Powiemy tutaj wszystko o kwarkach i hadronach, z czego one są zbudowane, a także w jakich stanach występują kwarki powabne i piękne, czyli mezony Ψ, a także o stanach bottomonium czyli mezony γ. Powiemy coś o spinach i kolorach kwarków, o oktecie barionowym jakie tworzą hadrony.

Stany kwarków pięknych, czyli czarmonium (mezony Ψ) Czarmonium są to stany mezonowe , które wąskimi rezonansami anihilacji e i e. Te stany są bardzo podobne do stanów pozytonium, czyli układy zbudowanego pozytonu i elektronu. Są to stany kwarków powabnych. Stany ee o najniższych energiach nazywamy Ψ, lub też J/Ψ. Te stany można opisać jako:

Przemiana wykryto w laboratorium SLAC na akceleratorze SLAC , a na akceleratorze BNL. Wąskie rezonanse mezonu Ψ w akceleratorze SPEAR odpowiadało energii 3,1 GeV, a także jest tam drugi rezonans o masie 3,7 GeV. Przekrój czynny na zderzenia dwóch cząstek o elektronu i pozytonu o spinie s i s jest opisana wzorem Breta-Wignera, przy produkcji rezonansu J dla zachodzącej przemianie :

We wzorze , która jest kreśloną długością fali de Broglie'a dla pozyton-elektron w układzie środka masy, a E odpowiada maksimum danego rezonasu, a oczywiście Γ oznacza całkowitą szerokość rezonansu, idąc dalej jest to szerokość rezonansu pozyton-elektron. Jeśli będziemy przyjmować , a rezonans nas ma spin J równy jeden. Jeżeli przecałkujemy wyrażenie względem energii od zera do nieskończoności, jeśli przyjmować będziemy , otrzymujemy:

Wyniki oddziaływania dwóch cząstek elektron i pozyton może powstawać układ hadronów, czyli lub dla |cosθ|≤0,6, a także dla |cosθ|≤0,6. Jeżeli wartość całkowitego przekroju czynnego , obserwowanego w doświadczeniach nad anihilacją elektronu i pozytonu jest 800nb⋅MeV. a także Γ/Γ, wtedy szerokość rezonansu jest Γ=0,087 MeV o wiele mniejsza niż oczywiście którą obserwujemy doświadczalnie. Gdy weżniemy dla porównania mezony zbudowane z lekkich kwarków ρ o energii 776 MeV, który ma szerokość Γ=150 MeV, lub też ω o masie 784 MeV z szerokością Γ=8,4 MeV mezon ψ o energii 3100 MeV ma bardzo małą szerokość energetyczną, którą policzyliśmy teoretycznie,a doświadczalnie uzyskano, że szerokość energetyczna procesu rozpadu czarmonium (ψ→ee), który jest Γ=5keV. Dla porównania szerokość energetyczna w przypadku rozpadu innych stanów rezonansowych, tzn. ω→ee jest Γ=0,6 keV, a Φ→e+e jest Γ=1,4 keV.

Stany kwarków powabnych, bottomonium (mezony γ)

Oprócz czarmonium ψ wykryto również wąskie obszary mas 9,5-10,5 GeV, które są związane z kwarkiem pięknym i antykwarkiem pięknym , czyli: , ten stan jest stanem rezonansowym γ. Jeżeli produkowali miony μ z jądrami protonów, które mają energię p+Be,Cu,Pt→μ+μ+cokolwiek, wykryto rezonans w okolicy energii 10 GeV, w którym szerokość rezonansu jest 1,2 GeV, ale ponieważ zdolność rozdzielcza układu pomiarowego była większa niż 0,5 GeV, to wysunięto przypuszczenie, że, że istnieją czy rezonanse w okolicy energii 9,4 i 10,0 oraz 10,4 GeV, które są stanami bottomomium (mezony γ), które nazywamy mezonami γ, γ',γ''. Również zaobserwowano stan bottomonium przy anihilacji pozytonu e i elektronu e.

