Co to są zmiany prozdrowotne? Zmiany prozdrowotne to takie działania, które:
wzmacniają zdrowie (np. więcej ruchu), chronią przed chorobami (np. mycie rąk), poprawiają samopoczucie (np. odpoczynek i sen), dbają o zdrowe otoczenie (np. porządek w klasie).
To mogą być zarówno małe rzeczy (np. picie wody zamiast słodkich napojów), jak i większe (np. klasowa akcja „Zdrowe śniadanie”).
Po co planować zmiany? Bez planu zwykle szybko się poddajemy. Plan pomaga:
wiedzieć, co dokładnie chcesz zmienić, zastanowić się, jak to zrobisz, sprawdzać, czy ci się udaje, prosić innych o pomoc.
Zaplanowana zmiana jest łatwiejsza i bezpieczniejsza.
Jak zaplanować zmianę? – krok po kroku Krok 1. Zauważ, co chcesz zmienić Zadaj sobie pytania:
Ile czasu siedzę przy komputerze lub telefonie? Ile piję wody, a ile słodkich napojów? Czy codziennie jem warzywa i owoce? Czy się wysypiam? Czy w moim otoczeniu jest porządek i czyste powietrze?
Wybierz jedną rzecz, którą chcesz poprawić.
Krok 2. Ustal konkretny cel Cel powinien być:
jasny – dokładnie wiesz, o co chodzi, realny – możliwy do wykonania.
Przykłady celów:
„Codziennie po szkole pójdę na 30-minutowy spacer.” „Przez 2 tygodnie będę pić słodkie napoje tylko w weekend.” „Każdego dnia przed snem odłożę telefon na pół godziny.”
Unikaj ogólnych celów typu: „Będę zdrowszy” – są zbyt niejasne.
Krok 3. Zaplanuj małe kroki Zastanów się:
Kiedy to zrobisz? (rano, po szkole, wieczorem) Gdzie? (w domu, na podwórku, w parku, w szkole) Jak długo? (10 minut, pół godziny, cały tydzień) Czego potrzebujesz? (wody w bidonie, butów sportowych, planu dnia)
Przykład:
Cel: „Będę więcej się ruszać.”
Małe kroki:
Poniedziałek, środa, piątek – spacer z kolegą po szkole. W weekend – wycieczka rowerowa z rodziną. W domu – 10 minut prostych ćwiczeń przy muzyce.
Krok 4. Znajdź wsparcie Poproś o pomoc:
rodziców – mogą przypominać, pójść z tobą na spacer, zrobić zdrowsze zakupy, rodzeństwo – mogą ćwiczyć razem z tobą, koleżanki i kolegów – możecie mieć wspólny cel, nauczyciela – może pomóc wprowadzić zmiany w klasie.
Razem łatwiej wytrwać w zmianie.
Krok 5. Sprawdź, jak ci idzie Co kilka dni pomyśl:
Czy realizuję swój plan? Co mi się udało? Co było trudne? Co mogę zmienić w planie?
Możesz:
zaznaczać udane dni w kalendarzu, robić krótkie notatki, porozmawiać z kimś bliskim o swoich postępach.
Jeśli coś się nie uda – to nie porażka, tylko informacja, że trzeba coś poprawić w planie.
Przykłady zmian w swoim życiu Zdrowsze jedzenie i picie Możesz zaplanować, że:
do szkoły zawsze zabierasz drugie śniadanie (kanapka + owoc), codziennie wypijasz minimum 4–5 szklanek wody, słodycze jesz tylko w określone dni i w małych ilościach.
Więcej ruchu Możesz:
wybierać schody zamiast windy, po szkole pobawić się na podwórku, a nie tylko przy komputerze, pójść z rodzicami na basen, wycieczkę rowerową, spacer do lasu.
Lepszy sen i odpoczynek Zaplanować można także:
stałą godzinę kładzenia się spać, odkładanie telefonu, komputera i telewizora co najmniej pół godziny przed snem, krótką przerwę na odpoczynek po szkole (bez ekranu).
Zmiany w twoim otoczeniu Zdrowie zależy także od tego, jak wygląda miejsce, w którym żyjesz i uczysz się.
W domu Możecie wprowadzić np.:
wspólne rodzinne spacery, zdrowe produkty na zakupach, porządek w pokoju (mniej kurzu = lepsze powietrze), zasadę: jedzenie tylko przy stole, nie przed telewizorem.
W szkole W klasie można:
ustalić zdrowe drugie śniadanie (np. jeden dzień w tygodniu bez słodyczy), robić krótkie przerwy ruchowe podczas długiej lekcji, dbać o porządek i wietrzenie sali, powiesić plakaty przypominające o myciu rąk.
W najbliższym otoczeniu Dbanie o zdrowie to też:
niewyrzucanie śmieci na ulicę czy do lasu, oszczędzanie wody i energii, troska o zieleń (drzewa, trawniki, kwiaty), spokojne zachowanie – mniej hałasu to też zdrowsze otoczenie.
Możesz z kolegami zaplanować:
sprzątanie boiska, założenie miniogródka klasowego, akcję „Cicho na korytarzu”
6. Podsumowanie Planowanie zmian prozdrowotnych polega na:
Zauważeniu, co chcesz zmienić. Ustaleniu jasnego i realnego celu. Zaplanowaniu małych kroków. Poproszeniu innych o wsparcie. Sprawdzaniu, jak ci idzie, i poprawianiu planu.
Nawet mała zmiana, dobrze zaplanowana i wykonywana codziennie, może bardzo poprawić twoje zdrowie i samopoczucie – oraz sprawić, że twoje otoczenie stanie się zdrowsze dla wszystkich.