Interfejs użytkownika

Człowiek nie jest zdolny do bezpośredniej komunikacji z komputerem. Aby była możliwość wymiany informacji między użytkownikiem, a programem niezbędne są elementy pośredniczące zwane interfejsem użytkownika. Interfejs ten składa się z części sprzętowej (np. monitor, klawiatura, mysz, drukarka itp.), jak i programowej (zwykle są to procedury systemu operacyjnego odpowiedzialne za odczyt urządzeń wskazujących, jak i wyświetlanie obrazu na ekranie monitora).

W programowaniu jako interfejs użytkownika rozpatruje się część oprogramowania zajmującą się obsługą urządzeń wejścia/wyjścia przeznaczonych dla interakcji z użytkownikiem.

Rodzaje interfejsu użytkownika

Interfejs tekstowy — urządzenie wejściowe to klawiatura, a wyjściowe wyświetlacz w trybie znakowym. Ten typ interfejsu realizowany jest w AutoIt za pomocą tzw. konsoli tekstowej.

Interfejs graficzny — wejście to urządzenie wskazujące (np. myszka), a wyjściowe to wyświetlacz w trybie graficznym. Interfejs graficzny tworzony jest z użyciem:

- wyskakujących okienek (z ang. popup)

- GUI (ang. Graphical User Interface) opartym na kontrolkach systemu operacyjnego Windows

Wymienione powyżej sposoby nie wykluczają się wzajemnie, można stworzyć interfejs korzystający jednocześnie z konsoli, GUI i popup'ów, a wszystkie te elementy mogą wymieniać między sobą dane.

Ponieważ tryb tekstowy jest mocno przestarzały, a GUI dość skomplikowany, na początek zajmiemy się wyskakującymi okienkami.

Ten sposób realizacji interfejsu jest bardzo prosty, gdyż sprowadza się do wywołania pojedynczej funkcji z niewielkiego zresztą zbioru.

Dwa najważniejsze okienka: MsgBox i InputBox

MsgBox

Funkcję służące do wyświetlania na ekranie komunikatów poznaliśmy już w rozdziale "Pierwszy program", teraz opiszę ją dokładniej: MsgBox ( flag, "tytuł", "tekst" [, czas [, hwnd]] )

Funkcja zwraca kod wciśniętego przycisku lub -1 jeżeli okno zostało zamknięte po zadanym czasie.

Kody przycisków:

1 - OK

2 - CANCEL / Anuluj (w polskiej wersji systemu operacyjnego)

3 - ABORT / Przerwij

4 - RETRY / Ponów próbę (dla flag=2 i 5)

5 - IGNORE / Ignoruj

6 - YES / Tak

7 - NO / Nie

10 - TRY AGAIN / Ponów próbę (dla flag=6)

11 - CONTINUE / Kontynuuj

flag - określa rodzaj przycisków, ikony wyświetlanej w oknie komunikatu itp. (w nawiasie wartość szesnastkowa):

KLAWISZE:

0 (0x0) - OK

1 (0x1) - OK | Cancel (OK | Anuluj)

2 (0x2) - Abort | Retry | Ignore (Przerwij | Ponów próbę | Ignoruj)

3 (0x3) - Yes | No | Cancel (Tak | Nie | Anuluj)

4 (0x4) - Yes | No (Tak | Nie)

5 (0x5) - Retry | Cancel (Ponów próbę | Anuluj)

6 (0x6) - Cancel | Try Again | Continue (Przerwij | Ponów próbę | Kontynuuj)

IKONY:

0 (0x0) - bez ikony

16 (0x10) - ikona błędu (krzyżyk w czerwonym kole) + dźwięk systemowy

32 (0x20) - ikona zapytania (znak zapytania w niebieskim kole)

48 (0x30) - ikona ostrzeżenia (wykrzyknik w żółtym trójkącie) + dźwięk systemowy

64 (0x40) - ikona informacji (i w niebieskim kole) + dźwięk systemowy

KTÓRY KLAWISZ JEST DOMYŚLNY:

0 (0x0) - pierwszy

256 (0x100) - drugi

512 (0x200) - trzeci

DODATKOWO:

4096 (0x1000) - ikonka na belce okna

262144 (0x40000) - okno otrzymuje atrybut "zawsze na wierzchu"

524288 (0x80000) - tekst na belce i w oknie wyrównywany do prawej strony

Wszystkie te atrybuty możemy łączyć poprzez dodanie odpowiadających im wartości. Jeżeli chcemy otrzymać okno z przyciskami "Tak|Nie|Anuluj", ikoną stop, domyślnym przyciskiem "Nie" i atrybutem zawsze na wierzchu,to musimy dodać liczby

3 + 16 + 256 + 262144 (prościej będzie szesnastkowo 0x40113).

"tytuł" - tekst wyświetlony na belce okna komunikatu.

"tekst" - tekst wyświetlany w okienku komunikatu. Jeżeli chcemy by był wielowierszowy to w jego treść należy wstawić znaki nowego wiersza (@LF)

czas - parametr opcjonalny, pozwala ona na zakończenie wyświetlania komunikatu po określonym czasie podanym w sekundach. Jeżeli będzie pominięty to okienko nie zamknie się samoczynnie.

