Intencje i motywy – dlaczego coś robię Każde nasze działanie ma jakiś cel. Coś robimy, bo czegoś chcemy, coś planujemy, czegoś oczekujemy. W etyce ważne jest nie tylko to, co robimy, ale także dlaczego to robimy. Do opisywania tego służą dwa pojęcia: intencja i motyw.

Co to jest intencja Intencja to świadomy zamiar, plan, cel działania. Można też powiedzieć: intencja to odpowiedź na pytanie: co chcę osiągnąć, robiąc daną rzecz?

Przykłady: podchodzę do kolegi z intencją przeproszenia go uczę się z intencją napisania sprawdzianu na dobrą ocenę sprzątam pokój z intencją sprawienia rodzicom przyjemności

Intencja jest zwykle dość jasna i można ją łatwo nazwać.

Co to jest motyw Motyw to głębszy powód działania, coś, co nas wewnętrznie popycha do zrobienia czegoś. Motyw często wiąże się z naszymi uczuciami, potrzebami, lękami lub pragnieniami.

Przykłady: pomagam koledze z motywu przyjaźni uczę się z motywu chęci bycia docenionym sprzątam z motywu strachu przed karą przepraszam z motywu poczucia winy

Czasem mamy kilka motywów naraz, a niektóre z nich mogą być przed nami samymi ukryte.

Czym się różni intencja i motyw Można to prosto ująć:

intencja mówi: co chcę zrobić i jaki mam oficjalny cel motyw mówi: dlaczego tak naprawdę to robię, co mną kieruje w środku

Na przykład: intencja: pożyczę koledze pieniądze, żeby mógł kupić bilet motyw: chcę, żeby mnie lubił i był mi coś winien

Albo: intencja: zgłoszę się do odpowiedzi, żeby pomóc nauczycielowi prowadzić lekcję motyw: chcę dostać plusa do oceny, bo zależy mi na świadectwie z wyróżnieniem

Przykłady z życia ucznia Przykład 1 Oddaję znaleziony na korytarzu portfel do sekretariatu. Intencja: chcę, żeby właściciel odzyskał swoje rzeczy. Możliwe motywy: uważam, że tak jest uczciwie boję się, że ktoś zobaczy, jak zabieram portfel liczę na pochwałę od nauczyciela

Przykład 2 Pomagam koledze w zadaniu z matematyki. Intencja: chcę, żeby zrozumiał zadanie. Możliwe motywy: lubię mu pomagać chcę, żeby później on pomógł mi z innym przedmiotem chcę dobrze wypaść w oczach klasy

Przykład 3 Mówię przy wszystkich, że nie lubię jakiejś osoby z klasy. Intencja: chcę wyrazić swoje zdanie. Możliwe motywy: jestem na tę osobę zły chcę się popisać przed grupą chcę kogoś ośmieszyć i wykluczyć z paczki

Te same działania mogą być ocenione różnie, gdy poznajemy ich motywy.

Dlaczego intencje i motywy są ważne W ocenie moralnej liczy się: co ktoś zrobił jakie były skutki jego działania ale także, dlaczego to zrobił, czyli jakie miał intencje i motywy

Inaczej oceniamy: kogoś, kto powiedział coś przykrego przez przypadek a inaczej kogoś, kto specjalnie chciał kogoś zranić

Intencje i motywy pokazują, czy: kierujemy się życzliwością, sprawiedliwością, odpowiedzialnością czy raczej egoizmem, chęcią zemsty, zazdrością

Jak zastanawiać się nad własnymi intencjami i motywami Warto czasem zadać sobie kilka pytań: po co naprawdę to robię? co chcę przez to osiągnąć? czy mój motyw jest raczej dobry, czy egoistyczny? czy chciałbym, żeby inni znali mój prawdziwy powód działania? jak bym ocenił to zachowanie, gdyby zrobił tak ktoś inny?

Takie pytania pomagają lepiej rozumieć samego siebie i podejmować bardziej odpowiedzialne decyzje.

Zapamiętaj Intencja to świadomy zamiar, czyli co chcę osiągnąć swoim działaniem. Motyw to głębszy powód działania, związany z moimi uczuciami i potrzebami. W ocenie moralnej ważne jest nie tylko to, co robimy, ale też dlaczego to robimy. Zastanawianie się nad własnymi intencjami i motywami pomaga się rozwijać i postępować coraz dojrzalej.