Oscylator tłumiony w przedstawieniu jednowymiarowym Wyobraźmy sobie oscylator harmoniczny, który doznaje siły kierującej pochodzącej od sprężyny o stałej sprężystości , dla której układ doznaje siły oporu , którym występuje stała Γ, która jest współczynnikiem tłumienia na jednostkę masy, lub po prostu jest zwana współczynnikiem tłumienia. Na układ też działa siły wymuszająca układ do ruchu F(t). Biorąc wszystkie te uwagi możemy napisać z drugiej zasady dynamiki Newtona równość różniczkową:
Tłumienie oscylacji harmonicznych bez udziału siły wymuszającej Równanie można napisać przy założeniu, że nie mamy siły wymuszającej F(t), wtedy tak otrzymane równanie możemy podzielić przez masę M, i wszystkie wyrazy przenosząc na jedną stronę, w takim wypadku:
Rozwiązaniem ogólnym równania jednorodnego liniowego jest rozwiązaniem oscylatora tłumionego zależne od stałej τ i częstotliwości kołowej ω:
Dalszym krokiem jest policzenie pierwszej i drugiej pochodnej zupełnej położenia względem czasu masy M oscylatora tłumionego , jego pierwsza pochodna jest:
Wyznaczmy teraz drugą pochodną zupełnej wyrażenia względem czasu, czyli pierwszą pochodną pierwszej pochodnej wyrażenia względem czasu, zatem do dzieła:
Ogólne rozwiązanie , pierwszą pochodną funkcji x(t) , a także drugą pochodną funkcji x(t) podstawiamy do równania różniczkowego :
Tożsamość dzielimy obustronnie przez , bo ono jest zawsze niezerowe, w ten sposób otrzymujemy tożsamość, w którym grupujemy wyrazy względem sinωt i cosωt:
Równość jest słuszna dla każdego czasu, stąd wynika, że czynniki stojące przy sin(ωt+θ) i cos(ωt+θ) powinny być zawsze równe zero, w ten sposób dostajemy układ dwóch równań:
Na podstawie układu równań otrzymujemy następujące tożsamości na τ i ω:
Rozwiązanie równania różniczkowego jednorodnego możemy przestawić w postaci równoważnej przy pomocy funkcji funkcji trygonometrycznych sinus i kosinus jako ich kombinację liniową pomnożoną przez funkcję eksponencjalną malejącą wraz z czasem do zero dla "t" nieskończonego:
Możemy wyznaczyć pierwszą pochodną wyrażenia , w ten sposób mamy wzór na prędkość ciała w chwili "t":
Wyznaczmy warunki początkowe dla t=0, tj. dla równania ,która jest położeniem masy w czasie "t", dla równania , który jest prędkością ciała o masie M w czasie "t", by potem wyznaczyć stałe A i B w zależności od warunków początkowych:
Wykorzystując fakty, tzn. (zależność na położenie ciała w czasie t=0) i (zależność prędkości ciała w chwili zerowej), w ten sposób ogólne rozwiązanie oscylatora harmonicznego tłumionego piszemy w postaci:
Jeśli natomiast , i wiedząc coś o liczbach zespolonych, które są wprowadzone w algebrze, możemy powiedzieć na podstawie :
Zatem równość możemy napisać na podstawie tożsamości i , w którym ω jest liczbą zespoloną, a także wykorzystując fakty o związkach pomiędzy funkcjami trygonometrycznymi a funkcjami hiperbolicznymi:
Wyznaczmy teraz energię całkowitą zmieniającą się wraz z czasem, która jest sumą energii kinetycznej i potencjalnej sprężystości, którego zapis jest przy wykorzystaniu wzoru , który jest wzorem na położenie ciała w chwili "t" i biorąc przykład słabego tłumienia, wtedy wyraz z Γ jako czynnik w możemy pominąć, bo ono jest bardzo małe, zatem w takim wypadku średnia energia całkowita jest:
Drgania stacjonarne podczas działania siły harmonicznej siły wymuszającej Każdą siłę wymuszającą okresową możemy rozłożyć w szereg Fouriera, których każdy wyraz jest funkcją kosinus o przesunięciu fazowym φ(ω) o amplitudzie F(ω), która ta całkowita siła jest przestawiona:
W szeregu weźmy tylko jeden wyraz, tak by funkcja kosinus nie zawierała wcale przesunięcia fazowego, wtedy tą siłę przestawiamy:
Całkowite równanie ruchu masy M dla drgań harmonicznych, gdy istnieją w nim straty energii spowodowane niezerowym współczynnikiem tłumienia, na którą to masę działa siła harmoniczna drgająca z częstością ω, przestawiamy:
Drgania wykonywane przez oscylator opisywany przez równanie jest napisana jako kombinacja funkcji sinus i kosinus:
