Franciszek Ksawery Patek, herbu Prawdzic (ur. 1792 w Polichnie, zm. 4 października 1844) – podpułkownik Wojska Polskiego, uczestnik kampanii napoleońskich, w czasie powstania listopadowego dowódca 1 Pułku Strzelców Konnych, dwukrotnie odznaczony orderem Virtuti Militari.
Życiorys Urodził się w rodzinie drobnoszlacheckiej. Był synem Joachima Patka, chorążego wojsk litewskich i Justyny z domu Lasockiej, bratem Wincentego (ur. 1794, urzędnik z okresu Królestwa Polskiego, jego wnukiem był znany adwokat Stanisław Patek), prawdopodobnie bratem przyrodnim Franciszka był Antoni, twórca słynnej zegarmistrzowskiej firmy Patek Philippe.
W 1808 rozpoczął służbę wojskową w 2 Pułku Ułanów Księstwa Warszawskiego i razem z nim walczył w wojnie 1809 roku przeciwko Austrii. W 1810 podjął pracę urzędnika wojskowego przy Dyrekcji Generalnej Popisów WojskaDyrekcja początkowo działała w ramach Ministerstwa Wojny, a od grudnia 1811 znalazła się poza jego strukturami.. Trzy lata później, na początku 1813 trafił do 9 Pułku Ułanów, z którym w tym samym roku bronił Gdańska, a po jego upadku dostał się do niewoli rosyjskiej.
Po powrocie z niewoli, w stopniu kapitana podjął służbę w 3 Pułku Strzelców Konnych w armii nowo powstałego Królestwa Polskiego. W 1819 został przeniesiony do 1 Pułku Strzelców Konnych. W tejże jednostce zastał go wybuch powstania listopadowego (29/30 listopada 1830). Razem z 1 psk wziął udział m.in. w bitwach pod Stoczkiem i pod Grochowem. W lutym 1831 awansował na stopień majora, a na początku czerwca tegoż roku został dowódcą swego pułku, po śmierci poprzedniego dowódcy, płk Karola Chmielewskiego (10 maja 1831). Skutkiem objęcia dowództwa pułku był kolejny rychły awans, na podpułkownika (lipiec 1831). Dowodząc jednostką brał udział w bitwach pod Zbuczynem, Paprotnią oraz w walkach w obronie Warszawy.
Po klęsce powstania, w październiku 1831, wraz z ostatnim wodzem naczelnym generałem Maciejem Rybińskim, przekroczył granicę z Królestwem Prus, gdzie został internowany w twierdzy w Tczewie. Do Królestwa Kongresowego wrócił w marcu 1832.
Franciszek Patek zamieszkiwał w osadzie Ryś (obecnie powiat wieruszowski).
Życie prywatne W 1823 poślubił Paulinę Czartkowską (1801-1875), córkę Wincentego (zm. 1869), właściciela Krąkowa, naddzierżawcy Brodni, komisarza obwodowego w Warcie oraz KoninieWincenty Czartkowski, znany z nienawistnego postępowania wobec chłopów, stał się pierwowzorem bohatera powieści Kordian i cham Leona Kruczkowskiego., i Józefy z Niemojowskich (zm. 1848). Razem z żoną i córką Walentyną (zm. 1911) mieszkał w Kaliszu, przy ulicy Babinej. Franciszek Patek zmarł 4 października 1844. Został pochowany w Kaliszu, na tamtejszym Cmentarzu Miejskim. Jego nagrobek zachował się do dziś.
Awanse 1808 – sierżant, 1810 – porucznik-adiutant, 1815 – kapitan, luty 1831 – major, wrzesień 1831 – podpułkownik.
Odznaczenia 5 marca 1831 – Krzyż Złoty Virtuti MilitariWedług Uruskiego Krzyż Złoty VM Franciszek Patek miałby dostać po kampanii 1813. Tej informacji nie potwierdza Rocznik Woyskowy Królestwa Polskiego na rok 1817. Uruski nie wspomina o późniejszej służbie F. Patka w okresie Królestwa Polskiego, ani w powstaniu listopadowym., 15 września 1831 – Krzyż Kawalerski Virtuti Militari.
Uwagi
Przypisy
Linki zewnętrzne Skany aktu urodzenia i aktu małżeństwa Franciszka Patka.
Kategoria:Obrońcy Warszawy (1831) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Virtuti Militari (powstanie listopadowe) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Złotym Orderu Virtuti Militari (powstanie listopadowe) Kategoria:Oficerowie kawalerii powstania listopadowego Kategoria:Oficerowie kawalerii Wojska Księstwa Warszawskiego Kategoria:Patkowie herbu Prawdzic Kategoria:Pochowani w Kaliszu Kategoria:Polscy uczestnicy wojen napoleońskich Kategoria:Powstańcy listopadowi internowani w Królestwie Prus Kategoria:Pułkownicy powstania listopadowego Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-austriackiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1792 Kategoria:Zmarli w 1844