Okno komunikatu będzie wyświetlone na środku ekranu. Jeżeli zamiast tytułu okna użyjemy słowa kluczowego Default, to domyślnym tytułem będzie nazwa skryptu (jak w makrze @Scriptname).

Przykład: ;jeżeli nie wciśniemy żadnego klawisza to okno zamknie się po 10s, a $kl=-1 $kl = MsgBox(0x40113, Default, "Komunikat testowy, "&@LF&"ma trzy wiersze, "&@LF&"ten jest trzeci.", 10)

InputBox

Jest to podstawowe okienko do wprowadzania danych z klawiatury: InputBox ( "tytuł", "opis" [, "propozycja" [, "maskowanie" [, szerokość [, wysokość [, x [, y [, czas [, hwnd]]]]]]]] ) Funkcja zwraca tekst znajdujący się w polu wprowadzania.

Jeżeli pole jest puste, to zostaje zwrócony pusty string.

Makro @error przyjmie wartość:

0 - string jest prawidłowy

1 - naciśnięto przycisk Cancel (Anuluj) lub przycisk zamknięcia okna

2 - upłynął zadany czas oczekiwania

3 - okno InputBox nie może zostać otwarte (zazwyczaj powodem są złe wartości argumentów)

4 - okno InputBox nie może zostać otwarte na danym wyświetlaczu (monitorze)

5 - niewłaściwa wartość parametrów x lub y (po za wielkością wyświetlacza)

Można dowolnie zmieniać wielkość okienka, ale minimalny wymiar to około 190 x 115 pikseli. Rozmiar domyślny wynosi około 250 x 190 pikseli.

String zwracany nie może być dłuższy niż 254 znaki. Jeżeli tekst wprowadzony zawiera znak powrotu karetki (jak @CR) lub znaki nowego wiersza (jak @LF), zwracany string zostanie obcięty do pierwszego takiego znaku.

"tytuł" - tekst wyświetlony na belce okna (domyślnie nazwa skryptu).

"opis" - tekst wyświetlany wewnątrz okna (nie w polu wprowadzania). Jeżeli chcemy by był wielowierszowy to w jego treść należy wstawić znaki nowego wiersza (@LF).

Pozostałe parametry są opcjonalne:

"propozycja" - propozycja zwracanego stringu, jest wyświetlana w polu wprowadzania (domyślnie pusty string).

"maskowanie" - znak jaki zastąpi w polu wprowadzania wprowadzane znaki (używane przy wpisywaniu haseł). Jeżeli wstawimy spację to znaki nie będą maskowane (jest to wartość domyślna).

Jeżeli po znaku maskującym wpiszemy literę m (małą lub wielką) będzie to oznaczało, że zwracany string nie może być pusty (gdy pole wprowadzania jest puste to zostanie zablokowany przycisk "OK").

Po znaku maskującym lub po literze m możemy jeszcze podać liczbę ograniczającą maksymalną długość wprowadzanego tekstu np. "*9" lub " M12".

szerokość i wysokość - szerokość i wysokość okna w pikselach, domyślną wartość uzyskujemy wpisując liczbę ujemną lub słowo kluczowe Default.

x i y - położenie lewego górnego narożnika okna w pikselach (wartość domyślna to okno na środku ekranu).

czas - czas w sekundach po którym okno zostanie automatycznie zamknięte (domyślne jest pominięcie tego parametru, czyli okno nie zamyka się samoczynnie).

Przykład (wprowadzanie hasła o maksymalnej długości 8 znaków, okno o domyślnej wielkości, na połowie wysokości ekran, przy jego lewej krawędzi): $sPas = InputBox("Test InputBox", "Wprowadź hasło, "&@LF&"max. 8 znaków.", "", "*M8", Default, Default, 0)

hwnd Teraz należy jeszcze wyjaśnić znaczenie występującego w obu funkcjach opcjonalnego parametru "hwnd". Jest to uchwyt do okna nadrzędnego. W momencie zamknięcia naszego okna uaktywni się właśnie to nadrzędne okno.

Prześledźmy to na poniższym przykładzie: Run("notepad.exe") ;uruchomienie notatnika Run("calc.exe") ;uruchomienie kalkulatora Sleep(2000) ;krótka przerwa aby zobaczyć co się dzieje $hHandle = WinActivate("Bez tytułu", "") ;uaktywnienie okna notatnika i odczyt uchwytu do niego Sleep(2000) WinActivate("Kalkulator", "") ;uaktywnienie okna kalkulatora Sleep(2000) MsgBox(0, "TEST", "Test okna nadrzędnego", Default, $hHandle) ;ponieważ wstawiliśmy za "hwnd" uchwyt do notatnik, jego okno jest naszym oknem nadrzędnym, ;po zamknięciu MsgBox okno notatnika staje się oknem aktywnym ;pominięcie parametru (wartość domyślna) spowoduje, że uaktywni się okienko, ;które było ostatnio aktywne (czyli w naszym przykładzie kalkulator)

Karteczki na ekranie

Funkcje omówione w poprzednim rozdziale wyświetlały na ekranie jakiś komunikat, a następnie oczekiwały na reakcję użytkownika. Omówione teraz funkcje na nic nie czekają, wyświetlają okienko z informacją, tak długo aż nie zostanie ono zamknięte lub zastąpione innym. W tym czasie skrypt może wykonywać inne zaprogramowane czynności.