Kwarkoniowe poziomy energetyczne Oddziaływanie kulombowskie w pozytonium wiąże się z potencjałem elektrycznym zdefiniowanej w zależności od odległości pomiędzy pozytonem e a elektronem i wielkości stałej proporcjonalności:

Na podstawie elektrodynamiki kwantowej QED oddziaływanie silne jest związane z wymianą bez masowych cząstek wektorowych czyli fotonów, zatem można będzie oczekiwać, że potencjał w oddziaływaniu silnym ma podobną zależność jak potencjał pola elektrycznego, która została potwierdzona doświadczalnie. Jednak kwarki w hadronach i mezonach są uwięzione, a wieć w oddziaływaniu poiwnien występować dodatkowy człon związanym przyciąganiem na dużych odległościach:

α jest to stała sprzężenia oddziaływania pomiędzy kwarkiem a gluonem. Współczynnik wynika z symetrii kolorowej, ale wiadomo, że α=0,2 i k=1GeV⋅fm. Rozwiązując nierelatywistyczne równanie Schrodingera poziomy energetyczne pędów w zależności od liczby kwantowej głównej n dla małych odległości "r" jest związana zależnością:

przy którym wiadomo, że powinno zachodzić p<<mc. Dla małych odległości w oddziaływaniu silnym dominuje człon kulombowski. Przy nieelastycznym rozpraszaniach leptonów powstaje przypuszczenie, że jest wtedy równe &*alpha;=0,2. Stąd wniosek, że przybliżenie nierelatywistyczne jest uzasadnione. W przypadku lżejszych kwarków takie przyjęcie nie jest uzasadnione, bowiem wtedy &alfa; przyjmuje wartości około jedynki. Dla układów kwarkowych wartość rozszczepienia subtelnego jest rzędu , co które jest znacznie większe w kwarkonium niż w pozytonium, co obserwuje się w doświadczeniach. Stany 2S i 2P nie są obserwowane w takim układzie jakie obserwowaliśmy w pozytonium. Stany P dla ściśle określonego n mają przesunięte energie, co jest w szczególności w bottomonium. Cłony kulombowskie dają rozszczepienie 2S->1S, która jest wprost proporcjonalna do masy cząstki, ale w połączeniu z drugim członem kr daje rozszczepienie wprost proporcjonalne do . To połączenie powoduje rozszczepienie w układzie 2S-1S dla układu kwarkonium kwarku powabnego i antypowabnego , które wynosi 589 MeV, co tyle samo wychodzi jak w układzie kwarka pięknego i antypięknego wynoszącą 565 MeV. Istnienie stanu proporcjonalności w jest udokumentowane rosnącą funkcją masy dla mezonów i . Oczywiste jest dla stanu dla istnieje około dziesięciu stanów związanych.

Struktura subtelna stanów pozytonium (ee) Stan elektron e i pozyton e zachowuje się jak atom, ten stan nazywamy pozytonium, o pewnym czasie życia, który ten stan po pewnej chwili rozpada się oczywiście na kwanty γ. Dłuższy czas życia wiąże się z rozpadem 3γ niż z rozpadem na 2γ. Z symetrii Bosego wynika, że układ fotonów, który jest stanem końcowym pozytonium pokazuje, że musi powstać ze stanu o parzystej liczbie kwantowym, który jest singletem, w którym spin wynosi J=0, a sprzężenie spinowe jest C=+1, ale ju dla n fotonów, to w przypadku rozpadu pozytonium sprzężenie ładunkowe jest C=+1. Wykonując obliczenia na mechanice kwantowej z polem kulombowskim, to wtedy będziemy mieli poziomy energetyczne, wiedząc, że α, to stała struktury subtelnej, a μ to masa zredukowana pozytonium μ=mM/(M+m), gdzie M to masa pozytonu, a m to masa elektronu, ale ponieważ M=m, to masa zredukowana pozytonu jest μ=m/2.

Wzór powstał przy pomocy obliczeń nie uwzględniając efektów relatywistycznych, a jeśli je uwzględnimy, to nastąpi znoszenie degeneracji stanów spin-orbita S,P,.., który jest reprezentowany przy różnych liczbach kwantowych momentu pędu. Oddziaływania spin-spin powoduje, że powstają stany trypletowe S oraz singletowe S. W spektroskopii stany subtelne powstają i są zależne do odwrotności trzeciej liczby kwantowej liczby kwantowej reprezentujących numer powłoki:

W jednostkach zredukowanych szerokości rezonasu dla 2γ i 3γ są:

Częstość rozpadu jest proporcjonalna do kwadratu funkcji falowej opisującej pozytonium |ψ(0)|=1/(πa), gdzie w tym w tym przypadku jest . Jesli będziemy wykorzystywać wzor wnioskujemy, że w przy przybliżeniu nierelatywistycznym ΔE=3αmc/16=5,1 taka jest odległość poziomów 2S→1S. Natomiast, jeśli uwzględnimy rozszczepienie subtelne przy przejściu ze stanu 1S→1S., to wtedy nastąpi rozszczepienie ΔE≈23αmc/960≈3,5⋅10 eV. Stany pozytonium oznaczamy za pomocą liczby kwantowej sprzężenia ładunkowego C i parzystości, czyli inwersii przestrzennej) P.

