thumb|J. Utzon: Opera w Sydney thumb|Opera w Sydney Jørn Oberg Utzon (ur. 9 kwietnia 1918 w Kopenhadze, zm. 29 listopada 2008 w Helsingør) – duński architekt modernistyczny, laureat Nagrody Pritzkera z 2003, znany przede wszystkim jako autor Opery w Sydney.
Młodość Jørn Utzon był synem budowniczego jachtów Aage Utzona i Estrid Utzon. Uczęszczał do prywatnej szkoły o profilu matematyczno-przyrodniczym. W 1930 Utzonowie zwiedzili w Sztokholmie wystawę Stockholmutstalingen, na której poznali modernistyczne idee lekko urządzonych, dobrze nasłonecznionych i przewietrzanych mieszkań. Rodzina wkrótce urządziła mieszkanie według nowych zasad, dzieciom kupiono rowery, aby zaznały ruchu na świeżym powietrzu. Jørn pomagał ojcu przy rysunkach konstrukcyjnych i budowie modeli. W latach 30. uczęszczał na lekcje rysunku odręcznego u Poula Schrødera. Ukończywszy szkołę, chciał zostać oficerem marynarki, lecz nie został przyjęty do akademii. W 1937 rozpoczął studia architektoniczne w Kopenhadze. W 1942 został współpracownikiem Paula Hedqvista w Sztokholmie, gdzie do 1945 studiował u Gunnara Asplunda, w 1946 Alvara Aalto, a następnie Franka L. Wrighta.
Kariera W 1950 Utzon założył własne biuro architektoniczne w Kopenhadze i stał się znany głównie dzięki architekturze mieszkaniowej. Na jego projekty zwrócono uwagę dzięki swobodnemu i płynnemu, a zarazem przemyślanemu funkcjonalnie rozplanowaniu jednoprzestrzennych wnętrz. Krytycy doceniali też poetyckie traktowanie formy architektonicznej. W 1957 wygrał konkurs na operę w Sydney, lecz ze względu na przekroczenie kosztów odebrano mu prawo nadzoru nad inwestycją. Dopiero znacznie później, gdy opera stała się jednym z symboli Australii, doceniono Utzona, nadając mu m.in. w 1985 Order of Australia i w 2003 doktorat honoris causa Uniwersytetu w Sydney.
W latach 60. Utzon pracował nad projektami urbanistycznymi, osiedlami mieszkaniowymi oraz wziął udział w wielu konkursach na prestiżowe obiekty użyteczności publicznej.
Jørn Utzon po przejściu na emeryturę mieszkał na Majorce.
Odznaczenia Medal Księcia Eugeniusza (1973) Honorowy Towarzysz (ang. Honorary Companion) Orderu Australii (1985)
Główne dzieła dom własny, 1952 wieża wodna w Svaneke na Bornholmie, 1952 opera w Sydney, 1957–1973 osiedle Planetstaden w Lund, 1958 osiedle Kingohusene w Helsingør, 1960 Melli-Bank w Teheranie, 1963 budynek rady parlamentarnej w Kuwejcie, 1972–1987 (razem z synem, Janem Utzonem) kościół Bagsværd w Kopenhadze, 1976
Przypisy
Linki zewnętrzne Oficjalna strona internetowa
Kategoria:Duńscy architekci Kategoria:Laureaci Nagrody Pritzkera Kategoria:Laureaci Nagrody Wolfa w dziedzinie sztuki Kategoria:Urodzeni w 1918 Kategoria:Zmarli w 2008 Kategoria:Ludzie urodzeni w Kopenhadze Kategoria:Doktorzy honoris causa uczelni w Australii