Uzależnienia behawioralne – Internet, gry, zakupy, pornografia Wprowadzenie Uzależnienia kojarzą się zwykle z alkoholem, papierosami czy narkotykami. Istnieją jednak także uzależnienia behawioralne, czyli związane nie z substancją, ale z pewnym zachowaniem, które wymyka się spod kontroli.

W tym artykule poznasz cztery ważne obszary: Internet, gry, zakupy i pornografia.

Czym są uzależnienia behawioralne? Uzależnienie behawioralne to sytuacja, gdy jakieś zachowanie staje się tak ważne, że zaczyna rządzić życiem człowieka.

Charakterystyczne cechy: coraz więcej czasu poświęcanego na dane zajęcie, trudność w przerwaniu mimo chęci, zaniedbywanie nauki, obowiązków domowych, snu, relacji, silne napięcie lub złość, gdy nie można robić tej rzeczy, ukrywanie swojego zachowania przed innymi.

Samo korzystanie z Internetu, granie czy robienie zakupów nie jest złe. Problem pojawia się, gdy tracisz nad tym kontrolę.

Uzależnienie od Internetu Internet jest potrzebny do nauki, kontaktu z innymi i rozrywki. Uzależnienie zaczyna się wtedy, gdy korzystanie z sieci staje się ważniejsze niż prawdziwe życie.

Niepokojące sygnały: przesiadywanie w sieci wiele godzin dziennie, kosztem snu i nauki, ciągłe sprawdzanie telefonu, mediów społecznościowych, komunikatorów, nerwowość, gdy nie ma dostępu do sieci lub telefonu, rezygnowanie ze spotkań z ludźmi w realu, kłamanie rodzicom o czasie spędzonym online.

Skutkiem może być zmęczenie, gorsze oceny, bóle głowy, problemy z koncentracją i poczucie osamotnienia.

Uzależnienie od gier Gry komputerowe i na telefon mogą rozwijać wyobraźnię, refleks i współpracę. Jednak u części osób pojawia się uzależnienie.

Objawy: myślenie o grze przez większość dnia, granie mimo zmęczenia, głodu, obowiązków, zaniedbywanie nauki, hobby, przyjaciół, silne emocje (agresja, płacz, krzyk), gdy trzeba przerwać, wydawanie pieniędzy na gry lub przedmioty w grach bez kontroli.

Długotrwałe nadużywanie gier może prowadzić do problemów w szkole, pogorszenia relacji z bliskimi, zniechęcenia do innych aktywności i problemów zdrowotnych (kręgosłup, oczy).

Uzależnienie od zakupów Zakupy same w sobie są normalną częścią życia. Uzależnienie od zakupów (kompulsywne kupowanie) polega na tym, że kupowanie staje się sposobem na poprawę nastroju.

Oznaki problemu: kupowanie rzeczy, które nie są potrzebne, częste zakupy w sieci bez zastanowienia, ukrywanie zakupów przed rodzicami, po zakupach pojawia się poczucie winy, ale mimo to robi się kolejne, wydawanie pieniędzy przeznaczonych na coś ważniejszego.

Może to prowadzić do długów, konfliktów w rodzinie oraz trudności z nauką mądrej gospodarności.

Uzależnienie od pornografii Pornografia to materiały (filmy, zdjęcia, teksty) przedstawiające ciało i czynności seksualne w sposób mający pobudzać seksualnie. Większość treści pornograficznych jest przeznaczona wyłącznie dla dorosłych, a dostęp osób niepełnoletnich jest zabroniony.

Dlaczego pornografia jest groźna dla młodych: pokazuje nierealny i często wulgarny obraz seksu, ciała i relacji, może wywoływać silne emocje, których młoda osoba nie rozumie, utrudnia budowanie zdrowych postaw wobec własnego ciała i innych ludzi, może prowadzić do porównywania się i kompleksów.

Uzależnienie od pornografii objawia się: częstym i potajemnym oglądaniem treści pornograficznych, silną potrzebą oglądania, mimo wstydu lub chęci zaprzestania, zaniedbywaniem obowiązków, zainteresowań, relacji, wzrostem poczucia winy i wstydu.

Skutkiem mogą być trudności w tworzeniu bliskich, szanujących się relacji, problemy z obrazem własnego ciała i uzależnienie od bodźców seksualnych z ekranu.

Skutki uzależnień behawioralnych Wszystkie te uzależnienia mogą prowadzić do podobnych konsekwencji: osłabienie relacji z rodziną i znajomymi, kłopoty w nauce, gorsze oceny, brak koncentracji, problemy ze snem, zmęczenie, bóle głowy, stres, obniżone poczucie własnej wartości, wstyd, poczucie winy, ryzyko sięgania po inne uzależniające rzeczy (np. alkohol).

Im wcześniej uzależnienie zostanie zauważone, tym łatwiej sobie z nim poradzić.

Jak się chronić? Kilka zasad, które pomagają zachować równowagę: ustalanie limitów czasu przed ekranem i ich przestrzeganie, robienie przerw w korzystaniu z Internetu i gier, dbanie o różne formy spędzania czasu: sport, hobby, spotkania z ludźmi, niekupowanie pod wpływem impulsu, planowanie wydatków, unikanie stron z treściami pornograficznymi, blokady rodzicielskie na urządzeniach.

Warto rozmawiać z rodzicami lub opiekunami o swoich aktywnościach w sieci i o tym, co cię niepokoi.

Gdzie szukać pomocy? Jeśli zauważasz u siebie lub kolegi kolejne objawy uzależnienia behawioralnego: porozmawiaj z zaufaną osobą dorosłą: rodzicem, wychowawcą, pedagogiem, psychologiem szkolnym, katechetą, nie wstydź się prosić o pomoc – uzależnienie to problem zdrowotny, a nie powód do wstydu, jeśli sytuacja jest poważna, dorośli mogą skontaktować się ze specjalistą: psychologiem lub terapeutą uzależnień.

Najważniejsze jest, aby nie zostawać z problemem samemu. Wczesna pomoc pozwala wrócić do równowagi i budować zdrowe relacje z ludźmi, z własnym ciałem i z technologią.