Biblioteka Kraków – gminna instytucja kultury powstała w 2017 roku w wyniku połączenia czterech samodzielnych dzielnicowych sieci bibliotek: Krowoderskiej Biblioteki Publicznej, Nowohuckiej Biblioteki Publicznej, Podgórskiej Biblioteki Publicznej i Śródmiejskiej Biblioteki Publicznej. Biblioteki decyzją Rady Miasta Krakowa od 1 stycznia 2017 roku stanowią jedną samorządową jednostkę organizacyjną Gminy Miejskiej Kraków. Obecnie Bibliotekę Kraków tworzy sieć placówek składających się z 58 filii, 2 punktów bibliotecznych i Klubu Dziennikarzy „Pod Gruszką”.
Działalność Biblioteka działa w obrębie krajowej sieci bibliotecznej. Zakres działania Biblioteki Kraków obejmuje wykonywanie zadań własnych Gminy Miejskiej Kraków, w szczególności prowadzenie działalności kulturalnej, zaspokajanie potrzeb oświatowych, kulturalnych i informacyjnych ogółu społeczeństwa oraz uczestniczenie w upowszechnianiu wiedzy i kultury, a także zapewnienie mieszkańcom Krakowa dostępu do materiałów i usług bibliotecznych.
W przyszłości pion administracyjny biblioteki znajdzie się w budynku nowoczesnej Mediateki w dawnej dzielnicy Wesoła. Tymczasem administracja i działy merytoryczne mieszczą się w gmachu Dworca Głównego PKP w Krakowie przy placu Jana Nowaka-Jeziorańskiego 3.thumb|250px|Gmach Dworca Głównego PKP w Krakowie – tymczasowa siedziba Biblioteki Kraków Biblioteka oferuje szeroki wybór literatury pięknej, naukowej i popularnonaukowej, księgozbiór informacyjny (encyklopedie, słowniki, leksykony) oraz literaturę dla dzieci i młodzieży, szeroką ofertę lektur szkolnych. Wypożyczalnia obcojęzyczna oferuje literaturę w językach: angielskim, francuskim, niemieckim i rosyjskim. Ponadto katalog Biblioteki Kraków indeksuje blisko 22 tys. darmowych e-booków dostępnych w zasobach internetowej biblioteki Wolne Lektury, księgarni Legimi oraz czytelni IBUK Libra oraz audiobooki.
Biblioteka Kraków, wraz z innymi małopolskimi bibliotekami publicznymi, jest współtwórcą regionalnej bazy danych pod wspólną nazwą Bibliografia Małopolski.
Od maja 2019 r. w Bibliotece Kraków działa darmowa wypożyczalnia gier planszowych (prawie 600 planszówek dla dzieci, młodzieży i dorosłych). Gry można wypożyczać w placówkach: Filia nr 16 (ul. Radzikowskiego 29), Filia nr 20 (ul. Opolska 37), Filia nr 42 (ul. Telimeny 9), Filia nr 45 (ul. Teligi 24), Filia nr 48 (os. Bohaterów Września 26), Filia nr 51 (os. Kalinowe 4), Filia nr 56 (os. Zgody 7).
Biblioteka Kraków, dzięki współpracy ze Stowarzyszeniem Pomocy Osobom Niepełnosprawnym „Larix”, ma możliwość wypożyczyć czytelnikom z dysfunkcjami wzroku odtwarzacz książek mówionych Czytak Plus lub Czytak NPN oraz w wersji dźwiękowej książki. Oferta dostępna jest w Bibliotece Głównej, Filii nr 6, Filii nr 21, Filii nr 35, Filii nr 45 oraz w Filii nr 56.
Katalog biblioteki jest skomputeryzowany i dostępny online w systemie bibliotecznym SOWA SQL.
