Piotr Antoni Massalski (ur. w Merefie, zm. 4–7 kwietnia 1940 w Katyniu) – major kawalerii Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys Syn Stanisława i Marii ze Straszewiczów, urodzony w Merefie, w ówczesnej guberni charkowskiej. Absolwent gimnazjum (1914) i Oficerskiej Szkoły Kawalerii w Jelizawetgradzie (1915). W czasie I wojny światowej służył w armii rosyjskiej i w stopniu chorążego został wysłany na front. 1 sutego 1916 został awansowany na podporucznika, a 20 lipca następnego roku mianowano go na porucznika. 18 grudnia 1917 wstąpił do I Korpusu Polskiego gen. Józefa Dowbor-Muśnickiego i został zaliczony do Oficerskiego Legionu Jazdy. 10 kwietnia 1918 został aresztowany przez Niemców i następnie do 8 lipca tego roku był internowany w Żłobinie. Po uwolnieniu udał się do Kijowa, gdzie nawiązał kontakt z POW. Walczył z bolszewikami w składzie Pułku Ułanów 4 Dywizji Strzelców Polskich, który w sierpniu 1919 został przemianowany na 14 Pułk Ułanów Jazłowieckich. Po powrocie do kraju w 1918, wraz z pułkiem brał udział w walkach na Ukrainie i ofensywie na Kijów. Dowodził 2. szwadronem. Wyróżnił się między innymi w dniach 4 i 5 października 1919 w czasie wypadu na Jaruń, 25–27 kwietnia 1920 podczas zagonu na Koziatyn oraz 1 czerwca w szarży pod Antonowem. 19 sierpnia, po zranieniu majora Jerzego Bardzińskiego, objął dowództwo pułku. 27 sierpnia 1920 sam także został ranny pod Chłopiatynem. W 1921 został uhonorowany orderem „Virtuti Militari” V klasy, a we wniosku o jego nadanie, napisano m.in.: W okresie międzywojennym pełnił służbę w 24 pułku ułanów. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu rotmistrza ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 i 111. lokatą w korpusie oficerów jazdy (od 1924 – kawalerii). Następnie został przeniesiony do 20 pułku ułanów w Rzeszowie. W 1925 ukończył kurs w CSKaw w Grudziądzu. 12 kwietnia 1927 został mianowany na stopień majora ze starszeństwem z 1 stycznia 1927 roku i 7. lokatą w korpusie oficerów kawalerii. W 1928 był dowódcą szwadronu zapasowego 20 pułku ułanów. W lipcu 1929 został przeniesiony macierzyście do kadry oficerów kawalerii z równoczesnym przeniesieniem służbowym na stanowisko rejonowego inspektora koni w Równem. Na tym stanowisku pełnił służbę do roku 1939.

W czasie kampanii wrześniowej, po agresji ZSRR na Polskę z 17 września 1939, w nieznanych okolicznościach wzięty do niewoli sowieckiej. W kwietniu 1940 przebywał w obozie jenieckim w Kozielsku. Między 3 a 5 kwietnia 1940 przekazany do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego – lista wywózkowa bez numeru z 2 kwietnia 1940, trzecia, pozycja 98. Został zamordowany między 4 a 7 kwietnia 1940 w lesie katyńskim przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Ofiary tej zbrodni grzebano w bezimiennych mogiłach zbiorowych, gdzie od 28 lipca 2000 mieści się oficjalnie Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu. W miejscu tym prowadzone były ekshumacje i prace archeologiczne. Najprawdopodobniej zidentyfikowany podczas ekshumacji nadzorowanych przez Niemców w 1943 pod numerem 123 – dosł. opisany jako Masaljoni Piotr (raport dzienny z 15 kwietnia 1943). Przy odnalezionych szczątkach ujawniono: pocztówkę oraz listy. Na liście Komisji Technicznej PCK pod numerem 0119, opisany jako Massaljoni Piotr.

5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień podpułkownikaDecyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

Życie prywatne Był żonaty z Heleną z Lutostańskich, z którą miał córkę Marię Jadwigę Wandę (ur. 26 lipca 1933).

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 1952 – 1921 Krzyż Niepodległości – 20 lipca 1932 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” Krzyż Walecznych po raz drugi Złoty Krzyż Zasługi – 25 maja 1939 „za zasługi w służbie wojskowej”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Odznaka Pamiątkowa I Korpusu Polskiego w Rosji Odznaka za Rany i Kontuzje Amarantowa wstążka Medal Zwycięstwa („Médaille Interalliée”)

Upamiętnienie W ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, podpułkownik Piotr Massalski został uhonorowany poprzez zasadzenie Dębu Pamięci przy rezerwacie przyrody Kadyński Las.

Zobacz też jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Majorowie kawalerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Amarantową Wstążką Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni odznaką pamiątkową I Korpusu Polskiego w Rosji Kategoria:Odznaczeni Odznaką za Rany i Kontuzje Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Katyniu Kategoria:Pochowani na Polskim Cmentarzu Wojennym w Katyniu Kategoria:Polacy – oficerowie Imperium Rosyjskiego Kategoria:Polacy – żołnierze Armii Imperium Rosyjskiego w I wojnie światowej Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Zwycięstwa Kategoria:Uczestnicy wyprawy kijowskiej (1920) Kategoria:Urodzeni w 1894 Kategoria:Zmarli w 1940