thumb|Grób Paula Celana Paul Celan, właściwie Paul Antschel – Celan to anagram prawdziwego nazwiska zapisanego w języku rumuńskim, Ancel (ur. 23 listopada 1920 w Czerniowcach, wówczas na terenie Rumunii, dziś Ukrainy, zm. 20 kwietnia 1970 w Paryżu) – poeta, reprezentant niemieckojęzycznej poezji lat powojennych. mały|alt=dom przy ulicy Saksahańskoho nr 3 w Czerniowcach, gdzie urodził się Paul Celan |Dom, w którym urodził się Paul Celan w Czerniowcach
Życiorys Paul Celan urodził się w Czerniowcach (Cernăuți) na Bukowinie w niemieckojęzycznej rodzinie żydowskiej. Uczęszczał do niemiecko-hebrajskiej szkoły podstawowej i do rumuńskiego gimnazjum, w którym zdał w 1938 roku maturę. W tym samym roku rozpoczął studia medyczne w Tours, ale powrócił w roku 1939 do Czerniowców, aby rozpocząć studia romanistyczne. W 1940 roku Związek Radziecki zajął północną Bukowinę i zarazem Czerniowce, niemniej Celan mógł kontynuować studia. Zajęcie regionu przez wojska rumuńsko-niemieckie w 1941 roku spowodowało przesiedlenie Żydów do gett. Jego rodziców wysiedlono w 1942 roku; ojciec zmarł na tyfus w obozie w Naddniestrzu, matka została zastrzelona.
Od 1942 do 1943 Celana przetrzymywano w różnych rumuńskich obozach pracy, gdzie pracował przymusowo przy budowie dróg. Po ponownym zajęciu Bukowiny (i Czerniowiec) w sierpniu 1944 przez Sowietów poeta wrócił w grudniu 1944 do Czerniowiec i podjął studia. W latach 1945–1947 mieszkał w Bukareszcie, gdzie pracował jako lektor i tłumacz. Potem uciekł z totalitarnej ojczyzny przez Węgry i Wiedeń do Paryża, gdzie osiedlił się w 1948 roku. Jeszcze w tym samym roku ukazał się jego pierwszy ważny tomik wierszy: Der Sand aus den Urnen (Piasek z urn).
W Paryżu w 1951 roku poznał Gisèle de Lestrange, którą poślubił rok później. Także w 1952 roku ukazał się tomik Mohn und Gedächtnis (Mak i pamięć) wraz ze znanym wierszem Todesfuge (Fuga śmierci). W 1955 roku otrzymał francuskie obywatelstwo i urodził mu się syn Eric (jego pierwsze dziecko zmarło wkrótce po porodzie).
W kwietniu 1967 Celan i jego żona zdecydowali się na separację.
Zmarł w nocy z 19 na 20 kwietnia 1970. Popełnił samobójstwo rzucając się do Sekwany.
Wyróżnienia 1957: Nagroda literacka koła kulturalnego w Związku Przemysłu Niemieckiego 1958: Bremeńska Nagroda Literacka 1960: Nagroda im. Georga Büchnera 1964: Wielka Nagroda Artystyczna Kraju Związkowego Północna Nadrenia-Westfalia
Dzieła Der Sand aus den Urnen, Wiedeń 1948 Mohn und Gedächtnis, 1952 Von Schwelle zu Schwelle, 1955 Sprachgitter, 1959 Der Meridian, 1961 (mowa z okazji wręczenia nagrody im. Georga Büchnera w 1960 roku) Die Niemandsrose, 1963 Atemwende, 1967 Fadensonnen, 1968 Lichtzwang, 1970 Schneepart (pośmiertnie), 1971 Zeitgehöft (pośmiertnie), 1976 Die Gedichte – Kommentierte Gesamtausgabe in einem Band (Wiersze – kompletne wydanie wraz z komentarzem Barbary Wiedemann), Frankfurt nad Menem (Suhrkamp), 2003 „Mikrolithen sinds, Steinchen”. Paul Celan, Die Prosa aus dem Nachlaß. (wydanie krytyczne opublikowanej pośmiertnie prozy), wybór Barbary Wiedemann i Bertranda Batiou, Frankfurt nad Menem 2005
Przypisy
Zobacz też 100 najlepszych książek Norweskiego Klubu Książki
Kategoria:Poeci niemieckojęzyczni Kategoria:Żydowscy poeci Kategoria:Ludzie urodzeni w Czerniowcach Kategoria:Urodzeni w 1920 Kategoria:Zmarli w 1970 Kategoria:Rumuńscy Żydzi ocalali z Zagłady