mały|230x230px|Wejście do klasztoru mały|240x240px|Zrujnowany klasztor Magdalenek w Nowogrodźcu Klasztor Magdalenek w Nowogrodźcu () – zrujnowany klasztor sióstr magdalenek, znajdujący się w Nowogrodźcu (pow. bolesławiecki). Założony prawdopodobnie przez św. Jadwigę Śląską, z pewnością istniał już w 1247 roku. Wielokrotnie przebudowywany, po 1810 roku przestał być klasztorem i mieścił w swych murach różne instytucje, w tym sąd i seminarium ewangelickie. W 1945 roku został zniszczony przez zajmujące Nowogrodziec wojska sowieckie i do dziś znajduje się w ruinie. Jest jednym z nielicznych ufortyfikowanych klasztorów na Dolnym Śląsku i najstarszym klasztorem Magdalenek w Polsce. Od lipca 2022 roku ruiny klasztoru są własnością fundacji „Twoje Dziedzictwo”, planującej jego szeroko zakrojoną odbudowę.
Historia klasztoru przed 1945 rokiem Klasztor w Nowogrodźcu został założony w XIII wieku, prawdopodobnie za sprawą św. Jadwigi Śląskiej. Wiadomo, że już w 1247 roku z pewnością był on zamieszkiwany przez magdalenki, sprowadzone w to miejsce z Niemiec. Zakon w miarę upływu czasu umacniał swoje wpływy w Nowogrodźcu, w czym na pewno pomagało przyjmowanie w szeregi nowogrodzieckiego zgromadzenia córek z dobrych, bogatych rodów. Pod koniec XV wieku zgromadzenie nabyło cały Nowogrodziec, stając się jego właścicielem aż do końca swojego istnienia, co miało miejsce w 1810 roku. mały|Dawny dziedziniec klasztorny i ściana północna klasztoru Klasztor dobrze zarządzał miastem, już w pierwszych latach jego rządów w mieście zainstalowano kanalizację. Siostry zakonne wspierały miasto w czasach klęsk żywiołowych i innych kataklizmów, jednak niejednokrotnie zgromadzenie toczyło spory z radą miejską Nowogrodźca. W I połowie XVIII wieku doszło do wielkiego pożaru budynków klasztoru, a ich odbudowa przekształciła kompleks zabudowań klasztornych do stanu, w jakim znajdował się do końca II Wojny Światowej. W 1810 roku w wyniku sekularyzacji przeprowadzonej przez władze pruskie, zgromadzenie zakonne w Nowogrodźcu przestało istnieć. Budynki klasztorne poddano częściowej przebudowie, aby dostosować je do nowych ról. W nowogrodzieckim klasztorze ulokowano przez kolejne 135 lat między innymi sąd, więzienie, seminarium protestanckie, magazyny i lazaret podczas wojen napoleońskich.
Klasztor w 1945 roku i później mały|Schody wewnątrz wschodniej części klasztoru Klasztor, podobnie jak cały Nowogrodziec, niemal do końca wojny nie doświadczył żadnych zniszczeń ani nie był świadkiem działań bojowych. Dopiero w lutym 1945 roku pod miasto podeszły wojska sowieckie. W odróżnieniu od pobliskiego Bolesławca, Nowogrodziec bronił się przed Armią Czerwoną i wytrzymał osiem dni oblężenia. Zakończyło się ono wyparciem Niemców z miasta i zniszczeniem znacznej części zabudowy miasta. Zniszczenia spotęgowały rabunki i podpalenia. Sowieci nie oszczędzili budynków poklasztornych, powodując znaczne zniszczenia i grabiąc wszystko, co się tylko dało. W pierwszych powojennych latach krążyły wręcz pogłoski o gwałtach, jakich mieli tam dokonywać. Opuszczone budynki klasztorne w miarę upływu lat niszczały coraz bardziej, zarastając roślinnością.
Klasztor obecnie mały|Krużganki w północnej części klasztoru mały|Podziemia klasztoru w Nowogrodźcu mały|Dawny refektarz Obecnie budynki klasztoru znajdują się w ruinie. Zachowały się trzy budynki klasztorne (północno-wschodni, południowy i zachodni) i mury, które dawniej otaczały kompleks klasztorny od zachodu i północy. W bardzo dobrym stanie znajdują się podziemia klasztorne, zachowały się tam nawet resztki lamp i ściany dawnego pieca. Pomimo częściowego zagruzowania nadal jest możliwe dość swobodne przemieszczanie się po nich. Dobrze zachowane są też krużganki i parter północno-wschodniego budynku klasztornego – w krużgankach widać piękne łuki na sklepieniach, w niezłym stanie jest także duża sala, mogąca służyć kiedyś jako refektarz. W części północnej zachował się portal wejściowy z XVIII wieku i dwa wyjścia na dziedziniec wewnętrzny, niestety dziś całkowicie zarośnięty. Zachowały się niektóre pomieszczenia w części zachodniej klasztoru, a także niewielkie podziemia w części południowej. W całym klasztorze w bardzo złym stanie są wyższe kondygnacje wszystkich budynków, w zasadzie całkowicie zarośnięte. Dawna brama wyjazdowa na ulicę Strzelecką jest obecnie zamurowana. Tuż obok części południowej znajduje się doskonale zachowany i czynny do dziś kościół św. Piotra i Pawła, dawniej należący do klasztoru. W kiepskim stanie natomiast są masywne mury piaskowcowe, otaczające tereny klasztorne od strony ulicy Strzeleckiej, czyli od zachodu. Kilka lat temu duży fragment tych murów zawalił się.
W 2022 roku na terenie klasztoru rozpoczęły się pierwsze prace porządkowe, zainicjowane przez fundację „Twoje Dziedzictwo”, która przejęła kompleks zabudowań od władz gminy Nowogrodziec.
Przypisy
Bibliografia Olczak M., Abramowicz Z., Bolesławiec. Przewodnik historyczny, 1998. Olczak M., Abramowicz Z., Nowogrodziec. Historia miasta i okolic, 2000. Stefan K., Nieratka P., Nowogrodziec. Miasto ceramiki oraz jego okolice na przedwojennych pocztówkach, 2015. Klasztor zakonnic św. Marii Magdaleny (ruina) (dostęp: 2017-10-08) Klasztor św. Marii Magdaleny w Nowogrodźcu (dostęp: 2017-10-08) https://dolny-slask.org.pl/513806,Nowogrodziec,Klasztor_zakonnic_sw_Marii_Magdaleny_ruina.html (dostęp: 2017-10-08)
Kategoria:Historia Nowogrodźca Kategoria:Obiekty sakralne w Nowogrodźcu Nowogrodziec Kategoria:Zabytki nieruchome w Nowogrodźcu Klasztor