Granica funkcji
Jeżeli funkcja ma granicę w punkcie , piszemy: .
Najczęściej używane są dwie formalne definicje granicy funkcji, definicja Heinego i definicja Cauchy'ego. Są one równoważne.
Jeżeli , mówimy, że w punkcie funkcja ma granicę niewłaściwą.
Granice jednostronne funkcji Granicę nazywamy również granicą obustronną funkcji. Niekiedy będziemy rozpatrywać również granice jednostronne funkcji.
Przyjrzyjmy się granicy funkcji w punkcie . Posługując się definicją Heinego, znajdziemy ciąg zbieżny do . Najprostszym takim ciągiem będzie . Zauważmy, że:
Posłużmy się jednak teraz ciągiem , również zbieżnym do :
Widzimy, że wyznaczone granice różnią się. Oznacza to, że granica obustronna funkcji nie istnieje. W takich przypadkach będziemy wyznaczać granicę lewostronną oraz granicę prawostronną funkcji.
Granicę lewostronną funkcji w punkcie zapisujemy , granicę prawostronną zaś zapisujemy .
Przyjrzenie się wykresowi funkcji może pomóc w zrozumieniu pojęcia granicy jednostronnej.
Im bardziej zbliżamy się do zera z lewej strony na osi poziomej, tym bardziej funkcja maleje, dlatego granicą lewostronną funkcji będzie . Jeżeli będziemy natomiast zbliżać się do zera z prawej strony, funkcja będzie nieskończenie rosnąć, widzimy więc, że granicą prawostronną będzie .
Zależności między granicami funkcji Dla granic funkcji zachodzą podobne zależności, co dla granic ciągu.
Rozpatrzmy dla przykładu granicę funkcji w 1:
.
Twierdzenie o trzech funkcjach Spróbujmy znaleźć granicę . Kuszące mogłoby się wydawać zastosowanie zależności:
.
Jednak granica nie istnieje. Czy wobec tego granicy również nie możemy wyznaczyć?
Znane jest nam już twierdzenie o trzech ciągach. Istnieje analogiczne twierdzenie o trzech funkcjach, którym możemy się tu posłużyć.
Zastanówmy się nad zadaniem jeszcze raz. Wiemy, że największą wartością funkcji będzie 1, a najmniejszą będzie −1; inaczej mówiąc, . Podstawiając owe wartości za , otrzymujemy dwie granice: oraz .
Ponieważ granice obu funkcji równe są 0, możemy wnioskować, że: .