Przyjęcie dziecka z niepełnosprawnością – postawy, wsparcie, gotowość rodziny
Czym jest przyjęcie dziecka z niepełnosprawnością?
Przyjęcie dziecka z niepełnosprawnością to sytuacja, w której w rodzinie pojawia się dziecko mające trwałe ograniczenia w rozwoju fizycznym, psychicznym lub społecznym. Może tak być od urodzenia albo na skutek choroby czy wypadku.
Dziecko z niepełnosprawnością ma takie same potrzeby jak inne dzieci: chce być kochane, akceptowane i traktowane z szacunkiem. Zmieniają się jednak codzienne obowiązki rodziny i sposób organizacji życia.
Dwie podstawowe postawy rodziny
Rodzina może różnie reagować na informację o niepełnosprawności dziecka. Można wyróżnić dwa skrajne sposoby reagowania.
Postawa wspierająca: rodzice i bliscy akceptują dziecko takim, jakie jest. Starają się je zrozumieć, szukają informacji o jego potrzebach i możliwościach rozwoju. Wspierają samodzielność dziecka, zachęcają do nauki, zabawy i kontaktu z rówieśnikami. Traktują dziecko jak pełnoprawnego członka rodziny.
Postawa niewspierająca: rodzina nie radzi sobie z emocjami, pojawia się wstyd, złość lub unikanie tematu. Może dojść do odrzucenia dziecka albo do nadmiernej opieki, w której dziecku nie pozwala się na żadne próby samodzielności. Dziecko może czuć się gorsze, niepotrzebne lub całkowicie zależne od innych.
Podstawowe różnice między tymi dwiema postawami
W postawie wspierającej dziecko: czuje się kochane i ważne, ma prawo do własnego zdania i wyborów, jest zachęcane do samodzielności na miarę swoich możliwości, otrzymuje jasne informacje i spokojne wyjaśnienia.
W postawie niewspierającej dziecko: może czuć się ciężarem dla rodziny, jest porównywane z innymi w sposób raniący, ma ograniczaną samodzielność bez potrzeby, nie otrzymuje wystarczającego wsparcia emocjonalnego.
Różnica polega więc na tym, czy rodzina widzi w dziecku osobę z godnością i potencjałem, czy głównie problem i źródło trudności.
Wsparcie dla rodziny
Rodzina przyjmująca dziecko z niepełnosprawnością sama potrzebuje pomocy. Może to być wsparcie emocjonalne (rozmowa, zrozumienie, obecność bliskich osób) oraz wsparcie praktyczne (porady specjalistów, pomoc w opiece, informacje o prawach i świadczeniach).
Źródłem wsparcia mogą być: krewni i przyjaciele, szkoła i nauczyciele, poradnie psychologiczno‑pedagogiczne, lekarze i rehabilitanci, organizacje i stowarzyszenia pomagające osobom z niepełnosprawnością.
Gotowość rodziny
Gotowość rodziny do przyjęcia dziecka z niepełnosprawnością oznacza chęć i zdolność do podjęcia nowych obowiązków. Obejmuje to: otwartość na zdobywanie wiedzy o niepełnosprawności, podział zadań między dorosłych, umiejętność proszenia o pomoc, troskę o relacje między wszystkimi członkami rodziny.
Gotowość nie oznacza braku lęku czy trudnych emocji. Oznacza decyzję, że mimo tych uczuć rodzina chce być razem, wspierać dziecko i szukać rozwiązań.