Historia Kalendarium: 1.01.2017 – utworzenie Biblioteki Kraków po połączeniu czterech samodzielnych dzielnicowych sieci bibliotek. Biblioteka tworzy sieć 57 placówek w dotychczasowych siedzibach. czerwiec 2017 Bibliotece Kraków została przekazana administracja Klubem Dziennikarzy „Pod Gruszką” (decyzja Prezydenta Miasta Krakowa). Biblioteka Kraków została współwydawcą miesięcznika społeczno-kulturalnego „Kraków” oraz organizatorem nagrody Krakowska Książka Miesiąca. lipiec 2017 – Biblioteka Kraków uzyskała członkostwo instytucjonalne zgłaszając akces do dwóch sekcji Międzynarodowej Federacji Stowarzyszeń i Instytucji Bibliotekarskich (The International Federation of Library Associations and Institutions – IFLA): biblioteki publiczne oraz biblioteki metropolitalne. październik 2017 – ukazał się pierwszy numer Informatora Czytelniczo Kulturalnego Biblioteka Kraków, którego redaktorem naczelnym jest Izabela Ronkiewicz-Brągiel – zastępca dyrektora ds. merytorycznych Biblioteki Kraków. grudzień 2017 – wręczono po raz pierwszy Nagrodę Żółtej Ciżemki za książkę dla dzieci i młodzieży, której laureatkami zostały autorka książki „Niezłe ziółko” Barbara Kosmowska oraz autorka ilustracji Emilia Dziubak. styczeń 2018 – Biblioteka Kraków została samodzielnym wydawcą miesięcznika „Kraków” (do lipca 2022). marzec 2018 – ukazał się pierwszy tom „Rocznika Biblioteki Kraków” oraz pierwszy numer kwartalnika literackiego „Czas Literatury”. maj 2020 – otwarcie Filii nr 42 w nowej lokalizacji przy ul. Agatowej 33 grudzień 2020 – otwarcie Filii nr 31 w nowej siedzibie przy ul. Jana Kantego Przyzby 10 oraz punktu bibliotecznego dla młodzieży przy ul. Zachodniej 7 wraz z Pracownią Młodych sierpień 2021 – przy Filii nr 16 stanął pierwszy książkomat BK umożliwiający odbiór książek poza godzinami otwarcia biblioteki październik 2023 – nakładem Biblioteki Kraków i Muzeum Krakowa ukazało się drugie wydanie Encyklopedii Krakowa (ISBN 978-83-66334-93-9) kwiecień 2024 – uruchomiona została aplikacja mobilna dla czytelników maj 2024 – rozpoczęcie działalności nowej Filii Gotyk (nr 57) przy ul. ks. Józefa Meiera 16c
Placówki Biblioteka Główna mieści się w willi przy ul. Powroźniczej 2.
Filie i punkty biblioteczne PlacówkaAdresZdjęcie Filia 1 ul. Józefa Dietla 80/82100px Filia 2 ul. Krakowska 29100px Filia 3 pl. Jana Nowaka-Jeziorańskiego 3100px Filia 4 ul. Stefana Bobrowskiego 11100px Filia 5 ul. Aleksandra Lubomirskiego 7a100px Filia 6 al. Ignacego Daszyńskiego 22100px Filia 7 al. Pokoju 33100px Filia 8 ul. Józefa Brodowicza 1100px Filia 9 ul. Dobrego Pasterza 6100px Filia 10 al. 29 Listopada 59100px Filia 11 ul. Bosaków 11100px Filia 12 ul. Łąkowa 27100px Filia 13 ul. Mirosława Dzielskiego 2100px Filia 14 ul. Ugorek 15100px Filia 15 ul. Dobrego Pasterza 100100px Filia 16 ul. Walerego Eljasza Radzikowskiego 29100px Filia 17 ul. Ojcowska 27100px Filia 18 ul. ks. Kazimierza Siemaszki 31100px