Marian Leon Jadwiński, ps. Niekrasa (ur. 25 marca 1895 w Tartakowie, zm. 1973 w Londynie) – podpułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys Syn Tomasza i Eleonory z Jakubczaków, urodzony 25 marca 1895 w miasteczku Tartaków, w ówczesnym powiecie sokalskim Królestwa Galicji i Lodomerii. Był starszym bratem Antoniego (1897–1916), legionisty, pośmiertnie odznaczonego Krzyżem Niepodległości. Do szkoły powszechnej uczęszczał w Mielcu. Tam też rozpoczął naukę w c. k. Gimnazjum. Później kontynuował naukę kolejno w c. k. Gimnazjum w Dębicy, c. k. Gimnazjum II w Rzeszowie i c. k. Gimnazjum V w Krakowie. Tam też, w roku szkolnym 1913/1914 ukończył naukę w klasie VI b, a brat w klasie III. Następnie w lecie 1914 przystąpił do „Strzelca”.
W czasie I wojny światowej, jako uczeń gimnazjum, w sierpniu 1914 wstąpił do Legionów Polskich. Walczył w szeregach 5 pułku piechoty w składzie I Brygady. 2 grudnia 1914 został mianowany kapralem, a już trzy tygodnie później sierżantem. Początkowo służył jako zastępca dowódcy plutonu, a następnie jako dowódca plutonu. Po kryzysie przysięgowym (lipiec 1917) został wcielony do cesarskiej i królewskiej armii. Początkowo walczył w szeregach 100 pułku piechoty, a później w Tyrolu Południowym w szeregach 75 pułku piechoty. W marcu 1918 został mianowany chorążym. W październiku tego roku pełnił służbę w batalionie zapasowym 75 pp w Debreczynie. Na początku listopada, po rozpadzie Austro-Węgier, razem z batalionem został przewieziony koleją do Jindřichův Hradec, a następnie udał do Krakowa. Za postawę wykazaną w walkach prowadzonych przez Legiony Polskie, 17 maja 1922 odznaczono go orderem wojskowym „Virtuti Militari” V klasy.
W grudniu 1918 w Jędrzejowie sformował 9 kompanię 25 pułku piechoty. 14 marca 1919 został formalnie przyjęty do Wojska Polskiego z byłych Legionów Polskich, z warunkowym zatwierdzeniem stopnia podporucznika nadanego przez generała Edwarda Rydza-Śmigłego i przydziałem do 25 ppDz. Rozk. Wojsk. Nr 33 z 25 marca 1919, poz. 1086, 1092.. W 1921 zdał maturę w Państwowym I Gimnazjum Nowodworskiego w Krakowie. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 892 lokatą w korpusie oficerów piechoty, a jego oddziałem macierzystym był 5 pułk piechoty Legionów w Wilnie. W listopadzie 1922 został przeniesiony do 63 pułku piechoty w Toruniu na stanowisko dowódcy kompanii, a później batalionu. 1 grudnia 1924 prezydent RP nadał mu stopień majora z dniem 15 sierpnia 1924 i 232. lokatą w korpusie oficerów piechoty. W 1925 został przydzielony do Dowództwa Okręgu Korpusu Nr I w Warszawie.
W 1926 „wziął udział w wypadkach majowych jako wierny żołnierz Marszałka Piłsudskiego”. W tym samym roku został przydzielony do Oficerskiej Szkoły Piechoty w Ostrowi Mazowieckiej na stanowisko dowódcy batalionu. W listopadzie 1927 został przeniesiony do kadry oficerów piechoty z równoczesnym przeniesieniem służbowym do Ministerstwa Skarbu. Objął obowiązki kierownika Małopolskiego Inspektoratu Okręgowego Straży Granicznej w Sanoku. W listopadzie 1928 został przeniesiony z dyspozycji ministra skarbu do 30 pułku piechoty w Warszawie na stanowisko dowódcy III batalionu. 5 stycznia 1931 został powołany do Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie, w charakterze słuchacza Kursu 1930–1932. 1 listopada 1932, po ukończeniu kursu i otrzymaniu dyplomu naukowego oficera dyplomowanego, został przeniesiony do Departamentu Piechoty Ministerstwa Spraw Wojskowych w Warszawie. 17 stycznia 1933 został awansowany do stopnia podpułkownika ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1933 i 11 lokatą w korpusie oficerów piechoty. 28 czerwca 1933 ogłoszono jego przeniesienie do 3 batalionu strzelców w Rembertowie na stanowisko dowódcy batalionu. Następnie został przeniesiony do Dowództwa 16 Pomorskiej Dywizji Piechoty w Grudziądzu na stanowisko szefa sztabu. W latach 1938–1939 był I zastępcą dowódcy 69 pułku piechoty w Gnieźnie.
W czasie kampanii wrześniowej 1939 pełnił obowiązki szefa sztabu Korpusu Ochotniczego do Specjalnych Zadań. 22 września na polecenie dowódcy korpusu, generała dywizji Mariana Januszajtisa został skierowany ze Lwowa na tereny okupowane przez Niemców do Makowa Podhalańskiego, gdzie miał koordynować działania dywersji pozafrontowej. Powierzonego zadania nie był w stanie wykonać. Dostał się do niemieckiej niewoli. Przebywał w Oflagu XII A Hadamar.
Po uwolnieniu z niewoli i zakończeniu II wojny światowej pozostał na emigracji. 1 grudnia 1957 został wybrany członkiem Zarządu Zjednoczenia Polskiego w Wielkiej Brytanii.. Zmarł w 1973 w Londynie.
W 1920 ożenił się z Wandą z Wagnerów, z którą miał córkę Żywię (ur. 1921).
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 6578 – 17 maja 1922 Krzyż Niepodległości – 2 sierpnia 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski – 10 listopada 1938 „za zasługi w służbie wojskowej” Krzyż Walecznych czterokrotnie Złoty Krzyż Zasługi – 17 marca 1930 „za zasługi na polu organizacji i wyszkolenia wojska” Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Członkowie Towarzystwa Sportowo-Gimnastycznego „Strzelec” Kategoria:Ludzie urodzeni w Tartakowie Kategoria:Obrońcy Lwowa (1939) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie dyplomowani II Rzeczypospolitej Kategoria:Oficerowie 5 Pułku Piechoty Legionów Kategoria:Podpułkownicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Polscy jeńcy niemieckich obozów jenieckich Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Zastępcy dowódcy 69 Pułku Piechoty (II RP) Kategoria:Żołnierze Wojska Polskiego na emigracji w Wielkiej Brytanii po II wojnie światowej Kategoria:Urodzeni w 1895 Kategoria:Zmarli w 1973