W tej lekcji poznacie: 14 czasowników (zwo, lusi, shuki, findi, selekti, konsili, kosti, pagi, kupi, vendi, danki, probi, trai, pasi) 18 rzeczowników (ves, yash, pan, milka, nayu, masu, akwa, kapra, boxa, riva, boy, gela, son, skola, klas, grupa, kitaba, kalam) 5 przymiotników (longe, gao, grave, guy, chipe) 17 liczebników (nol, un, dwa, tri, char, pet, sit, sem, ot, nin, shi, sto, mil, milion, haf, charfen) 8 słów określających ilości (mucho, pluri, kelke, idyen, shao, kwanto, tanto, sirke) 9 słów określających czas (sekunda, minuta, ora, wik, mes, yar, sekla, klok, datum) 7 nazw dni tygodnia (undi, dwadi, tridi, chardi, petdi, sitdi, semdi) 4 pory roku (saif, oton, hima, vesna) 10 rzeczowników różnych miar (metra, litra, kilo(gram), pes, botela, pak, lof, rubla, euro, dolar) 7 słów do rozmawiania o czasie (laste, bifoo-ney, lai-she, tardem, ranem, bifooen, aften, pa same taim, pa, kada, bak, afte, fo, duran, fon, til, depos) 3 przyimków (per, po, pur) 3 przydatnych słów (sol, vaika, also) 1 sposób tworzenia liczby mnogiej (s / es) Razem 126 słów
(+ 214 z lekcji 1-4 = razem 340 słów)
Liczby dokładne (liczebniki)
Do liczenia potrzeba cyfr:
nol (zero) un (jeden) dwa (dwa) tri (trzy) char (cztery) pet (pięć) sit (sześć) sem (siedem) ot (osiem) nin (dziewięć) shi (dziesięć)
Aby utworzyć pełnie dziesiątki, cyfrę oznaczającą liczbę dziesiątek umieszczamy przed słowem shi (pisane razem):
dwashi (dwadzieścia) trishi (trzydiześci) ninshi (dziewięćdziesiąt)
Dla liczb od 11 do 19 słowo oznaczające jednostki następuje po słowie shi (pisane z myślnikiem):
shi-un (jedenaście) shi-dwa (dwanaście) shi-tri (trzynaście) shi-nin (dziewiętnaście).
Analogicznie: dwashi-un (dwadzieścia jeden) dwashi-dwa (dwadzieścia dwa) dwashi-nin (dwadzieścia dziewięć)
Sto: sto
Setki: dwasto (dwieście) tristo (trzysta) ninsto (dziewięćset).
dwasto-trishi-nindwieście trzydzieści dziewięć
Dla większych liczb mamy: mil (tysiąc) milion (milion)
(pisane osobno):
pet milion sitsto-otshi-char mil dwa5 684 002
lidepla 7581395403612573688.9023630785
Jeśli po liczbie występuje rzeczownik, nie zmienia on swojej formy:
dwa jendwóch ludzipet florpięć kwiatów
Wartości przybliżone
Forma rzeczownika nie zmienia się także po słowach oznaczających ilość mucho (dużo) shao (mało) pluri (kilka) kelke (trochę) idyen (odrobina),
po zaimku pytajnym kwanto (ile)
a także po słowie tanto (tyle): Kwanto kinda yu hev?Ile masz dzieci?May dwa kinda hev mucho kitaba.Moje dwoje dzieci ma dużo książek.Me hev tanto mani ke me mog kupi un elefanta.Mam tyle pieniędzy, że mogę kupić słonia.
Istnieje jednak również specjalna postać liczby mnogiej. Aby ją uformować, do rzeczownika dodaje się s (jeśli słowo kończy się samogłoską) lub es (jeśli słowo kończy się spółgłoską):
kinda (dziecko)kindas (dzieci)flor (kwiat)flores (kwiaty)
(Uwaga: przy tworzeniu liczby mnogiej miejsce akcentowania słowa nie ulega zmianie.)
Forma liczby mnogiej jest używana, gdy z jakiegoś powodu konieczne jest wskazanie liczby mnogiej przy braku słów oznaczających ilość: May kindas bu pri lekti.Moje dzieci nie lubią czytać.
polskilideplaW mojej klasie (klas) jest dużo dzieci.Mamy dwie grupy (grupa).W mojej grupie jest 15 ludzi.Mamy dużo książek i ołówków (kalam).Mamy jeszcze kwiaty.W mojej klasie jest dużo dziewczyn, a mało chłopców.Kilka dziewczyn umie śpiewać.Niektórzy chłopcy umieją tańczyć.Ile jest dziewczyn w twojejklasie?Wczoraj zgubiłem (lusi) swój ołówek.Szukałem (shuki) go, ale nie mogłem znaleźć (findi).Musiałem poprosić jedną dziewczynę, żeby mi pomogła.Poradziła (konsili) mi poszukać (abym poszukał) w domu.Powiedziała, że mogę wybrać (selekti) i wziąć jeden z jej ołówków.Wziąłem jeden ołówek i podziękowałem (danki) jej.