Filia 19 ul. Władysława Łokietka 267100px Filia 20 ul. Opolska 37100px Filia 21 ul. Królewska 59100px Filia 22 ul. Henryka Sienkiewicza 2100px Filia 23 ul. Balicka 297100px Filia 24 ul. Na Błonie 13d100px Filia 25 ul. Juliana Fałata 2100px Filia 26 ul. Bolesława Komorowskiego 11100px Filia 27 ul. Królowej Jadwigi 37b100px Filia 28 ul. Komandosów 1100px Filia 29 ul. Praska 52100px Filia 30 ul. Dziewiarzy 7100px Filia 31 ul. Jana Kantego Przyzby 10100px Filia 31Punkt bibliotecznydla młodzieży ul. Zachodnia 7/3a Filia 32 ul. Żywiecka 32100px Filia 33 ul. Zakopiańska 103100px Filia 34 ul. Borsucza 12100px Filia 35 ul. Tytusa Chałubińskiego 47100px Filia 36 ul. Henryka Niewodniczańskiego 123100px Filia 37 ul. Jana Izydora Sztaudyngera 5100px Filia 38 ul. Walerego Sławka 10100px Filia 39 ul. porucznika Halszki 1100px Filia 40 ul. Łużycka 55100px Filia 41 ul. Gołaśka 13/1100px Filia 42 ul. Agatowa 33100px Filia 42Punkt biblioteczny ul. Telimeny 9 Filia 43 ul. gen. Jakuba Jasińskiego 32100px Filia 44, „Pod Kawką” ul. Spółdzielców 3100px Filia 45 ul. Leonida Teligi 24100px Filia 46 ul. Bolesława Limanowskiego 4100px Filia 47 os. Dywizjonu 303 1100px Filia 48 os. Bohaterów Września 26100px Filia 49 os. Tysiąclecia 42100px Filia 50 os. Kościuszkowskie 5100px Filia 51 os. Kalinowe 4100px Filia 52 os. Na Stoku 1100px Filia 53 os. Stalowe 12100px Filia 54 os. Młodości 8100px Filia 55 „Teatralna” os. Teatralne 25100px Filia 56 os. Zgody 7100px Filia 57 „Gotyk” ul. ks. Józefa Meiera 16c Filia 58 „Kosmos” ul. Borkowska 25 Gabinety Gabinet Jerzego Pomianowskiego
Gabinet Jerzego Pomianowskiego mieści się w Bibliotece Głównej przy ul. Powroźniczej. Znajdują się w nim należące do pisarza przedmioty, m.in. meble (biurko, fotele, szafka), prywatny księgozbiór, maszyna do pisania, drobiazgi osobiste (okulary, zegarki, fajki) oraz pamiątki z podróży. W Gabinecie można również obejrzeć zdjęcia z archiwum Jerzego Pomianowskiego.
Ekspozycja powstawała we współpracy z Aleksandrą Kurczab-Pomianowską, wdową po pisarzu.
Gabinet Sławomira Mrożka
Gabinet Sławomira Mrożka zlokalizowany jest przy ul. Powroźniczej 2 w Bibliotece Głównej. Został zaprojektowany przez Jana Polewkę – scenarzystę i reżysera, dyrektora Teatru Groteska.
Wśród niezwykłych eksponatów znajdujących się w Gabinecie są m.in. osobiste pamiątki Sławomira Mrożka oraz księgozbiór przekazane przez Susanę Osorio-Mrożek, przedmioty, które zachowały się z mieszkania w Domu Literatów przy ul. Krupniczej, publikacje, w tym korespondencja z poetą Józefem Baranem, czy wczesne wydania jego dzieł. A także hologram pisarza. Ściany gabinetu zdobią zdjęcia wykonane przez Wojciecha Plewińskiego, rysunki Daniela Mroza oraz afisze do sztuk z kolekcji Krzysztofa Dydo.
Uroczyste otwarcie Gabinetu Sławomira Mrożka miało miejsce 28 czerwca 2024 r. w obecności Susany Osorio-Mrożek, żony pisarza, oraz Prezydenta Miasta Krakowa Aleksandra Miszalskiego.
