Rekcja przyimków (Rektion der Präpositionen)

Podobnie jak w języku polskim, tak i w języku niemieckim przyimki wymagają, by łączące się z nimi jednostki leksykalne w odpowiednim kontekście występowały w odpowiednim przypadku. Rekcja przyimka zależy przy tym od jego konkretnego znaczenia, kategorii języka (standardowy, potoczny, regionalny itp.), etapu rozwoju języka i innych czynników.

Przyimek Przypadek Przykład l. poj. (Singular) Przykład l. mn. (Plural)angesichtsGen.angesichts des Krieges, angesichts Krieges, angesichts Kriegzob. lpangesichts der Kriege, angesichts Kriegenzob. Dat.aufgrundGen.aufgrund des Umstands, angesichts Umstandes, aufgrund Umstandzob. lpaufgrund der Umstände, aufgrund Umständenzob. Dat.aufseitenGen.aufseiten des Auftraggebers, aufseiten Auftraggebers, aufseiten Auftraggeberzob. lpaufseiten der Behörden, aufseiten BehördendankGen./Dat.dank des Internets, dank dem Internet, dank Internets, dank Internetzob. lpdank der Fördermittel, dank den Fördermitteln, dank Fördermittel, dank Fördermittelnzob. Dat.kraftGen.kraft des Gesetzes, kraft Gesetzes, kraft Gesetzzob. lpkraft der Gesetze, kraft Gesetzenzob. Dat.seitensGen.seitens des Vermieters, seitens Vermieters, seitens Vermieterzob. lpseitens der Vermieter, seitens Vermieternzob. Dat.vonseitenGen.vonseiten des Ministers, vonseiten Ministers, vonseiten Ministerzob. lpvonseiten der Minister, vonseiten Ministernzob. Dat.

Przyimki +Gen. (DE) Lista przyimków i przymiotników z dopełniaczem (Präpositionen und Adjektive mit Genitiv)

Uwagi Przyimki łączące się z dopełniaczem (Genitiv) vs końcówka fleksyjna rzeczownika W l. poj. należy zwrócić uwagę, że jeżeli występujący przy przyimku rzeczownik jest rodzaju męskiego lub nijakiego i w Gen. posiada końcówkę fleksyjną tego przypadka -(e)s oraz występuje sam, to często traci tę końcówkęDuden online, „Kraft ihres Amtes“ – Präpositionen mit Genitiv, dostęp 21.02.2024 np. wegen Umbau

Przyimki łączące się z dopełniaczem (Genitiv) vs występowanie z celownikiem (Dativ) Przyimki, których rekcja z reguły wymaga przypadka Gen., w praktyce często łączą się z Dat.. Dzieje się tak z różnych powodów. Jednym z nich jest współcześnie generalna tendencja wypierania Gen. przez Dat., szczególnie w języku mówionym i potocznym. Poza tym decydującym kryterium może być aspekt regionalny oraz gramatyczne otoczenie całego wyrażenia przyimkowego.

Różnice regionalne W Niemczech Południowych, Szwajcarii i Austrii przyimek trotz często występuje w połączeniu z Dat.[https://www.duden.de/rechtschreibung/trotz Duden online, trotz, dostęp 26.02.2024].

Różnice w zależności od otoczenia gramatycznego Jeżeli użyty przy przyimku rzeczownik w (głównie w l. mn.) występuje sam (tzn. bez rodzajnika, zaimka itp.) i przez to forma fleksyjna przypadka Genitiv nie jest jednoznacznie rozpoznawalna, to przyimki łączące się z reguły z przypadkiem Genitiv mogą wystąpić w połączeniu z z przypadkiem Dativ np. trotz Beweisen, trotz Atomkraftwerken albo niektóre z nich mogą zostać zastąpione konstrukcją złożoną z tak samo brzmiącego przysłówka w połączeniu z przyimkiem von, który z kolei wymaga użycia przypadkaDativ np. angesichts von Krise, aufgrund von Beweisen Przyimki łączące się z reguły z przypadkiem Genitiv łączą się w praktyce z przypadkiem Dativ, gdy między przyimkiem a łączącym się z nim wyrażeniem występuje przydawka w dopełniaczu, aby uniknąć wypowiedzi z dwoma dopełniaczami. np. trotz des Bootes heftigem Schwanken''

Powrót do spisu treści