Dotychczas rozważaliśmy fale opisując je w jednym kierunku. Wprowadzimy fale biegnące trójwymiarowe opisując je jako fale płaskie odpowiednio obracając układ współrzędnych. Przekonamy się, że przejście do trzech wymiarów daje nam coś więcej niż zwykła zamianę zmiennych dla fal płaskich rozchodzącej się względem starego układu wzdłuż osi "z", na podstawie tego otrzymujemy dodatkowe stopnie swobody. Dla trzecLinkh wymiarów możemy mieć falę elektromagnetyczną, którą dla jednego kierunku mamy czystą falę biegnącą.

Wektor propagacji dla płaskich fal harmonicznych Fala płaska rozchodząca się w jednym wymiarze, która jest falą harmoniczną dla z=0, jest funkcją o stałej amplitudzie A i częstotliwości kołowej ω, którego równanie fali dla tego "z" piszemy:

Gdy we wzorze podstawimy t'=t-z/v, wtedy otrzymamy fale płaską określoną w płaszczyźnie z:

Iloczyn liczby falowej i położenia z, czyli kz, możemy napisać dla układu obróconego względem tego układu o pewien kąt:

W ogólnym przypadku iloczyn wektora propagacji i wektora położenia możemy zapisać względem jego współrzędnych w postaci:

Równanie fali płaskiej rozchodzącej się w trójwymiarowej przestrzeni, nazywamy wychylenie od stanu równowagi, wykorzystując przy tym fakt , jest określane przez:

Prędkość fazowa Funkcję fazową napisaną dla fali płaskiej rozchodzącej się w kierunku nazywamy funkcję zależną od częstotliwości kołowej i liczby falowej:

Będziemy się tutaj zajmować przypadkiem, gdy φ jest funkcją stałą:

Interesuje nasz przypadek, gdy , bo fala rozchodzi się zgodnie z kierunkiem wektora propagacji, zatem w takim przypadku prędkość fazową definiujemy jako stosunek częstotliwości kołowej ω i liczby falowej k, która jest długością wektora propagacji.

Przykłady fal biegnących w trójwymiarze Fala elektromagnetyczna rozchodząca się w przestrzeni, której częstość kołowa jest zależna od składowych wektora propagacji, posiada związek dyspersyjny:

Dla fal rozchodzących się w ośrodku dyspersyjnym z prędkością "v", w którym możemy zapisać jako stosunek prędkości światła i stałej załamania, w którym to możemy zastąpić w "c" przez prędkość "v", wtedy mamy związek dyspersyjny dla tej rozważanej prędkości:

Rozchodząca się fala w jonosferze, która ma częstość podstawową równą ω, dla którego częstość kołowa jest zależna od tej częstości i od wektora propagacji, ma związek dyspersyjny:

Fale stojące Fale biegnące w dwóch osobnych kierunkach i mające takie same amplitudy i częstotliwości kołowe, w wyniku nakładania się takich fal, otrzymamy związek:

Pamiętając, że , to stosując odpowiednie przekształcenia trygonometryczne możemy napisać na podstawie związek:

Trójwymiarowe równanie falowe według klasycznego równania fali Wyznaczmy teraz drugą pochodną cząstkową równania fali względem czasu:

A teraz policzmy drugie pochodne wspomnianego równania fali względem położeń w trzech możliwych sposobach, tzn. względem trzech możliwych współrzędnych:

Całkowite równanie falowe na podstawie związku , , i , przy wykorzystaniu definicji długości wektora propagacji, którego długość jest liczbą falową, przy definicji prędkości falowej , i definicji laplasjanu, czyli operatora Δ, jest napisane według:

Przykłady równań fali Równanie falowe dla fali elektromagnetycznej rozchodzącej się w próżni, przy założeniu, że prędkość fazowa fali jest równa prędkości światła w próżni równej "c", jest:

Dla fal elektromagnetycznych rozchodzących się w ośrodku dyspersyjnym należy w równaniu falowym, wprowadzić prędkość rozchodzącej się fali równą c/n. Wtedy równanie różniczkowe falowe zapisujemy w formie:

Dla fal rozchodzących się w jonosferze równanie falowe jest natomiast zależne dodatkowo od częstotliwości podstawowej ω, która jest przedstawiona w postaci:

Fale elektromagnetyczne rozchodzące się w falowodzie

Równanie falowe dla przestrzeni dwuwymiarowej, w której rozchodzą się fale elektromagnetyczne określanych względem współrzędnych igrekowej i zetowej, jest napisane według:

Całkowite równanie fali elektromagnetycznej rozchodzącej się w falowodzie, określamy jako funkcję y i z, jest:

Związek na podstawie zachodzi, gdy mamy związek dyspersyjny:

Funkcja fali na obu końcach naszego falowodu jest tak skonstruowane by w tych punktach była równa zero, co dla y=0 zachodzi automatycznie, ale znów dla y=b już nie, aby to zachodziło musi być spełniony warunek:

Będziemy teraz rozpatrywać częstość progową, czyli tzn. dla której zachodzi m=1, wtedy warunek dyspersyjny dla której zachodzi wniosek na k, zapisujemy na w sposób:

Widzimy, że związek dyspersyjny ma kształt podobny do związku dyspersyjnego w jonosferze albo do związku dyspersyjnego dla wahadeł sprzężonych ze sobą dla małych k:

Dla częstości kołowej poniżej częstości πc/b równanie fali przestawiamy w zależności od stałej zaniku χ:

Związek dyspersyjny dla równania fali , który można otrzymać podstawiając go do , otrzymujemy wtedy inny wzór do , który jest w postaci:

Fale biegnące krzyżujące się nawzajem Równanie fali możemy zapisać jako superpozycja fal biegnących o takich samych częstotliwościach, ale różnych liczbach falowych, którego schemat krzyżowania się tychże fal przestawiana jest jako:

dla której we wzorze mamy związek dla wektorów propagacji:

Krzyżowanie się fal wynika z tego, że i dla związków mają przeciwne skierowane składowe igrekowe tychże omawianych wektorów propagacji.

Prędkość fazowa i grupowa fal rozchodzących się fal falowodzie

Ilustracja dla fal biegnących w falowodzie pozwala na ustalić związek pomiędzy prędkością grupową a fazową w wyniku nakładania się dwóch fal krzyżujących się ze sobą. Odpowiednik znosi składową igrekową z z tą sama składową, ale oba te wektory propagacji mają tą sama składową zetową. Podczas gdy promień przebywa odległość ct, w tym czasie czoło fali przebyło odległość równą:

Podobnie mówimy dla prędkości grupowej uzmysławiając sobie, że zachodzi:

Wyznaczmy teraz iloczyn prędkości fazowej i grupowej, który jest równy kwadratowi prędkości światła:

Drugi bardzo ważny związek wynika skorzystania z udowodnionego związku :

jeśli do związku podstawimy związek , w ten sposób otrzymujemy związek dyspersyjny w zależności do liczby dyskretnej dodatniej całkowitej m i współrzędnej zetowej wektora propagacji:

Co potwierdza zgodność z .

Odbijanie światła i jego przepuszczanie padającego ze szkła do powietrza

Określmy teraz dwa ośrodki, którym pierwszym jest powietrze a drugim szkło, szkło rozciąga się z minus nieskończoności do zera, a druga część przestrzeni stanowi próżnia. Wartości wektorów propagacji określamy z definicji prędkości fazowej dla próżni dla światła w sposób:

Współrzędne igrekowe wektorów propagacji są sobie równe w próżni i w szkle, i je zapisujemy na w sposób:

Związek otrzymany w punkcie podstawiamy do związku na całkowitą wartość wektora propagacji dla przestrzeni dwuwymiarowej, z którego możemy otrzymać wzór na kwadrat współrzędnej zetowej wektora propagacji:

Gdy promienia załamanego nie ma, wtedy kwadrat współrzędnej zetowej wektora falowego dla fali w próżni jest równy zero. Ten kąt przy którym to pojawia się jest zwany kątem granicznym padania całkowitego odbicia wewnętrznego i przejawia się on według :

Wyprowadzenie prawa Snelliusa Weźmy sobie dwa dowolne ośrodki, w którym pierwszy jest ośrodek o współczynniku załamania n, a drugi o współczynniku załamania n. Mając na myśli, że igrekowe współrzędne promienia przed i po załamaniu w zależności od całkowitej długości liczby falowej przestawiamy jako:

Porównując te dwie wielkości na współrzędne igrekowe dla ośrodka pierwszego jak i drugiego, które się nie zmieniają, to możemy określić pewien związek pomiędzy kątami padania i załamania:

Całkowite wewnętrzne odbicie Rozważmy przypadek, gdy we wzorze wyrażenie to przyjmuje wartość ujemną dla pewnych katów większych od kąta granicznego, zatem weźmy sobie na tyle duży kąt by stała miała wartość ujemną, wtedy należy napisać:

Wtedy związek , który jest napisany w zależności od kąta padania na granicy dwóch ośrodków θ, na postawie , jest:

Fala elektromagnetyczna rozchodząca się w próżni jest fala zanikającą, która opisywana jest przy pomocy funkcji proporcjonalnej do funkcji wykładniczej:

Widzimy, że wtedy funkcja falowa jest falą biegnącą wzdłuż osi igrekowej, a falą wykładniczą wzdłuż osi zetowej. Patrząc na wzór , to średnia gęstość energii jest wprost proporcjonalna do jego średniej czasowej kwadratu funkcji falowej.

