Partykuła は (partykuła tematu)
Partykuła ta ma na celu określenie tematu, a nawet kontekstu wypowiedzi. Podajemy ją po rzeczowniku lub zaimku. W języku polskim rola ta przypada zwykle podmiotowi, choć temat wskazywany jest poprzez porządek zdania - pierwsza część to temat, część nowa, opisywana, druga część to temat, część znana. Pomimo, że zapisujemy ją znakiem hiragany は (ha), czytamy jako わ (wa).
Przykłady:
「ねこはたべている。」(Neko wa tabete iru.) - Kot je (dosłownie: Jeżeli chodzi o kota, to je).
Rzeczowniki użyte w tych przykładach:
ねこ - kot
Partykuła が (partykuła podmiotu)
Partykuły tej używa się, aby wskazać podmiot, czyli określić agenta czynności opisywanej przez czasownik. Przykłady:
「ねこがたべている。」(Neko ga tabete iru.) - Kot je 「ねこがいます。」(Neko ga imasu) - Jest (ożyw.) kot
Rzeczowniki użyte w tych przykładach:
ねこ - kot
Partykuła を (partykuła dopełnienia bliższego)
を (wo) zaznacza dopełnienie orzeczenia: cel akcji. Określa biernik, czyli odpowiada na pytanie: kogo? co?. Czasami を w systemie romaji zapisywane jest jako o, ale etymologicznie wywodzi się z wo.
W języku polskim, zdania mają następujący szyk:
Podmiot > Orzeczenie > Dopełnienie
W języku japońskim tylko pozycja czasownika jest określona: znajduje się on na końcu zdania, podmiot oraz dopełnienie mogą pojawiać się na pozostałych pozycjach bez uwzględniania szczególnych reguł:
Podmiot > Dopełnienie > Orzeczenie Dopełnienie > Podmiot > Orzeczenie
Partykuła を występuje tylko przed czasownikiem!
Przykłady:
「ねこがみずをのんでいる。」 (Neko ga mizu wo nonde iru.) tłumaczymy jako "Kot pije wodę."
「みずをねこがのんでいる。」 (Mizu wo neko ga nonde iru.) znaczy dokładnio to samo co powyższe.
Części zdania, które można wywnioskować z kontekstu najczęściej są z niego usuwane. Partykuła を jest często omijana w potocznej japońszczyźnie.
Partykuła を również może być używana do zaznaczania miejsc, przez które następuje ruch lub miejsce, z którego się odchodzi:
Przykłady: 公園を歩きましょう。(こうえんを あるきましょう) Przejdźmy się po parku (przez park).
毎日八時に仕事に家を出ます。(まいにち はちじに しごとに うちを でます。)Co rano wychodzę z domu do pracy o ósmej.
Partykuła か (partykuła pytajna)
Partykuła か występująca na końcu zdania zmienia je z twierdzącego w pytające.
Składnia: [(czasownik か]
Przykłady:
「なん です か。」 (nan desu ka) - Co to jest? 「ねこが います か。」 (neko ga imasu ka) - Czy masz kota? 「どこか いきました か。」 (doko ka ikimashita ka) - Poszedłeś gdzieś?
Wyrazy użyte w tych przykładach:
なん co ねこ kot どこ gdzie
Partykuła の (partykuła dopełnienia)
Partykuła の odpowiada przypadkowi dopełniacza (odpowiada na pytania czyj? kogo? czego?). Służy ona także do określania przynależności, dlatego też nazywana jest również partykułą dzierżawczą.
「わたしのなまえはフィリップです。」 (Watashi no namae wa Firippu* desu.) - "Nazywam się Filip (Jeśli chodzi o moje imię, to /brzmi ono/ Filip".
Słowo Filip zapisane jest w katakanie, ponieważ nie jest to słowo pochodzenia japońskiego.
とうきょうのたてもの。 (Tōkyō no tatemono) - "budynki (budowle) Tokio"
Partykuła の (partykuła emfatyczna) Występując na końcu zdania, po czasownikach wskazuje wyjaśnienie lub emocjonalny nacisk mówiącego. Forma ta jest używana tylko przez kobiety oraz dzieci i to tylko w stosunku do osób z którymi utrzymują bliskie stosunki.
おなかがいたいの (Onaka ga itai no) - "Boli mnie brzuch".
Czasami występując na końcu zdania określa pytanie. Jest to skrócona forma no desu ka.
どうしたの (Dōshita no) - Co z tobą?
Partykuła に (partykuła lokatywna w, na)
Partykuła ta określa celownik (komu? czemu?) oraz miejscownik (o kim? o czym?).
「まいにちだいがくにゆく。」 (Mainichi daigaku ni yuku.) - "Każdego dnia chodzę na uniwersytet."
Inną cechą tej partykuły jest zamiana rzeczownika w przymiotnik.
「ほんとうにおもしろいです。」 (Hontō ni omoshiroi desu.) "[To] jest naprawdę interesujące." (Hontō jest rzeczownikiem (prawda), razem z partykułą に zamienia się w przymiotnik.)
