Lakciōni 29

Imiesłów czynny czasu teraźniejszego Imiesłów czynny czasu teraźniejszego (prezēntis aktīwan) to odpowiednik polskich słów z końcówką -ący, np. robiący, jadący. Tworzy się go poprzez obcięcie końcówki czasownika i dodanie końcówki -ants/ānts lub -ints/īnts:

Numer odmiany Imiesłów czynny czasu teraźniejszegogūztun ⇒ gūzantsīmtun ⇒ imāntsteīktun ⇒ teīkintsauwertun ⇒ auwerīntsaubīrgtun ⇒ aubīrgantsbuwīntwei ⇒ buwināntslanzītwei ⇒ lānzantsmigītwei ⇒ migāntskirdītun ⇒ kīrdintsturītun ⇒ turīntsbandātwei ⇒ bāndantsbijātun ⇒ bijāntstērpautun ⇒ tērpawintsbuccautun ⇒ bucawīntspagaūtun ⇒ pagaūnintskrūtwei ⇒ krūjantspeisātun ⇒ peisāntssegītun ⇒ segīntsmīritwei ⇒ mīrintsetwirītun ⇒ etwirīntsneikaūtwei ⇒ neikaūjantsbūtwei ⇒ sēntsēitwei ⇒ ēntsīstun ⇒ īdantsdātun ⇒ dāntsjātwei ⇒ jānts

Imiesłowy te odmieniają się wzorem .

Użycie Imiesłowu czynnego czasu teraźniejszego można użyć np. w zdaniach: As widāi tennan raudāntin – Widziałem go, jak płakał. As kīrdi tennans ēntins stwi – Słyszę, jak tu idą. Od takich imiesłowów można również utworzyć przysłówki, o czym będzie na innej lekcji.

Strona bierna Strony biernej używa się najczęściej po czasownikach būtwei i pastātwei (zostać, stać się), używając imiesłowu strony biernej (pasīwan), np.: Kāupabutan ast auwertan – Sklep jest zamknięty. Tenā pastāi ergalīntan – Ona została zamordowana. Tworzy się go, obcinając końcówkę bezokolicznika -tun (pamiętaj, że od czasowników z końcówką bezokolicznika -twei nie można utworzyć strony biernej, ponieważ są nieprzechodnie) i dodając końcówkę -ts lub -tas, np.: teīktun ⇒ teīkts gūztun ⇒ gūztas.

Forma bezosobowa czasownika Formę bezosobową czasownika tworzy się poprzez dodanie słówka di do formy 3. osoby l. pojedynczej, np.: Mazzi di dūmautwei – Można palić. Wīrst di sūwus – Będzie padać. Grīmi di grīmikans – Śpiewano piosenki. Szyk pytania jest w tym przypadku identyczny jak zdania oznajmującego: Mazzi di dūmautwei? – Można palić? Wīrst di sūwus? – Będzie padać? Grīmi di grīmikans? – Śpiewano piosenki?