Stany poziomów układu kwarków (kwarkonium) Z elektrodynamiki kwantowej potencjał jest zależny od "r" i "k" dla układu kwarkonium, czyli układu kwarków jest opisany . Pęd każdej cząstki jest zależny od głównej liczby kwantowej n i jest opisana poprzez:

gdzie jest wyrażeniem otrzymanym z postulatu Bohra, wiedząc, że moment pędu jest wielkością skwantowaną , a jeśli p<<mc, to efekty relatywistyczne odrywają rolę w postaci stanów subtelnych. Drugi człon w potencjale na oddziaływanie silne , dzięki temu powstają dwa efekty, czyli stany 2S i 2P są praktycznie niezdegenerowane, inaczej było w pozytonium. Człon Kulombowski powoduje roszczepienie 2S→1S, które jest proporcjonalne do masy cząstki, a człon liniowy jest proporcjonalne do odwrotności z pierwiastka trzeciego stopnia z masy cząstki w kwarkonium. A połączenie członu Kulombowskiego i liniowego powoduje rozszczepienie 2S-1S w układzie kwark-antykwark . wynoszącą 589 MeV, a w układzie rozszczepienie 569 MeV.

Masa kwarka powabnego jest m=1,6 GeV , to współczynnik sprzężenia oddziaływania silnego jest α≈0,23, a dla stanów trypletowych kwarka pięknego jest , stąd współczynnik sprzężenia oddziaływania silnego jest α≈0,2.

Właściwości kwarków Przedstawimy tabelkę przedstawiające liczby kwantowe sześciu kwarków, tzn. liczba barionowa, izospin I, trzecią składową izospinu I, dziwność S, piękność kwarka B, a także top kwarka T:

Na podstawie powyższej tabelki wykazano, że zachodzi związek pomiędzy liczbami Q, I, S, C, B, T, Q/e:

Układ barionowy w postaci dekupletu

Przedstawimy tutaj układ barionowy zwany dekupletem barionowym składający się z kwarku u (górnego), d(dolnego) i s(dziwnego). Te kwarki mają ułamkowy ładunek, a mimo to nie znaleziono kwarków nieuwięzionych. Na rysunku obok pokazano obok pokazano stany barionowe o spinie i parzystości , które są ustawione na rysunku obok na wykresie dziwności S (oś pionowa) od trzeciej składowej izospinu I (oś pozioma). Na wykresie mamy cztery stany cząstki Δ o dziwności S=0 o zakresie izospinu , aż , dla dziwności -1 mamy trzy stanu Δ o izospinie I=1. Dla S=-2 mamy Ξ dwa stany cząstki o izospinie I=1. Dla dziwności S=-3 mamy mamy jeden stan o izospinie I=0. Przedstawmy jak powstaje cząstka Ω, i na jakie cząstki ona się rozpada:

Cząstka , w którym następuje ΔS=1, który z kolei (ΔS=1 rozpad słaby), co z kolei (ΔS=1 jest rozpadem słabym) i (rozpad elektromagnetyczny), co każdy foton γ tworzy parę elektron i pozyton. Wyjaśniając dekuplet bariony można powiedzieć, że bariony składają się z trzech kwarków, a więc kwarków u id o dziwności S=0, tzn. kwarka u o izospinie I=1/2 i d o izospinie I=-1/2, a także z izosingletu s o dziwności S=-1. Rozsądne wydaje się przydzielenie kwarkom liczby bnarionowej B=1/3. W oktecie barionowym dziwność, liczbę barionową i ładunek powiązane są ze sobą wzorem Gell-Manna i Nishijimy:

Dla kwarków przyjmujemy liczbę barionową , wtedy dochodzimy do wniosku, że kwarki powinny mieć ładunki w przypadku kwarka u (górnego) dla której trzecia składowa izospinu jest , a także dla kwarka d (dolnego) ładunek jest dla której trzecia składowa izospinu jest . Dla kwarka dziwnego s, której ładunek jest dla której izospin jest a dziwność jest równa . Rozpatrzmy cząstkę elementalną, która składa się z dwóch kwarków d (dolnych) i jednego kwarka u (górnego), wtedy funkcję falową symetryczną piszemy:

Cząstki z dekupletu barionowego mają funkcje symetryczną ze względu na przedstawienie zapachu jako stopień swobody, ale też ze względu na wielkość fizyczną zwana spinem. A jeżeli będziemy rozpatrywać funkcję falową symetryczną ze względu na przedstawienie funkcji falowych mamy:

A funkcja całkowicie asymetryczną cząstki elementarnej usd jest:

Dowody na istnienie wielkości spinu, a także kolorów kwarków, a teoria Pauliego