Określanie czasu
Liczby przydają się do rozmawiania o czasie.
Aby podać dokładny czas używamy słowa klok:
klok petgodzina piątaklok dwa e dwashi-petdruga (godzina) dwadzieścia pięć (minut)klok pet e hafpiąta (godzina) i pół = wpół do szóstejklok ot e charfenósma (godzina) i ćwierć = kwadrans po ósmejklok tri sin shitrzecia (godzina) bez dziesięciu (minut) = za dziesięć trzecia
Aby zapytać „Która godzina?” używamy zaimka kwel (który):
Kwel klok es? – Es klok shi-dwa sin shi-pet.Która godzina? – Jest za piętnaście dwunasta.
Czas przybliżony wyraża się za pomocą słówka bli (około):
Es bli klok shi.Jest około szóstej.
Aby powiedzieć, że coś dzieje się w określonym czasie, używamy przyimka pa:
Me (ve) lai pa klok sit.Przyjdę o szóstej.
(można tutaj pominąć partykułę czasu przyszłego)
Do godziny można dodać określenia pory dnia – pa aksham (wieczorem), pa sabah (rano):
Me (ve) telefoni pa klok sem pa aksham.Zadzwonię o siódmej wieczorem.
polskilideplaKtóra godzina? – Prawie wpół do czwartej.Chciałem się z nią spotkać o szóstej wieczorem.Cokolwiek ona myśli, ja będę o szóstej.O wpół do siódmej przyjdziemy do sklepu (shop), ona wybierze sobie (dla siebie) kapelusz (shapa), a ja go kupię.O której przyjdziesz? – Dokąd? – Do domu. – O dziesiątej.
Dni tygodnia, miesiące, daty, pory roku
Dni tygodnia (wik – tydzień) tworzy się z liczebników przez dodanie cząstki di (pisanej łącznie). Nazwy alternatywne oparte są na nazwach planet (akcent wszędzie na pierwszą sylabę): undi = lunadi (poniedziałek) dwadi = marsadi (wtorek) tridi = merkudi (środa), chardi = jipidi (czwartek) petdi = venudi (piątek), sitdi = satudi (sobota) semdi = suryadi (niedziela)
Kwel dey de wik es sedey? Jaki jest dzisiaj dzień tygodnia?Sedey es chardi.Dzisiaj jest czwartek.
Podobnie słowo mes (miesiąc) służy do tworzenia nazw miesięcy (pisane z myślnikiem). Nazwy alternatywne oparte są na powszechnych nazwach europejskich: januar = mes-un (styczeń) februar = mes-dwa (luty) marto = mes-tri (marzec) april = mes-char (kwiecień) mey = mes-pet (maj) yuni = mes-sit (czerwiec) yuli = mes-sem (lipiec) augusto = mes-ot (sierpień) septemba = mes-nin (wrzesień) oktoba = mes-shi (październik) novemba = mes-shi-un (listopad) desemba = mes-shi-dwa (grudzień)
Kwel datum es sedey?Jaka jest dzisiaj data?Sedey es dey trishi-un de mes-shi-dwa.Dzisiaj jest trzydziesty pierwszy grudnia.Sedey es dey nin mes-pet yar mil ninsto-charshi-pet.Dzisiaj jest dziewiąty maja 1945 roku.
Pory roku (seson): saif (lato) oton (jesien) hima (zima) vesna (wiosna).
Przy wszystkich słowach oznaczających dni tygodnia, miesiące, pory roku, pory dnia używa się zazwyczaj przyimka pa:
pa undiw poniedziałekpa mes-triw marcupa otonjesieniąpa sabahjutro
polski lidepla W poniedziałek maluję, we wtorek śpiewam, a w środę tańczę.W czwartek kupuję (kupi), w piątek sprzedaję (vendi).W sobotę jem i piję, w niedzielę podróżuję (safari).Rano przyjdę do ciebie (do twojego domu), a (i) wieczorem pójdę do swojego domu.Latem dużo podróżuję, jesienią dużo pracuję, zimą dużo śpię, a wiosną zaczynam wierzyć, mieć nadzieję, kochać, żyć i się cieszyć.W maju pojadę (go) do Ameryki, aby spotkać się ze swoją dobrą przyjaciółką (amiga).
Aby powiedzieć, że coś dzieje się regularnie, używamy słowa kada (każdy):
kada sabahkażdego ranka, rankamikada saifco lato, każdego lata
Разговор о промежутках времени
Чтобы сообщить о том, насколько давно что-то произошло, используют слово bak (назад):
3 sekunda / minuta / ora / dey / wik / mes / yar / sekla bak3 секунды / минуты / часа / дня / недели / месяца / года / века назад
Для того, чтобы сказать, через какое время что-то произойдет, используют слово afte (после):
afte 3 sekunda / minuta / ora / dey / wik / mes / yar / seklaчерез три секунды / минуты / часа / дня / недели / месяца / года / векаMe ve lai afte ke me zwo oli taska.Я приду после того, как сделаю все задания.