に jest także używana do określania miejsca, czasu i celu (w, na, do, dla, przez).
「ほしにとんでいく。」 (Hoshi ni tonde iku.) - "Lecąc do gwiazd."
Partykuła へ (partykuła kierunku, celu)
へ he (wymawiana jako e, gdy pełni rolę partykuły), określa przypadek skierowania, wysłania ("w", "na", "do", "ku").
「おかあさんはみせへいく。」 (O-kaa-san wa mise e iku.) - "Mama idzie do sklepu".
W prostych zdaniach, jak powyższe, zamiast partykuły へ możemy użyć に ni. Przy bardziej skomplikowanych zdaniach, aby uniknąć nieporozumień, które słowo określa cel, lepiej użyć へ.
Partykuła と (łącznik i)
Ta partykuła spełnia rolę spójnika (i), łącząc dwa lub więcej wyrazów w grupę.
Składnia [ rzeczownik - (partykuła と) - rzeczownik ... ]
Przykłady:
「これ と それ がみどりです」 (kore to sore ga midori desu) - To i tamto jest zielone
Wyrazy użyte w tym przykładzie:
これ to それ tamto みどり(の) zielone
Partykuła と (razem z)
Używamy ją aby określić kiedy jedna osoba robi coś z drugą.
Składnia: [ (Podmiot) - (partykuła と) - (orzeczenie) ]
Przykłady:
「 スミスさん と テニスを します」 (sumisu-san to tenisu wo shimasu) - (Ja) gram w tenisa z panem/panią Smith
Rzeczowniki użyte w przykładach:
スミスさん - pan/pani Smith (uprzejmie) テニス - tenis
Partykuła も (także)
Partykuła ta oznacza także, również. Stawiamy ją po podmiocie. Zastępuje ("wypiera") partykuły は が oraz を , a "współgra" z とで oraz に
Można używać jej także do formułowania dłuższych list, wyliczeń, które są określone przez jedną z podstawowych partykuł (は, を, lub が). Dotyczy to tylko list, w których występuje więcej elementów niż 2, ponieważ przy krótszych listach używa się raczej partykuły と.
Przykłady:
「ねこ も のみます。」 - Kot także pije. 「しょうねん も しょうじょ も じょせい も だんせい も にんげん です。」 - Chłopcy, dziewczęta, kobiety i mężczyźni są ludźmi (Chłopcy, również dziewczęta, również kobiety również mężczyźni są ludźmi). [きのうわたしはがっこうでもしゃしんをとりました。] Wczoraj także robiłem zdjęcia w szkole.
Rzeczowniki użyte w tym przykładzie:
しょうねん - chłopiec (chłopcy) しょうじょ - dziewczyna (dziewczęta) じょせい - kobieta (kobiety) だんせい - mężczyzna (mężczyźni) にんげん - ludzie がっこう - szkoła しゃしん - zdjęcie -a
Partykuła で (określanie lokalizacji akcji)
で de używamy do wyrażania gdzie odbywała się akcja.
SKŁADNIA: [ (Miejsce/Pytanie) - (Partykuła) - (Czasownik) ]
「わたしは レストラン で たべます」 (watashi wa resutoran de tabemasu) "Jem w restauracji."
「スミスさんと こうえん で テニスを しました」 (sumisu-san to kouen de tenisu wo shimashita) - "Grałem w tenisa z panem Smithem w parku."
Rzeczowniki użyte w tych przykładach:
わたし ja レストラン restauracja こうえん park
Partykuła で (wyjaśnianie znaczenia, sposobu)
で de używa się także do wyjaśniania znaczenia, sposobu. Określa narzędnik (z kim? z czym?) lub miejscownik (o kim? o czym?).
SKŁADNIA: [ (Znaczenie/Pytanie) - (Partykuła) - (Czasownik) ]
「だいがくに なん で いきますか」 (daigaku ni nan de ikimasuka) - "W jaki sposób dostajesz się do szkoły?"
「じてんしゃ で いきます」 (jitensha de ikimasu) - "Jadę na rowerze."
Rzeczowniki użyte w tych przykładach:
だいがく uniwersytet じてんしゃ rower
Partykuły wskazujące Są to słowa które pełnią podobną funkcję wskazywania relacji między elementami zdania jednak różnią się od klasycznych partykuł.
Partykuła から ("od") Wskazuje początek czasu, miejsca lub punkt startowy akcji.
Może znaczyć też „ponieważ”, ale to osobne użycie.
Przykłady:
とうきょう から きました。 → Przyjechałem z Tokio.
くじ から じゅぎょうがあります。 → Lekcja jest od 9:00.
Partykuła まで ("do") Wskazuje koniec czasu, miejsca lub punkt końcowy akcji.
Przykłady:
えき まで あるきます。 → Idę do stacji.
ごじ まで べんきょうします。 → Uczę się do 17:00.
Obie te partykuły często występują razem
Przykład:
くじからごじまで → od 9:00 do 5:00
Rzeczowniki użyte w tych przykładach: とうきょう - Tokio えき - Stacja/Dworzec じゅぎょう - Lekcja じ - Godzina