Teoretyczny opis fal na wodzie Zawsze nas interesowały fale na wodzie. Pominiemy niektóre właściwości rzeczywistej wody, miedzy innymi jej lepkość, dla której Prof. Richard Feynman określa je mianem suchej wody. Przemieszczenie na wodzie poszczególnych punktów, które będziemy opisywać jej jako położenie poszczególnych elementów wody zależne od położenia i czasu, określamy je przez:

Chwilowa prędkość wody o współrzędnych x, y w stanie równowagi, która jest określana jako pochodna cząstkowa przemieszczenia , jest pisana:

Lokalne prawo zachowania masy mówi, że suma dywergencji iloczynu prędkości przez gęstość i pochodnej cząstkowej gęstości cząstkowej względem czasu jest równa zero, a my będziemy rozpatrywać, gdy gęstość wody nie zmienia się w czasie i też w przestrzeni, wtedy dywergencja wektora prędkości powinna być równa zero, co do tak uzyskanego prawa podstawiamy :

Warunek braku pęcherzyków we wzorze indukuje, że dywergencja wektora przemieszczenia poszczególnych elementów wody indukuje natomiast fakt:

Brak wirów w wodzie indukuje wskazuje, że rotacja wektora prędkości pokazuje, a co za tym idzie, że rotacja przemieszczenia jest wielkością stałą i równą zero, tzn. że powinno zachodzić przy braku pęcherzyków :

Przyjmijmy, że funkcje ψ i ψ, które są przemieszczeniami w zależnymi od czasu i położenia iksowego, która względem tych argumentów zmieniają się w sposób sinusoidalny lub kosinusoidalny, przedstawiają się:

Zależności pomiędzy ruchem poziomym a pionowym Wzory i możemy podstawić do i , w ten sposób otrzymujemy warunki w postaci dwóch równań różniczkowych względem dwóch nieznanych funkcji, które chcemy wyznaczyć:

Równanie różniczkujemy obustronnie względem "y" i wykorzystujemy do niego równość , otrzymujemy równanie drugiego rzędu, którego rozwiązanie podamy w jednej linijce:

Końcowe rozwiązanie f(y) podane w punkcie podstawiamy do wzoru różniczkowego za f(y) , w ten sposób otrzymujemy równość na rozwiązanie g(y):

Warunki brzegowe na dnie zbiornika wodnego Na dnie zbiornika wodnego nie ma ruchu pionowego wody, zatem powinno zachodzić dla y=-h warunek ψ(-h)=0, co indukuje od razu warunek brzegowy zależności stałej B od stałej A, który piszemy wzorem , co daje nam równania na przemieszczenia względem osi iksowej i igrekowej, co je piszemy wzorami:

Gdy mamy do czynienia z głęboką wodą, wtedy przemieszczenia i możemy napisać po pominięciu wyrazu z e, w ten sposób otrzymujemy wzory na ψ i na ψ:

Gdy mamy doczynienia z wodą płytką, wtedy należy pominąć wyrazy z dokładnością do wyrazów liniowych względem przestawienia , w ten sposób dostajemy wniosek:

Związek dyspersyjny dla fal grawitacyjnych rozchodzącej się w wodzie

Całkowita siła działając na nieskończenie mały element objętości wody o masie Δm, która działa na powierzchni piszemy z definicji siły pochodzącej od ciśnienia, jest:

Druga zasada dynamiki Newtona dla naszego elementu wody o masie ΔM dla niezrównoważonej siły F wprost proporcjonalnej do drugiej pochodnej igrekowego przemieszczenia względem czasu jest określana według:

Jeśli połączymy związki i przy istniejących funkcjach jako przemieszczenia iksowego i przemieszczenia igrekowego , w ten sposób dostajemy związek dyspersyjny kwadratu częstotliwości kołowej względem liczby falowej i głębokości wody:

Patrząc na wzór możemy napisać wzory na związki dyspersyjne na kwadrat częstotliwości kołowych dla wody głębokiej i płytkiej:

Fale biegnące na wodzie