О периоде времени говорят с помощью слова fo (на) и duran (в течение, на протяжении):
Me pren sey kitaba fo dwa ora.Я беру эту книгу на два часа.Me ve lekti it duran dwa ora.Я буду читать ее на протяжении двух часов.
Для сообщения о времени начала и конца периода используют слова fon (с) и til (до):
Pausa es fon klok dwa til klok pet.Перерыв с двух до пяти часов.Me bu mog gami til ke me hev shi-ot yar.Я не могу выйти замуж до того, как мне исполнится (я буду иметь) восемнадцать лет.
О начале периода, который еще не закончился, говорят с помощью слова depos (c тех пор):
Me jivi hir depos kinda-yash.Я живу здесь с детства.
(глагол употребляется в основной форме)
Указательное слово: dan - тогда. Сочетание с ним: depos dan - с тех самых пор
Dan me bu mog-te shwo.Тогда я не мог говорить.Depos dan me lai kada dey.С тех пор я прихожу каждый день.
Полезные слова: sol (только, лишь) vaika (хоть, лишь) also (итак, так что, а значит)
Me bu pri ela, me pri sol yu.Мне не нравится она, мне нравишься только ты.Yu bu jawabi, also yu bu jan.Ты не отвечаешь, а значит не знаешь.Weiti ba vaika un minuta!Подожди хоть минуту!
Глагол pasi (проходить):
Tri yar (he) pasi depos dan. Три года прошло с тех пор.
русский лидепла Каждое утро мой сын (son) приходит в школу (skola).Там он может играть с детьми. Они играют каждый день.С 9 до 10 они читают, потом с 10 до 11 они пишут.Потом они едят и пьют, в течение получаса.Дома мой сын тоже читает. Для этого он берет в школе книги (kitaba).В школе можно брать книги только на 3 дня, поэтому (так что) детям приходится много читать.Мы приехали сюда 5 лет назад, когда мой сын был еще маленький.С тех пор мы живем здесь.Через 2 года мой сын будет уже большим и закончит школу.
В рассказе могут также пригодиться слова laste (последний) bifoo-ney (предыдущий) sekwe (следующий) lai-she (грядущий, будущий)
ves (раз):
Pa sey ves me es hir bat pa lai-she ves me bu ve lai.В этот раз я здесь, но в следующий раз я не приду.
Другие полезные слова: bifooen (раньше) aften (позже, потом) pa same taim (в то же время, в одно и то же время)
ranem (рано) tardem (поздно)
русский лидепла Мы встречались раньше?Он может петь и танцевать в одно и то же время.Пожалуйста, не приходи поздно.Если ты придешь рано, мы сможем сделать всё что (что ты ни) ты захочешь.В прошлый раз ты не понял меня.Я надеюсь, что в следующий раз ты сможешь понять.
Измерения
Говоря о значении измерения, добавляют соответствующее прилагательное:
Komo longe es sey riva?Насколько длинна эта река?Sey riva es tristo kilometra longe.Эта река длиной в триста километров. (longe - длинный)May mursha es dwa metra gao.Мой муж - ростом (высотой) в два метра. (gao - высокий)Sey boxa es shi kilo grave.В этой коробке десять килограмм весу. (grave - тяжелый)
Единицы измерения: metra litra kilogram (kilo)
Если информация о количестве находится во фразе перед наименованием вещества, предлог не используется:
dwa kilo masuдва килограмма мясаpet litra akwa5 литров воды
С такими словами, как pes (кусок), pak (упаковка), botela (бутылка) использование предлога (de) также необязательно:
pes panкусок хлебаpak nayuупаковка масла (сливочного)botela milkaбутылка молока
Разговор о цене:
Kwanto kosti?Сколько стоит?Kosti petsto rubla.Стоит пятьсот рублей.
Денежные единицы: rubla euro dolar
В беседе о стоимости пригодятся следующие предлоги: pur (за, в обмен на) per (на, на каждый) po (по, каждый по)
Me he kupi se pur dwa dolar.Я купил это за два доллара.Milka kosti charshi rubla per litra.Молоко стоит 40 рублей за литр.Olo po un euro.Всё по 1 евро. (Каждая вещь стоит 1 евро)
Упражнение на перевод
Что бы Вы хотели купить?Мне нужно немного хлеба (pan) и две бутылки молока (milka). Сколько это стоит?Хлеб стоит двадцать пять рублей за буханку (lof).Но ведь это очень дорого (guy)!Я думаю, что это очень дешево (chipe).Еще мне нужно купить немного этой красивой ткани (kapra).Ткань стоит пятьсот рублей за метр. Но есть только один кусок.Какой длины? (Насколько длинный?)Три с половиной метра.Я покупаю.
Текст
Me dumi ke planeta de syao prinsa es asteroida "B-sitsto-shi-dwa". Un jen findi-te it in skay pa yar mil ninsto-nin. Sey planeta es tanto syao ke it bu hev vere nam, sol numer.