Odpowiedzialność moralna za aktywność seksualną Aktywność seksualna dotyczy bardzo osobistej sfery życia człowieka. Wiąże się z uczuciami, ciałem, relacjami oraz podejmowaniem ważnych decyzji. Dlatego wymaga odpowiedzialności moralnej, czyli umiejętności odróżniania dobra od zła i kierowania się w tym swoim sumieniem oraz wartościami.
Co to jest odpowiedzialność moralna? Odpowiedzialność moralna to:
świadomość, że moje wybory mają wpływ na mnie i innych, umiejętność przewidywania skutków swoich działań, gotowość wzięcia za te skutki odpowiedzialności, kierowanie się wartościami (np. szacunkiem, uczciwością, troską o innych).
W sferze seksualności oznacza to, że nie chodzi tylko o to, co jest przyjemne, ale przede wszystkim o to, co jest dobre, mądre i bezpieczne dla wszystkich osób, których ta decyzja dotyczy.
Odpowiedzialność za siebie Podejmując decyzje dotyczące seksualności, człowiek jest odpowiedzialny za:
swoje zdrowie fizyczne – kontakt seksualny może wiązać się z ryzykiem chorób przenoszonych drogą płciową oraz ciążą, swoje zdrowie psychiczne – zbyt wczesna aktywność seksualna lub podjęta pod presją może prowadzić do poczucia winy, lęku, wstydu czy żalu, swój rozwój – nastolatek wciąż się kształtuje, uczy się budowania relacji, radzenia sobie z emocjami i podejmowania decyzji.
Odpowiedzialność oznacza również umiejętność sprzeciwienia się presji rówieśniczej, mediów czy partnera, kiedy decyzja byłaby sprzeczna z własnymi wartościami lub poczuciem bezpieczeństwa.
Odpowiedzialność wobec drugiej osoby Aktywność seksualna zawsze dotyczy co najmniej dwóch osób. Dlatego odpowiedzialność moralna obejmuje także:
szacunek dla godności drugiego człowieka, troskę o jego zdrowie fizyczne i psychiczne, uczciwość w relacji (nieoszukiwanie, niewykorzystywanie).
Szczególnie ważna jest zgoda. Zgoda musi być:
świadoma (osoba rozumie, na co się zgadza), dobrowolna (bez szantażu, nacisku, alkoholu, narkotyków), wyraźnie wyrażona (słowem lub zachowaniem, które nie budzi wątpliwości).
Brak wyraźnej, spokojnej zgody oznacza brak prawa do podejmowania aktywności seksualnej.
Konsekwencje aktywności seksualnej Odpowiedzialność moralna polega także na tym, by zawczasu zastanowić się nad możliwymi skutkami swoich działań. Do najważniejszych należą:
konsekwencje emocjonalne – przywiązanie, zazdrość, ból po rozstaniu, poczucie wykorzystania, żal, jeśli decyzja była pochopna albo sprzeczna z własnymi przekonaniami, konsekwencje dla relacji – zmiana charakteru znajomości, napięcia w rodzinie, konflikty z bliskimi, konsekwencje zdrowotne – ryzyko chorób przenoszonych drogą płciową i nieplanowanej ciąży, konsekwencje prawne – prawo chroni osoby małoletnie przed wykorzystaniem, a niektóre zachowania seksualne wobec nich są przestępstwem.
Świadomy i odpowiedzialny człowiek nie udaje, że tych konsekwencji nie ma, tylko bierze je pod uwagę przed podjęciem decyzji.
Normy społeczne, prawo i sumienie Ocena moralna aktywności seksualnej zależy także od:
norm społecznych i obyczajowych, zasad wyznawanej religii, wartości wyniesionych z domu rodzinnego, własnego sumienia.
Prawo państwowe określa minimalny wiek i zasady, które mają chronić młodych przed wykorzystaniem. Jednak to, że coś jest prawnie dopuszczalne, nie znaczy od razu, że jest mądre, dobre i dojrzałe w danym momencie życia. Dlatego tak ważne jest wsłuchiwanie się w własne sumienie i odpowiedzialne podejmowanie decyzji.
Jak podejmować dojrzałe decyzje? Przed podjęciem decyzji o aktywności seksualnej warto zadać sobie kilka pytań:
Czy jestem naprawdę emocjonalnie gotowy i wiem, czego chcę, a czego nie chcę? Czy nie działam pod presją (partnera, rówieśników, mediów)? Czy rozumiem możliwe konsekwencje i jestem gotowy je ponieść? Czy szanuję siebie i drugą osobę? Czy moja decyzja jest zgodna z moimi wartościami, przekonaniami i sumieniem?
Pomocne może być także:
rozmowa z zaufanymi dorosłymi (rodzicami, wychowawcą, pedagogiem, duchownym), zdobycie rzetelnej wiedzy o zdrowiu i relacjach, ćwiczenie umiejętności mówienia nie i stawiania granic.
Dojrzałość moralna to także umiejętność poczekania, jeśli czuję, że to nie jest jeszcze dobry moment.
Podsumowanie Odpowiedzialność moralna za aktywność seksualną oznacza troskę o dobro własne i drugiej osoby, szacunek, uczciwość i gotowość poniesienia skutków swoich decyzji. Wymaga wiedzy, refleksji, wsłuchiwania się w głos sumienia oraz odwagi, by podejmować decyzje zgodne z własnymi wartościami, nawet jeśli oznacza to sprzeciw wobec presji otoczenia.