Projekty Biblioteka Kraków w swojej działalności realizuje liczne projekty. Rokrocznie w wakacje organizowane są projekty w cyklu „Podróże po literaturze”, w ramach którego czytelnicy poznają kulturę i literaturę różnych zakątków świata.
Biblioteka włącza się w akcje miejskie (np. Święto Rodziny Krakowskiej, Miesiąc Krakowianek, Kraków dla zwierzaków, Zajrzyj do Huty), ale też ogólnopolskie (np. Narodowe Czytanie, Tydzień Bibliotek, Mała książka – wielki człowiek). Dzięki udziałom w projektach biblioteka ma możliwość organizowania wydarzeń dla czytelników, poszerzania księgozbioru czy podnoszenia kwalifikacji zawodowych pracowników.
Biblioteka Kraków w celu realizacji przygotowanych projektów korzysta z różnych źródeł finansowania i programów, m.in. Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego (fundusze celowe), Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa, Budżetu Obywatelskiego Miasta Krakowa i innych.
Konkursy i nagrody Wśród działań promujących czytelnictwo i literaturę dużą rolę odgrywają organizowane przez Bibliotekę Kraków konkursy.
Krakowska Książka Miesiąca
Nagroda Krakowska Książka Miesiąca została utworzona w 1995 r., od 2017 r. nagrodę przyznaje Biblioteka Kraków. Wyróżnienie przyznawane jest co miesiąc książce, której treść bądź autor związani są z Krakowem. Ma ono na celu promocję wartościowych publikacji, wsparcie autorów oraz wydawnictw. Wręczenie nagrody ma miejsce podczas spotkania z autorskiego. Pracami jury kieruje prof. Krzysztof A. Zajas, w jego skład wchodzą: dr Jan Burnatowski, Wacław Krupiński, dr Małgorzata Lebda, dr Anna Marchewka, Justyna Nowicka, Janusz Paluch, dr Agnieszka Staniszewska-Mól, red. Marcin Wilk, prof. Jarosław Fazan, Jan Pieszczachowicz – członek honorowy.
Patronami medialnymi nagrody są Radio Kraków i Krakowskie Biuro Festiwalowe – operator programu Kraków Miasto Literatury UNESCO.
Nagroda Żółtej Ciżemki
Nagroda Żółtej Ciżemki za najlepszą książkę dla dzieci i młodzieży została powołana przez Bibliotekę Kraków w 2017 roku, w setną rocznicę śmierci Antoniny Domańskiej, autorki opowiadań i powieści m.in. Historii żółtej ciżemki.
Celem Nagrody jest uhonorowanie najpiękniejszych i najbardziej wartościowych polskich wydawnictw adresowanych do młodszych czytelników.
Nagroda Żółtej Ciżemki to 25 000 zł, której fundatorem jest Prezydent Miasta Krakowa, a także wyjątkowa statuetka. Nagrodę przyznaje Kapituła w składzie: prof. Katarzyna Wądolny-Tatar (przewodnicząca), Wioletta Gawlik-Janusz, Marcin Bruchnalski, Iwona Haberny, dr Anna Machwic, Izabela Ronkiewicz-Brągiel, dr Agnieszka Staniszewska-Mól.
Dotychczas przyznane nagrody:
2017: Barbara Kosmowska, il. Emilia Dziubak, Niezłe ziółko, Wydawnictwo Literatura, Łódź 2016
2018: Eliza Piotrowska, Wojtek. Żołnierz bez munduru, Wydawnictwo św. Wojciecha, Poznań 2017
2019: Katarzyna Maziarz (tekst), Małgorzata Zając (ilustracje), Trochębajki o Stanisławie Wyspiańskim, Muzeum Narodowe w Krakowie, Kraków 2018
2020: Ewa K. Czaczkowska, il. Katarzyna Fus, Bajki mariackie, Znak, Kraków 2019
2021: Katarzyna Kozłowska, il. Agnieszka Żelewska, O kruku, który chciał zostać papugą, Wydawnictwo Bajka, Warszawa 2020