Wzór podstawiamy do równania różniczkowego otrzymując tożsamość:
Równanie możemy pogrupować względem funkcji sinus i kosinus, w ten sposób otrzymać dalsze przekształcenie tej równości:
Równanie jest spełnione dla każdego czasu "t", wtedy współczynniki stojące przy kosinusach i sinusach są równe zero, wtedy mamy układ równań, które będziemy rozwiązywać ze względu na współczynniki A i B:
Z pierwszego równania możemy wyznaczyć stałą B zależną od stałej A, częstotliwości podstawowej ω, częstotliwości drgań siły wymuszającej i współczynnika tłumienia Γ, którego równanie jest:
Tożsamość możemy podstawić do drugiego równania układu równań , z którego w dalszych rozumowaniach otrzymamy wzór na stałą A:
Z tożsamości możemy wyznaczyć stałą A, którego wzór jest napisany przy pomocy częstotliwości kołowej drgań podstawowych ω i drgań wymuszonych ω:
Równanie przestawione wzorem jest to wzór na amplitudę absorpcyjną. Wzór na A podstawiamy do , w ten sposób otrzymujemy równość:
Równanie na stałą B nazywamy równaniem na amplitudę elastyczną. Wkład energii spowodowanej przez amplitudę elastyczną po uśrednianiu w ciągu całego okresu jest równy zero, bo straty energii są równe sile Fcosωt pomnożonej przez i dlatego ta amplituda w ogólności nie powoduje strat energii. Można udowodnić, że całkowita strata energii spowodowana przez amplitudę absorpcyjną spowodowaną po uśrednianiu jego w ciągu jednego okresu jest równa:
A dowód jego polega na uśrednianiu strat energii w czasie t w ciągu jednego okresu, jak widzimy poniżej straty energii są zależne od amplitudy absorpcyjnej, częstotliwości drgań siły wymuszającej i na samym końcu od amplitudy F drgań harmonicznej siły zewnętrznej działającej na nasz układ drgający:
Całkowita średnia energia tracona uśrednianą w ciągu jednego okresu jest wyrażona przy pomocy amplitudy elastycznej A, absorpcyjnej A, współczynnika Γ i masy drgającej M:
Można udowodnić, że wzór za pomocą prostych przekształceń, jest równy wzorowi . Całkowita energia zmagazynowana w oscylatorze tłumionym podtrzymywanym siłą wymuszającą jest wyrażona po uśrednianiu jej w ciągu jednego okresu:
Rezonans Wzór możemy przepisać w postaci równania na moc traconą podczas oporów ruchów, która jest tak skonstruowana, by dla ω=ω, by było P(ω)=P:
Stała proporcjonalności P została tak dobrana, by dla ω=ω, całkowita moc promieniowania była równa P. Wartość P równej połowie maksymalnej rezonansowej jest napisana w takiej formie, by było spełnione:
Z równości podanej w punkcie możemy wyznaczyć częstotliwość ω w zależności od częstotliwości podstawowej ω i współczynnika tłumienia, którego postać naszej tożsamości na tą wspomnianą częstotliwość jest:
Ponieważ częstotliwość kołowa drgań kołowych jest wielkością nieujemną, wtedy wyrażenie możemy tak napisać, w którym drugi składnik jest połową współczynnika tłumienia wziętej z minusem lub plusem:
Wyrażenie z plusem możemy odjąć od wyrażenia wziętego z minusem, w ten sposób otrzymujemy tożsamość na szerokość połówkową:
Amplituda elastyczna i jego zależność od częstości
Amplituda elastyczna jest dana wzorem , a jego stosunek do amplitudy absorpcyjnej piszemy:
Gdy częstotliwość siły wymuszającej jest o wiele mniejsza od drgań podstawowych układu, wtedy absorpcja energii jest zbyt mała w porównaniu z absorpcją energii w rezonansie przez układ. Dla drgającego układu daleko od rezonansu masy możemy napisać tożsamość, która jest spełniona w przybliżeniu:
Krzywe rezonansowe Dla oscylatora harmonicznego drgania wymuszone możemy opisywać za pomocą kilku wielkości zależne od częstotliwości kołowych, ale napiszmy najpierw wzór na amplitudę absorpcyjną:
Teraz wyznaczmy kwadrat modułu amplitudy, która jest sumą kwadratów amplitudy elastycznej i absorpcyjnej , wtedy:
Energię oscylacji określamy według wzoru , która jest definicją mocy traconej przez układ, znając definicję amplitudy absorpcyjnej , piszemy ją:
Całkowita energia zmagazynowana przez układ określamy jako sumę energii kinetycznej i potencjalnej posiadanej przez układ, którą piszemy w postaci wzoru , do której wykorzystamy wzór , w ten sposób otrzymamy końcową tożsamość opisującą tą naszą wielkość:
W powyższych wielkościach mianownik jest określony poprzez częstotliwość drgań podstawowych i częstotliwość drgań wymuszonych:
Definicja D napiszmy, gdy częstotliwość ω jest bliska ω, dla stanu słabego tłumienia, tzn. dla którego zachodzi Γ<<ω, przy pomocy tychże dysput sumę ω+ω możemy przestawić w przybliżeniu w postaci 2ω, wtedy D opisujemy wzorem przybliżonym na podstawie jej ścisłej definicji :
Wtedy możemy wprowadzić współczynnik R(ω), który jest tak dobrany by dla ω był równy jeden, czyli zachodziło R(ω)=1:
Funkcja jest funkcją parzystą ze względu na ω-ω, następnie udowodnimy, aby wspomniana funkcja była równa połowie jedynki, czyli wtedy powinno zachodzić , co z tego możemy wywnioskować , co dalej można łatwo udowodnić, że szerokość połówkowa naszej funkcji jest równa Γ. Funkcja R(ω) w optyce jest nazywana często rozkładem lorentzowskim, a w fizyce jądrowej jest nazywana krzywą rezonansową Breita-Wignera, dla którego zamiast ω i ω są zastępowane tam kolejno przez i .
Niestacjonarne drgania harmoniczne tłumione
Niestacjonarne drgania harmoniczne, która jest rozwiązaniem równania , która jest szczególnym rozwiązaniem równania różniczkowego , a dla równania jednorodnego , którego rozwiązaniem jest , to suma tych rozwiązań tutaj rozważanych piszemy:
Częstotliwość ω we wzorze jest to wielkość opisana wzorem .
Układ drgający niestacjonarny spoczywający w stanie początkowym Aby układ w stanie początkowym t=0 miał położenie zerowe, wtedy musi zachodzić B=A. Dalej będziemy mieli na myśli słabe tłumienie, tzn. czynnik exp(-Γ t) praktycznie się wcale nie zmienia w chwili w ciągu jednego okresu, zatem dla chwili początkowej mamy , ponieważ interesują nas częstotliwości rezonansowe niezbyt odległe od częstotliwości podstawowej, czyli kładziemy A=-A, czyli powinno chodzić:
co prędkość drgań początkowych jest równa zero, gdy zachodzi w przybliżeniu ω=ω, lub gdy A=0, co implikuje Γ=0. Na podstawie tychże omawianych wniosków dostajemy:
Gdy częstość wymuszająca drgania jest równa częstotliwości drgań tłumionych, czyli ω=ω, wtedy na podstawie możemy powiedzieć, że zachodzi własność:
Oscylator niestacjonarny przy braku tłumienia Tutaj kładziemy Γ=0, wtedy amplituda absorpcyjna A jest równa zero, wtedy wzór na amplitudę elastyczną jest wyrażona przy pomocy częstotliwości drgań podstawowych ω i częstotliwości drgań wymuszonych ω:
Wtedy położenie masy M , przy powyżej kładzionych warunkach, i wzoru na amplitudę ellastyczną , piszemy:
Jeśli wprowadzimy związki na częstotliwość średnią i wolnozmienną amplitudę oscylacji harmonicznych z niską częstością modulacji napisaną , wtedy położenie ciała w zależności od amplitudy modulacyjnej i amplitudę drgań przestawiamy:
Energia modulacji jest wprost proporcjonalna do kwadratu amplitudy modulacji określoną w punkcie jest określona w zależności od czasu i częstotliwości drgań podstawowych ω i częstotliwości drgań wymuszonych:
Gdy częstotliwość ω jest równa częstotliwości podstawowej ω, to wtedy położenie ciała możemy napisać, korzystając z wiadomości o granicach na funkcjach trygonometrycznych znanych z analizy matematycznej:
Drgania niestacjonarne nietrwałe i jego dudnienie Będziemy liczyli energię drgań niestacjonarnych od czasu w przypadku słabego tłumienia, zatem w takim wypadku czynnik eksponencjalny występujący we wzorze w ciągu jednego okresu niewiele się zmienia, wtedy możemy rozważmy przypadek, gdy częstotliwość wymuszająca i drgań tłumionych są bardzo bliskie częstotliwości podstawowej ω, zatem prędkość masy M liczymy jako pochodna wspomnianego wzoru w postaci przybliżonego wzoru:
Całkowita energia układu mechanicznego dla słabego tłumienia, piszemy przy pomocy prędkości drgań masy w zależności od czasu i położenia drgań tej samej masy w zależności do czasu :