Lakciōni 2

Część gramatyczna – szyk zdania i szyk pytań 1. Szyk zdania oznajmującego jest bardzo prosty, jest bowiem identyczny, jak w języku polskim; to znaczy podmiot – orzeczenie – dopełnienie. Przykład: As asma Dari – Jestem Daria. Tenā ast genā – Ona jest kobietą. 2. Szyk zdania przeczącego jest również nieskomplikowany, wystarczy bowiem przed czasownik wstawić ni – nie: Tāns ni ast genā. – On nie jest kobietą. 3a. Jeśli chodzi o zdania pytające, mamy dwie opcje. Pierwszą z nich jest sytuacja, gdy używamy zaimków pytających, takich jak: kto, co, gdzie, kiedy... Wówczas szyk zdania wygląda: Zaimek – podmiot – orzeczenie – dopełnienie, np: Kas tū assei? – Kto ty jesteś?

3b. W drugiej sytuacji po polsku używamy czy, to jest rodzaj pytania prostego: Orzeczenie – podmiot – dopełnienie; Assei tū Mārks? – Jesteś Marek? lub Czy ty jesteś Marek?

Jak się przedstawić? Skoro poznałeś/aś już odmianę czasownika być, możesz w prosty sposób przedstawić się. Ktoś może zadać Ci pytanie: Kas tū assei? – Kim jesteś?, dosłownie Kto ty jesteś? Ka twajs emmens ast? – Jak masz na imię? Możesz odpowiedzieć: As asma... (imię) – Jestem... Majs emmens ast... – Na imię mam..., dosłownie Moje imię jest... Możesz też użyć innych zwrotów: Kāigi tū assei bilītan? – Jak się nazywasz?, dosłownie Jak jesteś nazywany? As asma bilītan... – Nazywam się..., dosłownie Jestem nazywany...

Jak przedstawić osobę trzecią? Może zdarzyć się okazja, że będziesz przedstawiać osobę obok. Najprostszym dialogiem w takiej sytuacji byłoby: Kas sta/stan ast? – Kto to jest? Odpowiadasz: Sta/Stan ast... (imię) – To jest...

Jak zapytać o daną rzecz/roślinę/zwierzę? Pytanie: Ka sta/stan ast? – Co to jest? Odpowiedź: Sta/stan ast... – To jest...

Uwagi Stan oraz sta znaczy to i może być używane zamiennie. Po każdych 2 lekcjach w następnym temacie znajdą się ćwiczenia.

Inne zwroty i wyrażenia jā – tak ni – nie kaīls ankstāinai – dzień dobry (rano) labban dēinan – dzień dobry (po południu) labban bītan – dobry wieczór kaīls – cześć, witaj sandēi – do widzenia, z Bogiem labban naktin – dobranoc ērdiw – pa, do zobaczenia dīnkun – dziękuję debīkan dīnkun – bardzo dziękuję etwinūis – przepraszam (dosłownie znaczy to wybacz, gdy mówimy do więcej niż jednej osoby używamy słowa etwinūiti) madli – proszę (zarówno prośba, jak i kiedy np. coś komuś podajemy) Kāigi tebbei ēit? – Co u ciebie? Mennei ēit labbai, adder tebbei? – U mnie dobrze, a u ciebie? Kwēi tū buwinna? – Gdzie mieszkasz? As buwinna en... – Mieszkam w... Kāigi wūran tū assei? – Ile masz lat? As asma... mettan wūran. – Mam... lat. Iskwendau tū assei? – Skąd pochodzisz? As asma iz... – Pochodzę z... Enimmumni ast sēn tin erzinātun si. – Miło mi cię poznać. Mes wūrai ni bēimai widāwusis si. – Dawno się nie widzieliśmy.