopromocji, porzuca pomysł ostatecznego skompromitowania Briarcliff i doprowadzenia do jego zamknięcia. Tymczasem Kit zostaje wypuszczony ze szpitala i wraz z Grace oraz synem powraca do swojego starego domu, gdzie – jak się okazuje – mieszka Alma z córką. Przez pewien czas cała piątka żyje wspólnie, do czasu, gdy Alma zabija Grace i zostaje umieszczona w Briarcliff. Kit, wybaczywszy Jude, zabiera ją do swojego domu. Po kilku miesiącach obłąkana była zakonnica umiera. Po upływie lat Lana w końcu doprowadza do zamknięcia Briarcliff, a w 2013 roku spotyka Johnny’ego Morgana, swojego syna. Mężczyzna od lat darzy ją nienawiścią i pragnie dokończyć dzieło ojca, który planował zabójstwo Lany. Zanim jednak odważa się ją zastrzelić, to ona zabija jego.
Nawiązania w późniejszych sezonach Mimo że każdy sezon American Horror Story stanowi osobny i spójny miniserial, niezwiązany bezpośrednio z pozostałymi, w kolejnych sezonach pojawiły się nawiązania do Asylum.
W sezonie czwartym, Freak Show: jedną z postaci jest Pepper (Naomi Grossman). W 1936 roku Elsa Mars (Jessica Lange) ją adoptuje, tym samym rozpoczynając działalność swojego gabinetu osobliwości. W 1953 roku Elsa oddaje Pepper jej siostrze, Ricie Gayheart (Mare Winningham). W 1962 roku Rita wraz z mężem, Larrym (Matthew Glave), obciążają ją odpowiedzialnością za zabójstwo ich syna, którego w rzeczywistości dokonał Larry. Wówczas Pepper zostaje umieszczona w Briarcliff; w odcinku „Sieroty” akcja odbywa się w Briarcliff, gdzie Mary Eunice McKee (Lily Rabe) przyjmuje nową pacjentkę, Pepper; w odcinku „Burze oklasków” pojawia się młody Hans Grüper (John Cromwell). W retrospekcji z 1932 roku Grüper, lekarz żyjący w Republice Weimarskiej, odcina nogi Elsie, co jest nagrywane na potrzeby snuff filmu. W odcinku „Rozdział 10” sezonu szóstego, Roanoke, pojawia się Lana Winters (Sarah Paulson). W 2017 roku, już jako emerytka, nagrywa specjalny odcinek swojego talk-show, w którym przeprowadza wywiad z Lee Harris (Adina Porter). Nagranie przerywa wtargnięcie do studia Lota Polka (Frederick Koehler), który uderza ją w głowie strzelbą, wskutek czego Lana trafia do szpitala. W odcinku „Znów wszystko w porządku” sezonu siódmego, Kultu, Beverly Hope (Adina Porter) wspomina, że Ally Mayfair-Richards (Sarah Paulson) odmówiła udzielenia wywiadu Lanie Winters.
Obsada i bohaterowie
Obsada główna Zachary Quinto jako Oliver Thredson Joseph Fiennes jako Timothy Howard Sarah Paulson jako Lana Winters Evan Peters jako Kit Walker Lily Rabe jako Mary Eunice McKee Lizzie Brocheré jako Grace Bertrand James Cromwell jako Arthur Arden / Hans Grüper Jessica Lange jako Jude Martin
Goście specjalni Chloë Sevigny jako Shelley (odc. 1–6) Ian McShane jako Leigh Emerson (odc. 8, 9)
Obsada drugoplanowa
Adam Levine jako Leo Morrison Jenna Dewan-Tatum jako Teresa Morrison Clea DuVall jako Wendy Peyser Mark Consuelos jako Spivey Britne Oldford jako Alma Walker Joe Egender jako Billy Marshall Naomi Grossman jako Pepper
Fredric Lehne jako Frank McCann Jennifer Holloway jako Barb Vanessa Mizzone jako Lois
Barbara Tarbuck jako siostra Claudia Matthew John Armstrong jako detektyw Byers Joel McKinnon Miller jako detektyw Connors Franka Potente jako Anne Frank / Charlotte Brown
Mark Margolis jako Sam Goodman
Kasey Mahaffy jako ojciec James Dylan McDermott jako Johnny Morgan (niewymieniony w napisach)
Frances Conroy jako Shachath Jennifer Holland jako siostra Blackwell
Mary-Pat Green jako zakonnica
Obsada gościnna
Lista odcinków
Nr(w serialu) Nr(w sezonie) Tytuł Tytuł oryginalny Reżyseria Scenariusz Data premiery(Stany Zjednoczone) Data premiery(Polska)
Oglądalność w Stanach Zjednoczonych Kolumna „Pozycja” wyraża miejsce, które zajął odcinek w zestawieniu najpopularniejszych programów telewizji kablowej danego dnia. Kolumna „AMR” wyraża procent widzów w grupie wiekowej 18–49, którzy oglądali dany odcinek, w stosunku do wszystkich posiadaczy telewizji kablowej w Stanach Zjednoczonych (w tej samej grupie).
Oglądalność podczas premiery
Nr Tytuł Data premiery Pozycja Widzów(w mln) AMR(18–49) 1„Witajcie w Briarcliff” 1 3,848 2,2 2„Psikusy i cukierki” 1 3,061 1,7 3„Burza” 1 2,469 1,5 4„Jestem Anne Frank (część 1)” 3 2,648 1,5 5„Jestem Anne Frank (część 2)” 3 2,779 1,6 6„Pochodzenie ohydy” 8 1,893 0,9 7„Mroczny kuzyn” 4 2,273 1,3 8„Bezbożna noc” 3 2,360 1,4 9„Wieszak” 5 2,216 1,3 10„Wyliczanka” 12 2,210 1,2 11„Rozlane mleko” 3 2,510 1,5 12„Kontinuum” 6 2,300 1,3 13„Koniec szaleństwa” 7 2,288 1,3Średnio 2,527 1,4
Nagrody i nominacje
American Horror Story: Asylum zdobył 16 nagród spośród 56 nominacji.