Franciszek Barczyk (ur. 1 września 1897 w Warszawie, zm. 20–22 kwietnia 1940 w Katyniu) – chorąży Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys Syn Władysława i Walentyny z Nowakowskich urodzony 1 września 1897 w Warszawie. Ukończył cztery klasy w Gimnazjum gen. Pawła Chrzanowskiego.
29 września 1914 wstąpił do armii rosyjskiej. Służył w niej do rozpoczęcia rewolucji październikowej w 1917, a następnie przeszedł do I Korpusu Polskiego w Rosji gen. Józefa Dowbora-Muśnickiego. Został przydzielony do oddziału konnych wywiadowców 3 pułku strzelców polskich. 20 czerwca 1918, po demobilizacji korpusu, wrócił do Warszawy. 1 lipca został zatrzymany przez Niemców „za czynne wystąpienienie wobec nich” i osadzony w X Pawilonie Cytadeli Warszawskiej. 14 lipca został skazany przez niemiecki sąd polowy na karę półtora roku ciężkiego więzienia i przeniesiony do więzienia mokotowskiego.
11 listopada 1918 na polecenie prokuratora przy królewsko-polskim Sądzie Apelacyjnym został zwolniony z więzienia. Tego samego dnia wstąpił do Wojska Polskiego i wziął udział w rozbrajaniu Niemców. Następnie walczył na wojnie z bolszewikami w szeregach 3 pułku ułanów w stopniu plutonowego. Wyróżnił się w walce pod wsią Kuty, w czasie której został ciężko ranny, otrzymując postrzał w lewą pierś.
W 1921 odznaczono go orderem „Virtuti Militari” V klasy, a we wniosku o jego nadanie, czytamy m.in.:1 października 1924 został przeniesiony do Korpusu Ochrony Pogranicza, a 15 stycznia 1930 do 20 pułku ułanów w Rzeszowie. W marcu 1934 zajmował stanowisko wachmistrza szefa 3. szwadronu szkolnego, a w marcu 1939 oficera żywnościowego pułku.
W czasie kampanii wrześniowej 1939 był oficerem żywnościowym 20 puł. Po agresji ZSRR na Polskę w nieznanych okolicznościach dostał się do niewoli sowieckiej. Według stanu z kwietnia 1940 był jeńcem obozu jenieckiego w Kozielsku. Między 19 a 21 maja 1940 przekazany do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego – lista wywózkowa nr 035/4 z 16 kwietnia 1940, pozycja 42. Został zamordowany między 20 a 22 kwietnia 1940 w Katyniu przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Ofiary tej zbrodni grzebano w bezimiennych mogiłach zbiorowych, gdzie od 28 lipca 2000 mieści się oficjalnie Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu. W miejscu tym prowadzone były ekshumacje i prace archeologiczne. W 1943 zidentyfikowano go podczas ekshumacji nadzorowanych przez Niemców, pod numerem 105 – jednak nie został wskazany w niemieckim raporcie dziennym. Przy jego szczątkach znaleziono legitymację Virtuti Militari, kartę na broń, kartę mobilizacyjną oraz wizytówkę. Figuruje w „wykazie zamordowanych żołnierzy polskich na Koziej Górze pod Smoleńskiem", pod numerem 105. W Archiwum Robla (pakiet 105) znajduje się spis przedmiotów znalezionych przy szczątkach Franciszka Barczyka. Krewni w 1946 i 1948 poszukiwali informacji przez Biuro Informacji i Badań Polskiego Czerwonego Krzyża w Warszawie.
Postanowieniem nr 112-49-07 Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego z 5 października 2007 został pośmiertnie mianowany na stopień podporucznika. Awans został ogłoszony 10 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.
Był żonaty, dzieci nie miał.
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 5037 – 1921 Krzyż Walecznych czterokrotnie Medal Niepodległości – 19 grudnia 1933 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Brązowy Krzyż Zasługi Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Odznaka Pamiątkowa Więźniów Ideowych
Upamiętnienie Uczniowie Integracyjnej Szkoły Podstawowej w Trzebnicy zasadzili Dąb Pamięci Franciszka Barczyka.
Zobacz też jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Chorążowie II Rzeczypospolitej Kategoria:Jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (kampania wrześniowa) Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Więźniowie Cytadeli Warszawskiej Kategoria:Odznaczeni Brązowym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Odznaką Pamiątkową Więźniów Ideowych Kategoria:Pochowani na Polskim Cmentarzu Wojennym w Katyniu Kategoria:Podoficerowie Korpusu Ochrony Pogranicza Kategoria:Polacy – żołnierze Armii Imperium Rosyjskiego w I wojnie światowej Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1897 Kategoria:Więźniowie więzienia mokotowskiego (Królestwo Polskie 1916–1918) Kategoria:Zmarli w 1940 Kategoria:Żołnierze Wojska Polskiego zamordowani w Katyniu Kategoria:Żołnierze I Korpusu Polskiego w Rosji 1917–1918 Kategoria:Żołnierze 20 Pułku Ułanów im. Króla Jana III Sobieskiego Kategoria:Żołnierze 3 Pułku Ułanów Śląskich