Funkcje te są więc jak "żółte karteczki" przylepiane do ekranu.

SplashTextOn SplashTextOn ( "tytuł", "tekst" [, szer [, wys [, x [, y [, opcje [, "nazwa_fontu" [, wielkość_fontu [, waga_fontu ]]]]]]]] ) Funkcja służy do wyświetlania na ekranie informacji tekstowej.

Zwraca uchwyt do okna.

Parametry:

"tytuł" - tekst wyświetlony na belce okna (domyślnie nazwa skryptu).

"tekst" - tekst wyświetlany w okienku. Jeżeli chcemy by był wielowierszowy to w jego treść należy wstawić znaki nowego wiersza (@LF).

Parametry opcjonalne:

szer i wys - szerokość i wysokość okna w pikselach (domyślnie 500x400)

x i y - położenie lewego górnego narożnika okna w poziomie i pionie (domyślnie okno na środku ekranu)

opcje - dostępne opcje określające sposób działania funkcji

0 - centrowanie tekstu, atrybut okna "zawsze na wierzchu", okno z belką tytułową, nieprzesuwne (domyślnie)

1 - okno bez belki tytułowej, sama ramka

2 - bez atrybutu "zawsze na wierzchu"

4 - wyrównanie tekstu do lewej

8 - wyrównanie tekstu do prawej

16 - okno można przesuwać (np. za pomocą myszki)

32 - centrowanie tekstu w pionie

Jak zwykle można atrybuty łączyć dodając odpowiednie wartości (np. przesuwne okno, bez atrybutu "zawsze na wierzchu" i wyrównaniem do lewej to 16 + 2 + 4 = 22).

"nazwa_fontu" - nazwa użytych fontów, zgodna z nazwami systemowymi np.:Arial, Comic Sans MS, Courier New, Lucida Console, Microsoft Sans Serif, System, Tahoma, Times New Roman, WingDings itd. (domyślnie - domyślny font systemowy).

wielkość_fontu - wielkość fontów (domyślnie 12; typowe rozmiary to: 6 8 9 10 11 12 14 16 18 20 22 24 26 28 36 48 72)

waga_fontu - tzw. waga fontu, czyli grubość linii tworzących fonty, wartość od 0 do 1000 (domyślnie 400, mniejsze wartości to fonty pocienione, większe pogrubione)

Wartości domyślne uzyskujemy wpisując zamiast wartości parametru słowo kluczowe Default (wszędzie) lub -1 (z wyjątkiem parametru nazwa_fontu gdzie podajemy pusty string "").

UWAGA: W danym czasie na ekranie może być tylko jedno okno. Ponowne wywołanie funkcji SplashTextOn zamknie najpierw poprzednio otwarte okno, a następnie otworzy nowe.

Dotyczy to także funkcji SplashImageOn. Nie można np. otworzyć jednego okna SplashTextOn, a drugiego SplashImageOn. Zawsze może być tylko jedno otwarte okno.

Przykład: $sTxt = "Testujemy SplashTextOn" SplashTextOn("Test okna SplashTextOn", $sTxt) Sleep(1000) $sTxt &= @LF&"okienko" SplashTextOn("Test okna SplashTextOn", $sTxt) Sleep(1000) $sTxt &= @LF&"tekstowe." SplashTextOn("Test okna SplashTextOn", $sTxt) Sleep(3000) SplashOff() Jeżeli uruchomimy ten skrypt to zauważymy, że w momencie wymiany zawartości okno nieprzyjemnie miga. Związane jest to z kolejnym jego zamykaniem i ponownym otwieranie.

Istnieje jednak możliwość zamiany tekstu w oknie, bez jego zamykania i otwierania. Służy do tego funkcja:

ControlSetText ControlSetText ( "nazwa_okna|uchwyt", "tekst", controlID, "nowy_tekst" [, flag] ) Funkcja ta wymienia we wskazanym oknie "tekst" na "nowy_tekst".

Zwraca 1 gdy operacja się powiodła, lub 0 gdy wystąpił błąd (np. nie istnieje okno, które zostało wskazane argumentami)

Parametry:

"nazwa_okna|uchwyt" - nazwa okna (tekst na belce) lub uchwyt do niego, jeżeli wprowadzimy pusty string, to musimy podać parametr "tekst"

"tekst" - tekst w oknie do którego chcemy mieć dostęp, wpisujemy tylko w przypadku, gdy w parametrze "nazwa_okna" wpisaliśmy pusty string (jeżeli nie to wstawiamy tu pusty string)

"controlID" - string kontrolny opisujący sposób oddziaływania na tekst we wskazanym oknie. Zależy on od rodzaju okna. Dla nas wystarczy, że "Static1" (koniecznie duże S) oznacza zamianę tekstu wewnątrz okna, a pusty string "" zamianę na belce okna.